Bà Phạm Thị Công là một trong những người có đam mê đặc biệt với nghề dệt chiếu cói truyền thống.

Không gian trải nghiệm độc đáo ven sông

Nằm bên dòng Thu Bồn thơ mộng, làng Kim Bồng vốn nổi tiếng với những nghề thủ công truyền thống như mộc, đan thúng, dệt chiếu cói… Trong dòng chảy thời gian, nhiều nghề vẫn bền bỉ hiện hữu, trở thành một phần bản sắc của làng quê xứ Quảng. Những năm gần đây, nghề dệt chiếu cói Kim Bồng được khôi phục mạnh mẽ và gắn liền với mô hình du lịch cộng đồng, mang lại cho du khách những trải nghiệm thú vị.

Tại không gian trải nghiệm của Cơ sở sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ Cói Kim Bồng (Kiboco), du khách không chỉ tham quan cánh đồng cói, tìm hiểu về nghề truyền thống mà còn được hóa thân thành người thợ thủ công. Từ chẻ cói, phơi cói, nhuộm màu đến dệt chiếu, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự khéo léo, kiên nhẫn. Kết thúc hành trình, du khách có thể tự tay hoàn thành tấm chiếu mang dấu ấn cá nhân, rồi thưởng thức ly cà phê nóng hổi cùng những món ăn quê dân dã bên bờ sông hiền hòa.

Với nhiều người nước ngoài, đây không chỉ là một trải nghiệm thủ công, mà còn là cơ hội kết nối văn hóa. Bà Trudi Finn – một du khách Australia chia sẻ: “Tôi đã đến Việt Nam rất nhiều lần trong suốt hơn 20 năm qua, nhưng đây là lần đầu tiên tận mắt chứng kiến quy trình dệt chiếu cói. Mọi công đoạn đều tỉ mỉ và cần sự khéo léo mà trước đây tôi chưa từng hình dung. Trải nghiệm này thực sự khiến tôi bất ngờ và ấn tượng”.

Không chỉ khách quốc tế, nhiều gia đình trong nước cũng chọn Kim Bồng làm điểm dừng chân để con trẻ có cơ hội quan sát và trực tiếp tham gia những hoạt động thủ công điều mà trong nhịp sống hiện đại không phải lúc nào cũng tìm thấy.

Gìn giữ nghề truyền thống bằng du lịch cộng đồng

Từng tấm chiếu dệt từ sợi cói tự nhiên qua bàn tay khéo léo của nghệ nhân mang đậm nét đẹp mộc mạc và bền bỉ.

Người đứng sau mô hình này là bà Phạm Thị Công, một phụ nữ sinh ra và lớn lên ở Kim Bồng, gắn bó với cây cói và nghề dệt chiếu từ thuở nhỏ. Từng làm hướng dẫn viên du lịch, chị hiểu rõ sự trân quý của du khách đối với văn hóa bản địa. Vài năm trước, chị quyết định rời phố thị, trở về quê hương và bắt tay vào khôi phục nghề truyền thống đang mai một.

“Ở nhiều làng nghề khác, dịch vụ trải nghiệm cho du khách thường diễn ra rất ngắn, chỉ chừng 15 – 20 phút. Tôi mong muốn tạo nên một không gian mà ở đó du khách có thể thực sự gắn bó, tìm hiểu và chia sẻ với người dân địa phương. Vì vậy, workshop dệt chiếu của Kiboco kéo dài từ 4 đến 5 tiếng, đủ để họ trải qua trọn vẹn quá trình làm ra một sản phẩm thủ công,” bà Phạm Thị Công chia sẻ.

Ngôi nhà nhỏ ven sông Thu Bồn được chị cải tạo thành nơi trình diễn dệt chiếu và sản xuất hàng thủ công từ cói. Không chỉ dừng lại ở chiếu truyền thống, cơ sở còn đa dạng hóa sản phẩm như túi xách, quạt, lồng đèn, tấm lót… Sự sáng tạo này vừa giúp giữ gìn kỹ thuật dệt, vừa mang lại hơi thở hiện đại cho nghề truyền thống.

Sau nhiều năm nỗ lực, Kiboco đã trở thành điểm đến được nhiều du khách tìm tới. Cơ sở không chỉ tạo việc làm cho người dân trong làng mà còn được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu và OCOP 3 sao. Đặc biệt, cuối năm 2024, nghề dệt chiếu cói Kim Bồng đã được UBND tỉnh Quảng Nam (trước khi sáp nhập) công nhận là nghề thủ công truyền thống, mở ra cơ hội phát triển bền vững hơn.

Hướng tới phát triển làng nghề bền vững

Tiềm năng của làng Kim Bồng không chỉ nằm ở nghề dệt chiếu cói. Nơi đây còn nổi danh với nghề mộc, nghề đan thúng, lại nằm gần phố cổ Hội An – điểm đến du lịch hàng đầu cả nước và làng du lịch cộng đồng Triêm Tây. Sự liên kết này có thể tạo nên chuỗi sản phẩm du lịch trải nghiệm hấp dẫn, giúp du khách có thêm lựa chọn thay vì chỉ tham quan, mua sắm.

Trong thời gian qua, nghề chiếu cói Kim Bồng đã được quảng bá rộng rãi tại các sự kiện văn hóa, lễ hội của địa phương. Nhiều tour du lịch cộng đồng cũng đã đưa hoạt động trải nghiệm này vào hành trình, qua đó góp phần lan tỏa giá trị nghề truyền thống. Người dân trong làng, từ những người lớn tuổi từng gắn bó với khung dệt đến lớp trẻ, đều có cơ hội tham gia, qua đó tăng thêm thu nhập và niềm tự hào với nghề.

Điều quan trọng nhất là khách không chỉ nhìn thấy một sản phẩm, mà còn hiểu được câu chuyện phía sau, từ cách chọn cói, nhuộm màu cho đến từng sợi dệt. Khi đó, họ sẽ thấy chiếu cói không đơn thuần là vật dụng, mà là kết tinh của văn hóa và bàn tay lao động.

Trong niềm tự hào chung, người dân Kim Bồng tin rằng nghề dệt chiếu cói cùng nhiều nghề truyền thống khác sẽ tiếp tục hồi sinh, trở thành điểm nhấn trong phát triển du lịch văn hóa cộng đồng. Không gian làng nghề ven sông Thu Bồn nhờ thế thêm sức sống, vừa lưu giữ được hồn xưa, vừa hòa nhịp cùng nhịp phát triển mới của vùng đất Hội An./.