Để tạo nên một chiếc nón Đan Du bền, nhẹ, mượt mà và đẹp mắt theo thời gian, người thợ phải trải qua một quy trình hoàn toàn thủ công vô cùng tỉ mỉ và tốn nhiều công sức. Bắt đầu từ khâu xử lý nguyên liệu, những chiếc lá sau khi phơi khô dưới nắng sương đạt độ trắng xanh vừa phải sẽ được mang đi là (ủi) cho thật phẳng. Người thợ nâng từng chiếc lá trên tay, tỉ mỉ ngắm sắc trắng, soi từng đường gân kỹ lưỡng trước khi đưa lên khuôn. Tiếp đó, từng lớp lá được xếp cẩn thận lên khuôn wood, ôm trọn lấy những vòng vành tre dẻo dai đã được chuốt nhẵn. Bàn tay tài hoa của người thợ miệt mài chỉnh từng nếp lá, mép lá sao cho mặt nón luôn phẳng, mịn và cân xứng tuyệt đối.

Công đoạn đòi hỏi nhiều tâm huyết và sự kiên nhẫn nhất chính là lúc chằm nón. Mũi kim nhỏ nhắn luồn qua lớp lá, xuyên qua vành tre. Đường khâu cứ thế nối dài một cách chậm rãi nhưng vô cùng chắc chắn. Độ đều đặn của từng mũi kim không chỉ thể hiện tính thẩm mỹ cao và sự dẻo dai của bàn tay thợ, mà còn là yếu tố quyết định giúp chiếc nón giữ được độ bền đẹp vượt qua bao mùa nắng mưa khắc nghiệt. Để hoàn thành một chiếc nón lá, người dân Đan Du phải mất nhiều giờ đồng hồ tỉ mỉ, gửi gắm vào đó tất cả sự khéo léo, tính cẩn trọng và lòng yêu nghề sâu sắc.

Ở Đan Du, nghề làm nón hiện diện tự nhiên trong từng góc nhà, gắn liền với nhịp sống thường nhật của mọi lứa tuổi. Ông Võ Xuân Nam, một người thợ lâu năm tại thôn Đan Du, bộc bạch: “Tôi làm nón từ khi còn nhỏ, đến nay đã ngoài 80 tuổi vẫn chưa rời cái kim, chiếc lá. Nghề này không làm mình giàu, nhưng cũng giúp trang trải cuộc sống. Ngày nào còn khỏe, ngày đó tôi còn làm. Cầm kim khâu nón đã trở thành một phần cuộc sống của mình”. Sự gắn bó trọn đời của những nghệ nhân cao niên chính là điểm tựa vững chắc để ngọn lửa nghề không bao giờ lụi tàn.

Nhiều người cao niên trong xã đã gắn bó với nghề làm nón cả cuộc đời, có người có hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghề. Từ thời niên thiếu, họ đã được cha mẹ truyền nghề, nay tuổi cao sức yếu nhưng họ vẫn bám nghề, truyền nghề cho con cháu. Bên cạnh việc đồng áng, nghề làm nón giúp gia đình nông dân ở đây có thêm thu nhập.

Không chỉ dừng lại ở thế hệ người già, nghề truyền thống này vẫn đang tiếp tục được trao truyền cho thế hệ trẻ bằng chính tình yêu quê hương mộc mạc. Dù công việc đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn, nhiều bạn trẻ ở thôn Đan Du vẫn không ngại khó khăn, sẵn sàng nối nghiệp ông bà, bố mẹ để gắn kết với di sản quê nhà. Việc tự tay làm nên từng chiếc nón giúp các bạn thêm thấu hiểu sự vất vả của các thế hệ đi trước, từ đó càng trân trọng và quyết tâm giữ gìn nét văn hóa riêng biệt của làng quê. Chính sự tiếp nối tự nhiên và đầy tâm huyết ấy đã giúp mạch nguồn văn hóa của làng nghề luôn chảy mãi.

Hiện nay, toàn xã Kỳ Khang có khoảng 275 hộ gia đình đang tiếp tục theo đuổi và gìn giữ nghề làm nón. Mỗi chiếc nón Đan Du bình dị có giá bán dao động từ 50.000 đến 80.000 đồng; riêng những chiếc nón được đặt làm cầu kỳ, tinh xảo hơn để làm quà tặng lưu niệm có giá khoảng 150.000 đồng. Tuy giá trị kinh tế không quá lớn, nhưng đó lại là nguồn thu nhập ổn định giúp người dân trang trải sinh hoạt gia đình. Từ thôn nhỏ Đan Du, những chiếc nón lá theo chân người thương lái đi khắp mọi vùng miền trên cả nước, mang theo dấu ấn riêng biệt trong từng lớp lá trắng và đường khâu tỉ mỉ.

Mỗi chiếc nón Đan Du ra đời không đơn thuần là thành quả lao động từ những giờ làm việc miệt mài, mà còn gói gọn trong đó ký ức, tâm hồn và nét đẹp văn hóa độc đáo của mảnh đất Hà Tĩnh. Giữa nhịp sống hối hả hôm nay, hình ảnh những thợ khâu Đan Du miệt mài bên mũi kim, chiếc lá chính là minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ của làng nghề truyền thống - nơi nét đẹp văn hóa quê hương vẫn đang được nâng niu, trân trọng và trao truyền qua từng thế hệ.