Hà Nội: 30°C Hà Nội
Đà Nẵng: 31°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 33°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 30°C Thừa Thiên Huế

Làng nghề Xuân Lai Giữ dấu ấn từ kỹ thuật hun tre nguyên cây

LNV - Trải qua hơn 200 năm hình thành và phát triển, làng nghề tre trúc Xuân Lai, xã Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh vẫn gìn giữ kỹ thuật hun tre nguyên cây như một bí quyết riêng. Từ ngọn lửa, làn khói và kinh nghiệm của người thợ, những thân tre xanh được khoác lên sắc nâu trầm đặc trưng, tạo nên dấu ấn khó trộn lẫn của sản phẩm Xuân Lai trên thị trường.

Tre vốn quen thuộc ở nhiều vùng quê Việt Nam, nhưng tại Xuân Lai, loại vật liệu mộc mạc ấy lại mang một diện mạo rất riêng. Không phải lớp sơn phủ hay màu nhuộm nhân tạo, sắc nâu đặc trưng trên từng sản phẩm được tạo nên từ kỹ thuật hun khói nguyên cây đã được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Đi qua những con đường trong làng, có thể bắt gặp gần như đầy đủ hành trình của một thân tre trước khi trở thành sản phẩm hoàn chỉnh. Những bó tre xanh vừa được đưa về từ vùng nguyên liệu nằm xen với những thân tre đã ngả vàng sau thời gian ngâm dưới ao. Trong các xưởng sản xuất, người thợ tiếp tục cạo sạch lớp vỏ ngoài, làm khô, hun khói, gia công rồi hoàn thiện thành bàn ghế, trường kỷ, bình phong, đồ trang trí và nhiều sản phẩm nội thất.

Theo những người làm nghề lâu năm, để hoàn thiện một sản phẩm, tre phải trải qua gần 20 công đoạn. Mỗi khâu đều đòi hỏi kỹ thuật và sự cẩn trọng, nhưng công đoạn quyết định rõ nhất tới diện mạo của sản phẩm chính là hun khói nguyên cây.

Trong lò hun, người thợ phải liên tục quan sát và điều chỉnh nhiệt độ, lượng khói cũng như thời gian xử lý. Lửa quá lớn có thể khiến thân tre nứt, cong hoặc biến dạng; nhiệt không đủ lại khiến màu lên không đều, khó tạo được sắc nâu trầm đặc trưng.

Không có một công thức hoàn toàn cứng nhắc cho quá trình này. Kinh nghiệm của người thợ đóng vai trò rất lớn trong việc nhận biết từng loại tre, độ già của nguyên liệu, độ ẩm và thời điểm thích hợp để đưa tre ra khỏi lò.

Chính sự tích lũy kinh nghiệm qua nhiều thế hệ đã biến kỹ thuật hun tre nguyên cây thành một trong những giá trị cốt lõi của làng nghề.

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Kỷ
Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Kỷ

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Kỷ, người có hơn 30 năm gắn bó với nghề, cho rằng điểm khác biệt của Xuân Lai không nằm ở bản thân cây tre, bởi tre có ở nhiều nơi, mà nằm ở cách người dân xử lý và tạo nên diện mạo riêng cho nguyên liệu.

“Tre thì ở nước Việt Nam ở đâu cũng có, nhưng ở Xuân Lai chúng tôi là làng nghề hun khói. Đặc biệt nhất là hun khói nguyên cây. Vì vậy, tôi luôn cố gắng giữ được vẻ độc đáo của làng nghề Xuân Lai”, ông Kỷ chia sẻ.

Với ông, kỹ thuật hun tre không chỉ là một công đoạn sản xuất mà còn là phần giá trị khó thay thế của nghề. Mỗi thân tre sau khi qua lò hun đều mang sắc độ khác nhau, nhưng vẫn giữ được nét tự nhiên của thớ và vân tre.

Làng nghề Xuân Lai Giữ dấu ấn từ kỹ thuật hun tre nguyên cây

Từ sắc nâu ấy, người thợ tiếp tục thực hiện hàng loạt công đoạn gia công, tạo hình, lắp ghép và hoàn thiện sản phẩm. Chính việc giữ được vẻ mộc tự nhiên nhưng vẫn tạo cảm giác chắc chắn, sang trọng đã giúp tre hun khói Xuân Lai ngày càng được sử dụng trong nhiều không gian nội thất và công trình kiến trúc.

Nếu trước đây sản phẩm chủ yếu là những vật dụng phục vụ sinh hoạt gia đình thì nay người dân đã phát triển thêm nhiều mẫu mã mới như bàn ghế, giường, tủ, trường kỷ, bình phong, đồ trang trí và sản phẩm phục vụ kiến trúc.

Một số sản phẩm của làng nghề đã tìm được chỗ đứng trên thị trường trong nước và xuất khẩu, mở ra hướng phát triển mới cho nghề truyền thống.

Tuy nhiên, phía sau những sản phẩm mang vẻ đẹp mộc mạc ấy là không ít khó khăn. Thị trường tiêu thụ biến động, chi phí nguyên liệu và sản xuất tăng, yêu cầu về mẫu mã, chất lượng ngày càng cao khiến nhiều cơ sở phải tính toán kỹ hơn trong tổ chức sản xuất. Bên cạnh đó, việc duy trì lao động trẻ gắn bó lâu dài với nghề cũng là bài toán mà nhiều làng nghề truyền thống đang phải đối mặt.

Làng nghề Xuân Lai Giữ dấu ấn từ kỹ thuật hun tre nguyên cây

Hơn 200 năm đã trôi qua, kỹ thuật hun tre nguyên cây vẫn được lưu giữ ở Xuân Lai như một dấu ấn riêng của làng nghề

Những lò hun Xuân Lai vẫn đỏ lửa

Trong các xưởng sản xuất, nhiều người thợ đã ngoài 60, 70 tuổi vẫn miệt mài với từng công đoạn, từ lựa chọn nguyên liệu, ngâm tre, cạo vỏ đến canh nhiệt trong lò hun.

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Kỷ cho rằng, trong thời điểm thị trường khó khăn, điều quan trọng nhất không phải là chạy theo số lượng mà là giữ chất lượng và giá trị cốt lõi của sản phẩm. Để khắc phục những khó khăn ấy thì ông cũng như các nghệ nhân trong làng nghề cần phải giữ được cái bản chất, cái chất lượng để chờ thời gian, cơ hội phát triển.

Quan điểm ấy cũng phản ánh cách nhiều người dân Xuân Lai đang lựa chọn để bảo vệ nghề truyền thống.

Hơn hai thế kỷ đã trôi qua, kỹ thuật hun tre nguyên cây vẫn được truyền nối từ thế hệ này sang thế hệ khác. Giữa những thay đổi của thị trường và đời sống hiện đại, ngọn lửa trong những lò hun vẫn được người dân Xuân Lai gìn giữ.

Và từ sắc nâu trầm đặc trưng ấy, câu chuyện về tre Xuân Lai vẫn tiếp tục được viết tiếp trên từng sản phẩm.

Lê Thị Nhi

Tin liên quan

Tin mới hơn

32 năm gắn bó với nghề nuôi ong lấy mật

32 năm gắn bó với nghề nuôi ong lấy mật

LNV - Đến thôn Khả Lĩnh, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai hỏi thăm nhà ông bà Đông- Nga nuôi ong thì từ người già đến trẻ nhỏ ai cũng biết. Trong số 3 hộ nuôi ong lấy mật tại địa phương, gia đình ông Nguyễn Văn Đông và bà Nguyễn Lê Hằng Nga là hộ có quy mô lớn nhất với 200 đàn ong mật, mang lại nguồn thu nhập vài trăm triệu mỗi năm và góp phần làm giàu cho gia đình, làm đẹp cho mảnh đất quê hương.
Làng trầu vị thủy trăm tuổi tìm hướng phát triển bền vững

Làng trầu vị thủy trăm tuổi tìm hướng phát triển bền vững

LNV - Hơn một thế kỷ gắn bó với cây trầu, người dân Vĩnh Thuận Đông đang củng cố liên kết sản xuất và phát triển du lịch nông nghiệp để nâng giá trị làng nghề
Hải Phòng: Mỹ Đồng nghề đúc truyền thống  vươn ra thị trường quốc tế

Hải Phòng: Mỹ Đồng nghề đúc truyền thống vươn ra thị trường quốc tế

LNV - Từ làng đúc gang truyền thống, Mỹ Đồng (Hải Phòng) đang từng bước chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Bằng việc đổi mới phương thức sản xuất và mở rộng thị trường, các cơ sở kim khí tại đây đã và đang đưa sản phẩm của làng nghề vươn ra thị trường quốc tế, góp phần nâng cao vị thế kim khí Việt Nam.
Giải bài toán ô nhiễm để làng nghề phát triển bền vững

Giải bài toán ô nhiễm để làng nghề phát triển bền vững

LNV - Phát triển làng nghề xanh là yêu cầu cấp thiết nhằm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn nghề truyền thống và bảo vệ môi trường. Các chuyên gia cho rằng cần đẩy mạnh công nghệ sạch, hoàn thiện hạ tầng xử lý chất thải và xây dựng chính sách phù hợp từng ngành nghề, hướng tới phát triển bền vững
“Tinh hoa hội tụ” -Tôn vinh bàn tay nghệ nhân và lan tỏa di sản nghề thủ công truyền thống tại phố cổ Hà Nội

“Tinh hoa hội tụ” -Tôn vinh bàn tay nghệ nhân và lan tỏa di sản nghề thủ công truyền thống tại phố cổ Hà Nội

LNV - Chào mừng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội tổ chức chương trình trưng bày, giới thiệu và trải nghiệm văn hóa “Tinh hoa hội tụ” tại Trung tâm thông tin văn hóa Hồ Gươm, số 2 Lê Thái Tổ, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, từ ngày 03/11/2026 đến ngày 03/01/2027.
Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

LNV - Cách trung tâm Hà Nội gần 20km về phía Nam, làng nghề sơn mài Hạ Thái (nay thuộc xã Hồng Vân, Thành phố Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm thủ công mang vẻ đẹp óng ánh, bền màu và giàu giá trị nghệ thuật. Không chỉ lưu giữ kỹ thuật chế tác được trao truyền qua nhiều thế hệ, nơi đây còn mở ra những trải nghiệm mới, đưa du khách đến gần hơn với chất liệu sơn ta và nghệ thuật sơn mài truyền thống.

Tin khác

Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

LNV- Từ hồi trống báo hiệu ngày tựu trường đến những nhịp trống rộn ràng trong đêm hội Trung thu, âm thanh ấy đã len vào ký ức và trở thành một phần quen thuộc của đời sống văn hóa Việt. Thế nhưng, phía sau mỗi nhịp trống ấy là những ngày tháng lao động bền bỉ của người thợ Đọi Tam. Hơn nghìn năm qua, từ đôi tay người thợ, những chiếc trống vẫn nối dài hành trình, mang âm hưởng của làng nghề đến khắp mọi miền.
Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

LNV - Cách trung tâm Hà Nội khoảng 30km, làng Từ Vân (xã Chương Dương, Thành phố Hà Nội) đã có hơn 80 năm gắn bó với nghề may cờ. Từ những lá cờ phục vụ Tổng khởi nghĩa năm 1945 đến hàng triệu lá cờ hiện diện trong các dịp lễ lớn, người dân nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống, gửi gắm niềm tự hào dân tộc qua từng đường kim, mũi chỉ.
Hà Nội tiếp sức làng nghề "chen chân" vào thị trường toàn cầu

Hà Nội tiếp sức làng nghề "chen chân" vào thị trường toàn cầu

LNV - Với 20 gian hàng tại Mega Show 2026 và hỗ trợ toàn bộ chi phí trưng bày, Hà Nội đã giúp các cơ sở sản xuất kết nối đối tác, tìm đơn hàng và mở rộng xuất khẩu.
VỀ MIỀN DI TÍCH, ĐÓN LỘC PHÙ SA CÙNG LỄ HỘI RƯƠI VĨNH THUẬN 2026

VỀ MIỀN DI TÍCH, ĐÓN LỘC PHÙ SA CÙNG LỄ HỘI RƯƠI VĨNH THUẬN 2026

LNV - Hai ngày 31/10 và 01/11/2026, xã Vĩnh Thuận, thành phố Hải Phòng mời Nhân dân và du khách về Khu di tích lịch sử cấp Quốc gia Miếu Lác dự Lễ hội Rươi năm 2026. Với chủ đề "Về miền di tích, đón lộc phù sa", lễ hội tôn vinh nghề rươi truyền thống của vùng đất ven sông Luộc, sông Thái Bình, gắn với ngôi miếu cổ hơn 700 năm tuổi.
Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

LNV - Giữa khuôn viên đình Định Công Thượng (Hà Nội), nơi thờ Tổ nghề kim hoàn, xưởng đậu bạc vẫn ngày ngày hoạt động. Nếu bàn thờ Tổ lưu giữ ký ức về cội nguồn, thì đôi tay người thợ đang tiếp nối nghề xưa bằng những sản phẩm được làm ra hôm nay.
Làng lụa Vạn Phúc: Dệt tiếp giấc mơ từ khung cửi xưa

Làng lụa Vạn Phúc: Dệt tiếp giấc mơ từ khung cửi xưa

LNV - Sau nhiều năm bôn ba mưu sinh, anh Triệu Văn Bình, cháu nội cố nghệ nhân Triệu Văn Mão trở về với nghề dệt gia truyền, gây dựng xưởng riêng và miệt mài phục dựng khung dệt, tìm lại những hoa văn cổ. Với anh, đó không chỉ là hành trình nối lại nghề xưa, mà còn là cách gìn giữ những giá trị đã làm nên tên tuổi lụa Vạn Phúc.
Mỹ Đồng: Giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ

Mỹ Đồng: Giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ

LNV - Từ làng đúc gang truyền thống, Mỹ Đồng (Hải Phòng) đang từng bước chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Bằng việc đổi mới phương thức sản xuất và mở rộng thị trường, các cơ sở kim khí tại đây đã và đang đưa sản phẩm của làng nghề vươn ra thị trường quốc tế, góp phần nâng cao vị thế kim khí Việt Nam.
Thu hút đầu tư phát triển ngành nghề nông thôn: Gỡ điểm nghẽn, nâng tầm giá trị làng nghề

Thu hút đầu tư phát triển ngành nghề nông thôn: Gỡ điểm nghẽn, nâng tầm giá trị làng nghề

LNV - Với lợi thế về nghề truyền thống, đội ngũ nghệ nhân và những sản phẩm giàu bản sắc văn hóa, ngành nghề nông thôn Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong bối cảnh hội nhập. Tuy nhiên, những hạn chế về cơ chế, chính sách, mặt bằng sản xuất, nguồn vốn, công nghệ và thị trường vẫn là rào cản đối với việc thu hút doanh nghiệp đầu tư. Tháo gỡ những điểm nghẽn này là yêu cầu quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm, phát triển chuỗi liên kết và tạo động lực cho kinh tế nông thôn phát triển bền vững.
Nghìn năm đỏ lửa nghề đậu bạc làng Định Công

Nghìn năm đỏ lửa nghề đậu bạc làng Định Công

LNV - “Lĩnh Yên Thái, gốm Bát Tràng, bạc Định Công, đồng Ngũ Xá” - câu ca nhắc đến tứ trụ tinh hoa của đất Thăng Long, Hà Nội. Với hơn 1500 năm lịch sử, nghề đậu bạc ghi dấu cùng các sản phẩm được chế tác tỉ mỉ, tinh xảo, từ đôi bàn tay cung phu của người thợ.
Tranh Đông Hồ giữa sức hút du lịch và nguy cơ mai một

Tranh Đông Hồ giữa sức hút du lịch và nguy cơ mai một

LNV - Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Dù vẫn thu hút khách tham quan, trải nghiệm, làng tranh đang đối mặt với nguy cơ mai một khi số hộ duy trì nghề ít dần, sinh kế của người làm tranh chưa được bảo đảm.
Khi Gen Z đưa quạt giấy Chàng Sơn lên không gian số

Khi Gen Z đưa quạt giấy Chàng Sơn lên không gian số

LNV - Nằm sâu trong con ngõ nhỏ thuộc làng Chàng Sơn (xã Tây Phương, Hà Nội), xưởng quạt của gia đình nghệ nhân Nguyễn Quang Hồng đang chứng kiến một cuộc chuyển giao thế hệ đầy cảm xúc. Nơi đây không chỉ tiên phong đưa máy móc hiện đại vào quy trình sản xuất truyền thống, mà còn trở thành không gian để những người trẻ tuổi cất lên tiếng nói di sản, đưa hình ảnh làng nghề vươn xa trên nền tảng số.
Hai thế hệ, một miền ký ức chưa từng ngủ quên

Hai thế hệ, một miền ký ức chưa từng ngủ quên

LNV - Từng hiện diện trên mâm cỗ Trung thu, phỗng đất dần vắng bóng khi người trong làng lần lượt rời nghề mưu sinh. Giữa dòng chảy ấy, nghệ nhân Phùng Đình Giáp vẫn bền bỉ gìn giữ nghề xưa, còn người cháu Phùng Đình Đạt mang theo khát vọng của tuổi trẻ mong muốn tiếp nối và lan tỏa nét đẹp ấy, để phỗng đất tiếp tục hiện diện trong những mùa trăng mai sau.
Làng nghề Phú Nghĩa - Khi di sản trở thành động lực phát triển kinh tế

Làng nghề Phú Nghĩa - Khi di sản trở thành động lực phát triển kinh tế

LNV - Từ những ngành nghề truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ, người dân xã Phú Nghĩa, TP Hà Nội đang từng bước đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Làng cổ Vũ Lăng Giữ hồn nghề hòa nhịp cùng thời đại số

Làng cổ Vũ Lăng Giữ hồn nghề hòa nhịp cùng thời đại số

LNV - Nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 30km, làng Vũ Lăng thuộc xã Dân Hòa từ lâu đã vang danh với nghề sơn tạc tượng và làm đồ thờ truyền thống. Trải qua hơn bốn thế kỷ, người dân nơi đây không chỉ tận tụy giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong từng thớ gỗ, mà còn chủ động tìm kiếm những hướng đi mới để đưa tinh hoa làng nghề vươn xa hơn trong thời đại số.
Mai vàng Yên Tử: Giữ hồn nghề, vun đắp sinh kế bền vững

Mai vàng Yên Tử: Giữ hồn nghề, vun đắp sinh kế bền vững

LNV - Từ những vườn mai được gây dựng trên vùng đất cửa ngõ Yên Tử hơn ba thập kỷ trước, nghề trồng mai cảnh ở Tây Sơn đã dần trở thành sinh kế của nhiều gia đình, góp phần tạo dựng một vùng sản xuất cây cảnh mang bản sắc riêng. Việc Làng nghề Mai cảnh Yên Tử - Tây Sơn chính thức được công nhận không chỉ ghi nhận những nỗ lực gìn giữ nghề truyền thống mà còn mở ra cơ hội nâng tầm thương hiệu, phát triển kinh tế nông thôn gắn với du lịch văn hóa.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Chào mừng Ngày Văn hoá Việt Nam với hơn 400 hoạt động văn hoá nghệ thuật khắp 3 miền

Chào mừng Ngày Văn hoá Việt Nam với hơn 400 hoạt động văn hoá nghệ thuật khắp 3 miền

(LNV) - TP. HCM đưa nội dung phòng, chống ma túy đến trường học và khu dân cư tại 12 địa phương thông qua các chương trình biểu diễn nghệ thuật, sân khấu hóa và giao lưu kiến thức, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng.
32 năm gắn bó với nghề nuôi ong lấy mật

32 năm gắn bó với nghề nuôi ong lấy mật

LNV - Đến thôn Khả Lĩnh, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai hỏi thăm nhà ông bà Đông- Nga nuôi ong thì từ người già đến trẻ nhỏ ai cũng biết.
Làng trầu vị thủy trăm tuổi tìm hướng phát triển bền vững

Làng trầu vị thủy trăm tuổi tìm hướng phát triển bền vững

LNV - Hơn một thế kỷ gắn bó với cây trầu, người dân Vĩnh Thuận Đông đang củng cố liên kết sản xuất và phát triển du lịch nông nghiệp để nâng giá trị làng nghề
TP. HCM đưa thông điệp phòng, chống ma túy đến từng trường học, khu dân cư

TP. HCM đưa thông điệp phòng, chống ma túy đến từng trường học, khu dân cư

(LNV) - TP. HCM đưa nội dung phòng, chống ma túy đến trường học và khu dân cư tại 12 địa phương thông qua các chương trình biểu diễn nghệ thuật
TP. HCM tập trung tháo gỡ điểm nghẽn thể chế phát triển văn hoá và thể thao

TP. HCM tập trung tháo gỡ điểm nghẽn thể chế phát triển văn hoá và thể thao

(LNV) - Sáng 5/11, Sở Văn hóa và Thể thao TP. HCM phối hợp cùng Vụ Pháp chế thuộc Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-2
gex
xet-tuyen-dai-hoc
Giao diện di động