Hai nghệ nhân Nguyễn Công Đạt, Nguyễn Công Tráng ở tổ dân phố Thanh Liễu, phường Tân Hưng (TP Hải Phòng) vừa phục dựng thành công bức tranh cổ “Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ” trên chất liệu tranh in mộc bản.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt (ngoài cùng, bên phải) giới thiệu bức tranh “Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ” được in từ bản khắc vừa hoàn thành. Ảnh: VH

Bộ ván in bức tranh bắt đầu được hai nghệ nhân khắc từ tháng 3/2025 và hoàn thành vào dịp Đại lễ Phật đản 2026 (Phật lịch 2570).

Ván in “Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ” được các nghệ nhân phục dựng gồm 3 tấm, kích cỡ tổng thể 316x28 cm, bám sát theo bản tranh gốc hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Liêu Ninh, Trung Quốc.

Ván in tranh thể hiện những kỹ thuật điển hình của nghề khắc in mộc bản Thanh Liễu, đó là khắc dương bản, đường nét rất tơ tóc thông qua hình mẫu bức họa kinh điển của mỹ thuật Việt thời Trần. Các chi tiết khắc tinh xảo, thể hiện từng đường nét thần thái, y phục, điệu bộ của nhân vật cùng bối cảnh câu chuyện.

Sau khi hoàn thành, các nghệ nhân đã sử dụng bộ ván này in những bản tranh đầu tiên trong mùa Phật đản năm nay. Dự kiến, hai nghệ nhân Thanh Liễu sẽ giới thiệu bộ ván in tranh tại hội thảo quốc tế về nghề khắc in mộc bản được tổ chức tại Mông Cổ vào tháng 10/2026.

Bức tranh “Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ” được vẽ vào cuối thế kỷ thứ XIV, đầu thế kỷ XV, miêu tả sự kiện Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành đắc đạo, rời khỏi động Vũ Lâm trở về, vua Trần Anh Tông tới nghênh đón.

Tranh vẽ trên chất liệu giấy xuyên, là một bức tranh theo thể trường quyển. Những lời bình được các danh sĩ đề tựa cho thấy bức tranh được họa sĩ người Việt vẽ vào thời Trần.

Bức tranh “Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ” lưu lạc sang Trung Quốc khoảng từ thời kỳ giặc Minh đô hộ nước ta. Năm 1922, bức tranh được đưa ra khỏi Tử Cấm Thành và lưu lạc cho đến năm 1949 mới được đem về lưu giữ tại Bảo tàng Liêu Ninh, thành phố Thẩm Dương (Trung Quốc) cho đến ngày nay.

Làng Thanh Liễu (nay thuộc phường Tân Hưng, TP Hải Phòng) từng nổi tiếng với nghề khắc ván in mộc bản từ hơn 500 năm trước. Nghề khắc mộc bản tại đây Thanh Liễu từng cung cấp kinh sách, ấn triện và văn bản cho cả nước từ thế kỷ XV đến thế kỷ XIX.

Kỹ thuật khắc mộc bản của làng Thanh Liễu đóng góp vào việc chế tác các bộ tài liệu quý giá đã được UNESCO vinh danh là Di sản tư liệu thế giới như Mộc bản triều Nguyễn hay Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm.