Bà con xã Gào vốn quen với nghề đi rừng lấy mật ong tự nhiên, thu nhập bấp bênh theo mùa. Năm 2019, họ quyết định cùng nhau thành lập HTX Mật ong Phương Di Bee. Thay vì chỉ trông vào những chuyến săn mật, các thành viên bắt đầu học kỹ thuật nuôi ong bài bản, đầu tư đàn ong ổn định để chủ động nguồn mật quanh năm.

Bước chuyển này đưa mật ong xã Gào từ sản xuất manh mún sang sản xuất tập thể có tổ chức. Ngay từ đầu, HTX áp dụng quy trình nuôi ong theo tiêu chuẩn VietGAP, kiểm soát chặt chẽ chất lượng mật và an toàn thực phẩm. Chỉ sau một năm, sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao, mở đường cho thương hiệu Mật ong Phương Di.

Chị Hoàng Anh – Giám đốc HTX Mật ong Phương Di Bee giới thiệu sản phẩm OCOP 5 sao.

Đến năm 2025, HTX đã có 276 thành viên, phần lớn là nông dân và đồng bào dân tộc thiểu số. Đơn vị quản lý khoảng 15.000 đàn ong, sản lượng hơn 100 tấn mật mỗi năm, đồng thời liên kết bao tiêu với hơn 100 hộ nuôi ong trên cả nước.

HTX kiểm soát toàn bộ quy trình, từ vùng nguyên liệu, khai thác đến chế biến và bảo quản. Mục tiêu là giữ được enzyme tự nhiên, hương hoa đặc trưng và giá trị dinh dưỡng trong từng giọt mật. Việc đóng chai được thực hiện tại xưởng đạt tiêu chuẩn VietGAP.

Ngoài mật ong nguyên chất, Phương Di còn phát triển thêm nhiều sản phẩm từ mật ong theo tiêu chí tự nhiên, khoa học và minh bạch, phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe hằng ngày. HTX cũng hỗ trợ bà con đóng gói, quảng bá các nông sản địa phương khác như gạo, hạt điều, chuối sấy, gừng, đều bảo đảm nguồn gốc rõ ràng và bao bì chỉn chu.

Điểm đặc biệt của Phương Di Bee là sự gắn kết giữa phát triển kinh tế và trách nhiệm xã hội. Việc mở rộng vùng nuôi ong đã tạo việc làm ổn định cho hàng trăm hộ dân, trong đó có nhiều lao động là đồng bào dân tộc thiểu số.

HTX thường xuyên tổ chức tập huấn kỹ thuật nuôi ong theo chuẩn VietGAP, hỗ trợ thành viên từ con giống, thiết bị đến bao tiêu sản phẩm. Nhờ vậy, các hộ nuôi ong nhỏ lẻ có điều kiện tiếp cận quy trình sản xuất an toàn, nâng cao hiệu quả và yên tâm về đầu ra. Với đồng bào, nghề ong trở thành sinh kế mới, phù hợp với tập quán sản xuất truyền thống, giúp tăng thu nhập và hạn chế tình trạng rời quê đi làm thuê xa. “Có nhiều hộ trước đây nuôi ong nhỏ lẻ, không có đầu ra ổn định, tiêu thụ rất chậm. Từ khi tham gia HTX, bà con an tâm hơn vì có đầu ra và giá cả ổn định”, chị Hoàng Anh chia sẻ.

Đóng chai mật ong tại xưởng đạt tiêu chuẩn VietGAP.

Đầu năm 2025, Mật ong Phương Di đạt chứng nhận OCOP 5 sao, mức xếp hạng cao nhất của Chương trình Mỗi xã một sản phẩm. Theo HTX, đây là sản phẩm mật ong đầu tiên trong cả nước đạt hạng 5 sao. Thành tích này không chỉ là niềm tự hào của tập thể HTX mà còn khẳng định tiềm năng của ngành ong mật Gia Lai.

Nhờ chú trọng chất lượng, Mật ong Phương Di đã có mặt tại nhiều siêu thị, cửa hàng OCOP và xuất khẩu sang những thị trường khó tính như Hàn Quốc, Pháp. Kênh tiêu thụ chính hiện vẫn là cung cấp nguyên liệu cho các công ty xuất khẩu. Tuy nhiên, với vùng nguyên liệu ổn định và chất lượng tốt, HTX ngày càng được khách hàng quốc tế tin cậy. Song song đó, HTX đẩy mạnh bán hàng qua thương mại điện tử để tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, giảm phụ thuộc vào trung gian.

“Chúng tôi hướng đến mở rộng sản xuất và đẩy mạnh xuất khẩu, với thông điệp: Mật ong không chỉ là một mặt hàng, mà là món quà chăm sóc sức khỏe cho mọi người”, chị Hoàng Anh nhấn mạnh.

Năm 2026, Mật ong Phương Di có tên trong Danh sách 50 sản phẩm tiêu biểu của hợp tác xã và được trao Giải Mai An Tiêm. Đây là sự ghi nhận dành cho những HTX năng động, sáng tạo, dám đổi mới và bền bỉ theo đuổi mục tiêu nâng cao giá trị nông sản Việt.

Sản phẩm Mật ong Phương Di được trưng bày tại Hội nghị Xúc tiến xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc tỉnh Gia Lai năm 2025.

Phía sau sự phát triển của khu vực kinh tế tập thể là vai trò đồng hành của hệ thống Liên minh HTX Việt Nam từ Trung ương đến địa phương. Hệ thống này hỗ trợ HTX qua công tác tư vấn, kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại, đào tạo quản trị và xây dựng thương hiệu. Ở cấp Trung ương, Liên minh HTX Việt Nam tham gia xây dựng chính sách, huy động nguồn lực và quảng bá các mô hình tiêu biểu. Ở địa phương, Liên minh HTX tỉnh là cầu nối gần gũi, cùng HTX tháo gỡ khó khăn và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Câu chuyện của HTX Mật ong Phương Di Bee cho thấy khi cộng đồng gắn kết, chất lượng được đặt lên hàng đầu và có sự đồng hành đúng hướng, sản phẩm từ đồi núi Gia Lai hoàn toàn có thể vươn xa, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và lan tỏa hình ảnh nông sản Việt minh bạch, bền vững.