Không gian trưng bày làng nghề cói Kim Sơn truyền thống Ninh Bình.

Tỉnh Ninh Bình hội tụ nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể gắn với đời sống cộng đồng dân cư địa phương. Tỉnh có 77 làng nghề được công nhận, trong đó có 4 làng nghề chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản; 13 làng nghề sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ; 46 làng nghề sản xuất đồ gỗ, mây tre đan, gốm sứ, thủy tinh, dệt may, sợi, thêu ren, đan lát, cơ khí nhỏ; 11 làng nghề sản xuất và kinh doanh sinh vật cảnh; 3 làng nghề dịch vụ, phục vụ đời sống dân cư nông thôn, tiêu biểu như làng nghề gốm sứ Bồ Bát; làng nghề thêu ren Văn Lâm - Ninh Hải; làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân - Hoa Lư; làng nghề gốm Gia Thủy - Nho Quan; làng nghề mỹ nghệ cói Kim Sơn; làng nghề chạm khắc đá Ninh Vân; làng nghề mộc Phúc Lộc; làng nghề đan cót Vân Long…

Các sản phẩm của các làng nghề của tỉnh được xem là một trong những nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, không chỉ phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, mang đậm nét văn hóa đặc trưng, đồng thời còn là nguồn sinh kế cho người dân địa phương. Ngoài việc tạo ra những sản phẩm đẹp mắt, có giá trị, nhiều địa phương đã quan tâm xây dựng không gian trình diễn và trưng bày phù hợp để thu hút khách du lịch đến với làng nghề.

Làng nghề đan cót Vân Long.

Du lịch làng nghề là hành trình khám phá những giá trị văn hoá của từng địa phương. Tham quan làng nghề truyền thống, trải nghiệm, tìm hiểu cách làm nên sản phẩm, khám phá đời sống của cư dân làng nghề sẽ là một trong những xu hướng du lịch được nhiều du khách lựa chọn.

Làng đá mỹ nghệ Ninh Vân nay thuộc phường Nam Hoa Lư - tỉnh Ninh Bình. Nơi đây chế tác các công trình đá nổi tiếng khắp cả nước, các sản phẩm của làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân không chỉ có giá trị vật thể mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa tinh thần giàu bản sắc truyền thống của người dân làm nghề chạm khắc đá mỹ nghệ.

Nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân đã có từ lâu đời, mang đậm dấu ấn giai đoạn kiến tạo Kinh đô Hoa Lư (trước đây được mệnh danh là “Kinh đô đá”). Ngày nay ta có thể chiêm ngưỡng những công trình kiến trúc bằng đá được chạm khắc tinh tế tại đền vua Đinh Tiên Hoàng, đền Vua Lê Đại Hành, đền Trần (Tràng An), chùa Nhất Trụ, Đền Thái Vi, chùa Bái Đính, nhà thờ đá Phát Diệm...

Làng nghề đá Ninh Vân là một làng nghề chạm khắc đá nổi tiếng và độc đáo trong và ngoài tỉnh Ninh Bình.

Qua bàn tay khéo léo của những người thợ chế tác đá Ninh Vân mà những hòn đá thô sơ đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật hoàn hảo. Ban đầu thợ chế tác đá làm các sản phẩm đơn giản phục vụ mùa màng như cối giã, cối xay, con lăn trục lúa…, dần dần các sản phẩm được đa dạng và phong phú hơn. Các sản phẩm được chia thành nhóm sản phẩm phục vụ đời sống hàng ngày, nhóm chạm khắc đá mỹ nghệ và nhóm phục vụ nhu cầu tâm linh. Hiện nay Ninh Vân có khoảng 80 doanh nghiệp, 600 tổ hợp sản xuất và 10 làng trong xã được công nhận là làng nghề truyền thống, tổng doanh thu của làng nghề mỗi năm đạt khoảng 200 tỉ đồng. Ninh Bình đã và đang tích cực triển khai các hoạt động để bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân, quảng bá, giới thiệu về nghề và làng nghề đến đông đảo nhân dân trong nước và quốc tế.

Nghề chế tác đá ở Ninh Vân không những có giá trị kinh tế, mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Những tác phẩm đá nơi đây phản ánh tinh hoa văn hóa tâm linh và kiến trúc của người dân Việt Nam, đồng thời là minh chứng sống động cho sự khéo léo và sáng tạo của người lao động. Làng nghề cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo công ăn việc làm cho hàng ngàn lao động địa phương, góp phần vào sự phát triển toàn diện các mặt kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh, thực hiện mục tiêu xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc./.