Nguyễn Đại Năng: Ông tổ nghề châm cứu ở Việt Nam
Trong sách “Đại Việt sử ký toàn thư”, Nhà xuất bản Thời đại, tại trang 440 ghi: “Người phương sĩ ở Giáp Sơn tên là Nguyễn Đại Năng có thuật lấy lửa chích hoặc lấy kim châm để chữa bệnh cho người, Hán Thương (vua Hồ Hán Thương nhà Hồ) bổ làm chức Quảng Tế thự thừa. Đặt quan thuộc thự Quảng Tế bắt đầu ra từ đấy. Đại Năng có tài, sức khoẻ có thể bắn được nỏ cứng. Sau làm Quảng Tế lệnh kiêm giữ Binh qua, coi quân Sùng uy”. Như vậy theo nội dung ghi trên, Ngài Nguyễn Đại Năng là người có nhiều tài năng, đặc biệt về lĩnh vực châm cứu, kể cả hoả châm vào huyệt đạo chữa bệnh cho người. Theo quan chế thời đó nhà Hồ bắt đầu đặt ra cơ quan chữa bệnh cho người dân bên cạnh Thái Y viện của triều đình. Rất có thể do lúc đó có Ngài Nguyễn Đại Năng với khả năng xuất sắc về y thuật, nên triều Hồ đã lập ra cơ quan mới để chữa trị bệnh cho người dân. Ngài Nguyễn Đại Năng còn giỏi về võ nghệ, đặc biệt là tài bắn nỏ cứng, nên được nhà vua giao cho nhiệm vụ quản lý vũ khí và chỉ huy quân Sùng uy.
![]() |
Triều nhà Hồ thời phong kiến được xem là nhuận triều (triều đại thừa), tính chính danh không có. Nhà Hồ tồn tại thời gian rất ngắn, 1400 đến 1407. Thời đó nhà Minh, phong kiến phương Bắc sang xâm lược nước ta, Thái Thượng hoàng Hồ Quý Ly cùng vua tôi và nhiều quan lại bị bắt đưa về Trung Quốc. Sau thời điểm trên không ai được biết về Ngài Nguyễn Đại Năng. Cho đến tận ngày nay chúng ta đã tổ chức những cuộc hội thảo khoa học lớn về Ngài Nguyễn Đại Năng, nhưng cũng chưa tìm thêm được những tư liệu mới về thân thế sự nghiệp của Ngài. Tuy nhiên nhiều nhà khoa học nghiên cứu về lĩnh vực châm cứu huyệt đạo để chữa bệnh cho người đã khẳng định Ngài Nguyễn Đại Năng đã có nhiều đóng góp trong lĩnh vực tìm ra những huyệt đạo mới, thực hành phương pháp châm cứu và châm cứu bằng hoả châm để chữa bệnh cho nhân dân. Ông còn để lại cho hậu thế tác phẩm “Châm cứu tiệp hiệu diễn ca”, viết theo thể văn vần, bằng chữ Nôm, quốc ngữ của người Việt thời đó. Tác phẩm trên có giá trị như cuốn sách vàng để các nhà đông y, những người thực hành trong lĩnh vực châm cứu chữa bệnh cứu người.
Trong hoàn cảnh tao loạn, biến động của thời thế, triều đình không chính danh lại tồn tại quá ít thời gian. Đặc biệt dưới con mắt kỳ thị của các sử gia phong kiến, một công trình viết về lịch sử lớn nhất của quốc gia thời phong kiến “Đại Việt sử ký toàn thư” đã ghi một số dòng về Ngài Nguyễn Đại Năng là vô cùng đáng quý và có nhiều giá trị, ý nghĩa. Nội dung ghi trong bộ chính sử quốc gia nêu trên chứng tỏ Ngài Nguyễn Đại Năng có tài đặc biệt và có nhiều công lao với dân, với nước. Hiện nay những người làm nghề đông y, thực hành châm cứu huyệt đạo trị bệnh cứu người đã suy tôn Ngài Nguyễn Đại Năng là ông tổ nghề châm cứu chữa bệnh cho người của nước ta. Ngài Nguyễn Đại Năng đã được đặt tên đường phố, tên quảng trường tại phường Kinh Môn, quê hương ông và đường phố tại thành phố Hồ Chí Minh.
Quê hương của Ngài Nguyễn Đại Năng xa xưa thuộc huyện Giáp Sơn, phủ Kinh Môn, trấn Hải Dương. Nay là phường Kinh Môn, thành phố Hải Phòng. Giáp Sơn và Kinh Môn là vùng đất địa linh, nhân kiệt, nơi đây có nhiều di tích lịch sử văn hoá, danh lam thắng cảnh nổi tiếng toàn quốc, như: Động Kính Chủ, chùa Nhẫm Dương, Đền Cao An Phụ, Văn miếu…Vùng đất này cũng sản sinh ra nhiều nhân vật lịch sử, trí thức lớn có nhiều công lao với dân, với nước được lưu truyền trong sách sử, như: Phạm Sư Mạnh, Phạm Tông Ngộ, Trần Khắc Chung, Nguyễn Đại Năng…Kinh Môn ngày nay còn là vùng đất trù phú với những sản phẩm nông nghiệp, cùng sản vật nổi tiếng, như: gạo nếp cái hoa vàng, sắn dây, hành, tỏi, rươi…
![]() |
Nhìn về vùng đất trấn Đông xưa, đây cũng là quê hương có truyền thống về lĩnh vực đông y. Tính trong bốn trấn của kinh thành Thăng Long thời xưa, duy chỉ có trấn Đông đã sinh ra những nhân tài kiệt xuất về đông y, như: Thánh tổ thuốc Nam, Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, Đào Công Chính, Nguyễn Đại Năng. Các Ngài Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông, Đào Công Chính đều đã được người dân xây dựng đền, miếu ở nhiều địa phươg để tri ân, phụng thờ. Ngày nay với cách nhìn nhận, đánh giá toàn diện về bối cảnh lịch sử, tài năng của Ngài Nguyễn Đại Năng. Chúng ta thấy ông có những cống hiến rất to lớn cho nhân dân, đất nước. Đã từ lâu người dân Kinh Môn cũng như các nhà đông y, các thày thuốc châm cứu chữa bệnh cho dân trong toàn quốc rất mong muốn xây dựng ngôi đền thờ tại phường Kinh Môn để phụng thờ tri ân và gìn giữ, phát huy những giá trị tinh hoa của nghề châm cứu chữa bệnh. Thiết nghĩ đền thờ Ngài Nguyễn Đại Năng sẽ góp phần tạo thêm những dấu ấn giá trị đặc sắc về lịch sử văn hoá, du lịch cho vùng đất Kinh Môn Văn hiến.
Tin liên quan
Tin khác
Hà Nội: 397 sản phẩm tranh tài tại Cuộc thi Thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ 2026
12:22 | 09/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Xúc tiến thương mại, mở rộng cơ hội phát triển du lịch nông nghiệp
12:08 | 09/10/2026 OCOP
Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc Tôn vinh di sản và nghệ nhân làng cổ
07:00 | 09/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22: Kết nối tinh hoa nghề Việt với thị trường và du lịch
06:00 | 09/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Lan tỏa tinh hoa thủ công mỹ nghệ, nâng tầm sản phẩm làng nghề
23:00 | 08/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Khảm trai Chuôn Ngọ: Giữ hồn nghề truyền thống giữa nhịp sống hiện đại
15:58 | 08/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hanoi Giftshow 2026: Mở rộng không gian giao thương, nâng tầm giá trị hàng thủ công mỹ nghệ
15:33 | 08/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề Xuân Lai Giữ dấu ấn từ kỹ thuật hun tre nguyên cây
07:00 | 08/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nón lá Việt Nam Biểu tượng văn hóa và hành trình giữ nghề truyền thống
00:00 | 08/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tranh Khúc: Giữ hồn nghề, mở lối phát triển
12:18 | 06/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Người giữ "hồn" mặt nạ truyền thống của đồng bào Khmer
07:00 | 03/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nón lá Đan Du giữa dòng chảy thời gian
07:00 | 02/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề truyền thống tìm sức sống mới từ thị trường và trải nghiệm
11:40 | 01/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tinh hoa làng nghề Hà Nội Tinh hoa làng nghề Hà Nội trong dòng chảy sáng tạo
11:33 | 01/10/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hội chợ làng nghề Việt Nam 2026: Đẩy mạnh quảng bá, số hóa và kết nối thị trường
12:22 | 30/09/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nguyễn Đại Năng: Ông tổ nghề châm cứu ở Việt Nam
16:47 Làng nghề, nghệ nhân
Hội nghị tập huấn nghiệp vụ khuyến công năm 2026: Đổi mới tư duy từ “hỗ trợ hạng mục” sang “tạo năng lực phát triển”
16:46 Khuyến công
Hà Nội: 397 sản phẩm tranh tài tại Cuộc thi Thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ 2026
12:22 Làng nghề, nghệ nhân
Gần 500 gian hàng tham gia Hội chợ triển lãm hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực phía Bắc năm 2026
12:13 Khuyến công
Xúc tiến thương mại, mở rộng cơ hội phát triển du lịch nông nghiệp
12:08 OCOP





