Khảm trai Chuôn Ngọ - Tinh hoa đất tổ nghề nghìn năm sau đại dịch Covid-19

LNV - Không chỉ khảm vẽ theo các tích cổ, những nghệ nhân làng tranh khảm trai Chuôn Ngọ (xã Chuyên Mỹ, huyện Phú Xuyên, Hà Nội) còn sáng tạo ra những mẫu tranh phong cảnh tinh xảo, kỹ thuật hơn theo ý tưởng của khách hàng… Sự thay đổi này đã giúp làng nghề khảm trai Chuôn Ngọ mặc dù trải qua ngàn năm tuổi với những giai đoạn thăng trầm nhưng vẫn luôn khẳng định vị thế không chỉ ở thị trường trong nước mà còn có mặt tại nhiều quốc gia.


Công đoạn vẽ lên mảnh trai .


Theo thần phả đình làng Chuôn Ngọ thì nghề khảm trai ở đây có từ thời nhà Lý (1010 - 1225). Ông tổ nghề của làng là Trương Công Thành, người địa phương, đỗ Thái học sinh (tương đương Tiến sĩ), nguyên là võ tướng của triều đình. Tự học nghề và giỏi nghề, Trương Công Thành đã tạo nên những tác phẩm chạm khảm trai đầu tiên ở làng Chuôn Ngọ, rồi truyền lại cho dân làng. Nghề khảm chữ, khảm tranh trên mặt gỗ ra đời từ đó. Qua thời gian, nguyên liệu khảm trai được bổ sung thêm, không chỉ có nhiều loại vỏ trai (trai cánh, trai vân, trai ngọc môi vàng…) mà còn có nhiều loại vỏ ốc quý (vỏ ốc khảm xanh, vỏ ốc thoi, vỏ ốc đỏ...), mẫu mã đa dạng hơn và chất lượng sản phẩm cũng được nâng lên.


Những người thợ làm việc tại cơ sở đồ gỗ chạm khảm Duy Hải Phát thuộc làng nghề truyền thống khảm trai, ốc Chuôn Ngọ.


Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, nghệ thuật khảm trai Việt Nam đứng hàng đầu thế giới. Theo nhà nghiên cứu người Pháp Henri Oger (1885 - 1963) nhận xét: “Thợ khảm là nhà nghệ thuật chân chính, nhẫn nại và khéo tay vô cùng. Họ biết phối hợp các màu sắc của vỏ trai để có sự hòa sắc đẹp mắt, làm cho bức khảm trở nên rực rỡ. Chính vì thế mà nghệ thuật khảm Việt Nam nổi trội, gần như độc quyền ở Viễn Đông. Những sản phẩm của người thợ khảm Việt Nam tốt hơn nhiều nếu so với sản phẩm của người thợ khảm Quảng Đông”.


Các sản phẩm chạm khảm của làng nghề truyền thống khảm trai, ốc Chuôn Ngọ.

Ngày nay, để có được nguyên liệu tốt nhất, người dân nơi đây thường thu gom vỏ trai, ốc cỡ lớn từ các vùng trong nước đồng thời cũng nhập từ Hồng Kông, Singapore. Ngoài ra, làng khảm còn có một nguồn nguyên liệu đặc biệt quý hiếm như những con ốc đỏ với màu sắc sang trọng thường dùng để làm những cảnh núi non, cánh phượng, cánh công, hay họa tiết trên những bức tranh áo gấm của vua chúa…




Các mảnh trai sau khi được cưa theo đúng hình vẽ sẽ được ghép lại với nhau thành bức tranh hoàn chỉnh trên nền bản vẽ mẫu.


Một sản phẩm khảm trai thường trải qua sáu công đoạn cơ bản: Vẽ mẫu cho bức tranh; cưa trai theo nét vẽ; đục gỗ; gắn trai vào gỗ; mài khảm, thể hiện đường nét; dùng bột đen làm rõ các chi tiết của bức tranh. Trong đó, việc cẩn xà cừ đòi hỏi thao tác liên hoàn ở trình độ rất cao: Dựa theo nét vẽ, nghệ nhân sẽ đục gỗ và gắn nguyên liệu họa tiết lên đó. Sau khi cẩn tranh thì tỉa gọn, đánh bóng (mài khảm) rồi vẽ nét.



Các sản phẩm chạm khảm của làng nghề truyền thống khảm trai, ốc Chuôn Ngọ.

Để cưa, đục các mảnh trai không bị vỡ, nghệ nhân phải mài thủ công, ngâm rượu, hơ lửa rồi chẻ dóc, sau đó chọn lựa các miếng trai đầy đủ cho mặt tranh, có khi cần đến hàng trăm, hàng nghìn miếng trai nhỏ, nhiều màu sắc. Điểm đặc sắc ở tranh khảm trai Chuôn Ngọ là các mảnh trai trên bức tranh gỗ rất phẳng, rất khít, không bị vỡ, các chi tiết trang trí thì rất sinh động.

Khách tham quan và mua sản phẩm khảm trai.

Các sản phẩm truyền thống chủ yếu của làng nghề đó là: hoành phi, câu đối trong nhà thờ, đình đền, trang trí họa tiết trên sập gụ, tủ chè hay chế tác ra những bức tranh treo tường phỏng theo tích truyện Tam Quốc với nhân vật chính Lưu – Quan – Trương, những bộ “thông, trúc, cúc, mai” ….

Các sản phẩm chạm khảm của làng nghề Chuôn Ngọ.


Theo xu thế hội nhập thế giới, những nghệ nhân khảm trai Chuôi Ngọ đã thay đổi tư duy, sáng tạo ra những mẫu tranh tinh xảo, kỹ thuật hơn như phong cảnh non nước, khắc họa chân dung… để phục vụ thị hiếu khác nhau của nhóm khách hàng hiện đại. Chính vì vậy, sản phẩm của làng nghề phát triển ngày càng đa dạng và phong phú về mẫu mã, đáp ứng được nhu cầu trong nước và vươn xa ra thị trường quốc tế như Anh, Nga, Mỹ, Hà Lan, Nhật Bản.

Bài và ảnh Thảo Vy-Thanh Giang

Tin liên quan

Tin mới hơn

Đà Nẵng: Bình minh làng biển ở Tam Tiến

Đà Nẵng: Bình minh làng biển ở Tam Tiến

LNV - Cách xa phố thị sầm uất, làng chài Tam Tiến (thôn Hà Lộc, xã Tam Xuân, thành phố Đà Nẵng) đang có những chuyển biến trong cách nghĩ, cách làm kinh tế biển của người dân. Từ những bỡ ngỡ ban đầu, người dân nơi đây ngày càng tự tin phát triển du lịch, mở thêm sinh kế ngay trên bãi biển quê hương.
Nghệ nhân làm phỗng đất và món đồ chơi Trung thu truyền thống

Nghệ nhân làm phỗng đất và món đồ chơi Trung thu truyền thống

LNV - Đến tổ dân phố Đông Hồ - Thuận thành - Bắc Ninh, hỏi ông Phùng Đình Giáp thì bất cứ ai cũng đều biết, bởi lẽ đơn giản: ông là người cuối cùng ở xứ Kinh Bắc còn theo nghề nặn Phỗng đất – Món đồ chơi Trung Thu truyền thống xưa và nay.
Công nghệ số thổi hồn cho làng nghề Việt

Công nghệ số thổi hồn cho làng nghề Việt

LNV - Ứng dụng công nghệ giúp nâng cao chất lượng, quản lý và xây dựng niềm tin người tiêu dùng, đưa sản phẩm làng nghề ra thị trường quốc tế.
Khai mạc Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II 2026:

Khai mạc Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II 2026: 'Dòng chảy di sản - Heritage Flow'

LNV - Tối 11/9, tại không gian thiêng liêng của Hoàng thành Thăng Long - Di sản Văn hóa thế giới, TP. Hà Nội tổ chức khai mạc Chương trình Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026 với chủ đề "Dòng chảy di sản - Heritage Flow".
Bưởi Phúc Trạch Hà Tĩnh  Giữ nguồn gen quý, vươn tầm thương hiệu quốc tế

Bưởi Phúc Trạch Hà Tĩnh Giữ nguồn gen quý, vươn tầm thương hiệu quốc tế

LVN - Bưởi Phúc Trạch là một trong những đặc sản trái cây nổi tiếng gắn liền với vùng đất Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh
Người trẻ “lội ngược dòng” Giữ lửa di sản làng nghề Hưng Yên

Người trẻ “lội ngược dòng” Giữ lửa di sản làng nghề Hưng Yên

LNV - Cơn lốc công nghiệp hóa và đô thị hóa đang đặt vô số làng nghề cổ truyền trước bài toán sinh tồn gay gắt về thị trường, chi phí và sự suy giảm lực lượng lao động.

Tin khác

Bảo tồn di sản qua chính sách hỗ trợ nghệ nhân ở Lào Cai

Bảo tồn di sản qua chính sách hỗ trợ nghệ nhân ở Lào Cai

LNV - Lào Cai tiếp tục chính sách hỗ trợ nghệ nhân, xây dựng câu lạc bộ và nhóm thực hành để giữ gìn, phát huy giá trị di sản văn hóa trong cộng đồng.
Mùa khai giảng ở làng mắm Lục Độ, nơi người ta quen đợi bằng năm

Mùa khai giảng ở làng mắm Lục Độ, nơi người ta quen đợi bằng năm

LNV - Sáng mùng 5 tháng 9, khi tiếng trống khai trường vang lên trên đảo Cát Hải, thì ở sân chượp cách đó mấy trăm mét, những chiếc nắp thùng vẫn được mở ra đón nắng, đúng như bảy mươi năm nay vẫn thế. Hai nhịp thời gian ấy, một năm học và một mẻ mắm, hóa ra cùng đặt ra một câu hỏi: Chúng ta đang chuẩn bị điều gì và cho ai?
Người “đánh thức” nghề tơ tằm Phùng Xá

Người “đánh thức” nghề tơ tằm Phùng Xá

LNV - Từng có thời gian những bãi dâu thưa dần, tiếng máy dệt cũng không còn rộn ràng như trước, nghề ươm tơ, dệt lụa ở Phùng Xá đứng trước nguy cơ mai một. Giữa những đổi thay ấy, Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Thuận vẫn lựa chọn gắn bó với nghề. Không chỉ gìn giữ những kỹ thuật được trao truyền qua nhiều thế hệ, bà còn không ngừng tìm cách làm mới nghề truyền thống bằng những sáng tạo đặc biệt: để con tằm tự dệt nên những tấm tơ, đưa sợi tơ từ thân sen lên khung cửi và từng bước chuẩn hóa, nâng tầm sản phẩm. Hành trình ấy đã góp phần đưa sản phẩm chăn tơ tằm tự dệt của cơ sở bà Thuận trở thành sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia, khẳng định giá trị mới cho nghề tơ lụa Phùng Xá.
Xã Đại Xuyên (Hà Nội): Kỷ cương để vươn xa, sáng tạo để phát triển bền vững

Xã Đại Xuyên (Hà Nội): Kỷ cương để vươn xa, sáng tạo để phát triển bền vững

LNV - Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Đại Xuyên (Hà Nội) đang từng bước tạo nên diện mạo mới, kinh tế duy trì đà tăng trưởng, nông nghiệp chuyển dịch theo hướng xanh, hiện đại; sản phẩm OCOP dần khẳng định thương hiệu.
Từ Tokyo mở rộng cánh cửa xuất khẩu cho sản phẩm làng nghề Hà Nội

Từ Tokyo mở rộng cánh cửa xuất khẩu cho sản phẩm làng nghề Hà Nội

LNV - Đoàn Hà Nội đang tham gia Tokyo International Gift Show 2026 tại Tokyo (Nhật Bản), mang theo những sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc trưng của Thủ đô, đồng thời chủ động tìm kiếm nhà nhập khẩu, nắm bắt thị hiếu thị trường và mở rộng quan hệ thương mại. Tham gia đoàn có đại diện lãnh đạo Sở Công Thương Hà Nội cùng các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất có tiềm năng xuất khẩu. Đưa tinh hoa làng nghề đến thị trường quốc tế
Giữ hồn làng nghề trong nhịp sống hiện đại

Giữ hồn làng nghề trong nhịp sống hiện đại

LNV - Trong dòng chảy lịch sử và văn hóa Việt Nam, các làng nghề truyền thống không chỉ là nơi sản xuất ra những sản phẩm thủ công tinh xảo, mà còn là không gian lưu giữ ký ức cộng đồng, tri thức dân gian và bản sắc văn hóa vùng miền. Mỗi làng nghề đều mang trong mình câu chuyện về con người, thiên nhiên và tinh thần sáng tạo, góp phần tạo nên sức sống bền bỉ cho văn hóa Việt. Liên quan tới chủ đề này, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã có những chia sẻ sâu sắc với Tạp chí điện tử Làng nghề Việt Nam
Đèn lồng chim Uyên Ương Làng nghề Sinh Dược

Đèn lồng chim Uyên Ương Làng nghề Sinh Dược

LNV - Phát huy tiềm năng, lợi thế về tài nguyên bản địa, Hợp tác xã Sinh Dược (xã Gia Sinh cũ nay là phường Tây Hoa Lư) đã từng bước khẳng định hiệu quả của mô hình kinh tế tập thể gắn với bảo tồn văn hoá truyền thống. Không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp địa phương, hợp tác xã còn tạo việc làm, cải thiện thu nhập cho người dân, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Làng nghề truyền thống Vĩnh Long Nét văn hoá sông nước Nam Bộ

Làng nghề truyền thống Vĩnh Long Nét văn hoá sông nước Nam Bộ

LNV - Vĩnh Long, vùng đất trù phú bên dòng sông Cửu Long, không chỉ nổi tiếng với miệt vườn trái cây sum suê mà còn hấp dẫn du khách bởi những làng nghề truyền thống độc đáo. Nơi đây nổi tiếng với nhiều làng nghề truyền thống lâu đời, vừa giữ gìn bản sắc văn hóa sông nước Nam Bộ
Vượt khỏi lũy tre làng: Nâng tầm nhận thức, kiến tạo thương hiệu cá nhân

Vượt khỏi lũy tre làng: Nâng tầm nhận thức, kiến tạo thương hiệu cá nhân

LNV - Làng nghề không chỉ là nơi lưu giữ kỹ nghệ truyền thống. Đó còn là một hệ sinh thái kinh tế – văn hóa, nơi mỗi nghệ nhân vừa là người giữ nghề, vừa là người tạo ra giá trị và ngày càng trở thành một chủ thể tích cực trên thị trường. Muốn đi xa hơn, những người thợ tài hoa hôm nay cần vượt qua giới hạn của “lũy tre làng”, mở rộng nhận thức, tham gia vào các diễn đàn chính sách, các hoạt động xúc tiến thương mại và từng bước kiến tạo thương hiệu cho chính mình.
Làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng  Hội tụ tinh hoa, vươn mình trong thời đại số

Làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng Hội tụ tinh hoa, vươn mình trong thời đại số

LNV - Nằm cách trung tâm Hà Nội hơn 10km, làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng (Hà Nội) không chỉ là nơi lưu giữ nét đẹp văn hóa lâu đời mà còn là điểm tựa sinh kế vững chắc cho hàng nghìn lao động địa phương. Trên hành trình phát triển, Hội làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng đã trở thành "hạt nhân" kết nối các nghệ nhân, xây dựng thương hiệu tập thể và tạo bệ phóng giúp sản phẩm truyền thống vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số hóa.
Nghệ nhân Ưu tú – Nhà thiết kế áo dài Lan Hương: Gìn giữ hồn nghề, lan tỏa giá trị Việt

Nghệ nhân Ưu tú – Nhà thiết kế áo dài Lan Hương: Gìn giữ hồn nghề, lan tỏa giá trị Việt

LNV - Không chỉ được biết đến là một nhà thiết kế áo dài giàu tâm huyết, Nghệ nhân Ưu tú – Nghệ nhân Làng nghề Việt Nam, Nhà thiết kế Lan Hương còn là người bền bỉ trên hành trình đưa văn hóa truyền thống, chất liệu dân gian và tinh hoa nghề thủ công vào đời sống đương đại. Qua mỗi tà áo dài, chị góp phần kể những câu chuyện về đất nước, con người Việt Nam, đồng thời mở ra những hướng đi mới trong bảo tồn và phát triển nghề thủ công truyền thống.
Bắc Ninh: Giữ gìn bản sắc làng nghề gắn với đổi mới sản phẩm

Bắc Ninh: Giữ gìn bản sắc làng nghề gắn với đổi mới sản phẩm

LNV - Từ lâu, vùng đất Kinh Bắc đã nổi danh là thủ phủ của những làng nghề thủ công mỹ nghệ và ẩm thực truyền thống mang đậm nét văn hóa dân gian. Những cái tên như tranh Đông Hồ, đồ gỗ Đồng Kỵ, gốm Phù Lãng, tre trúc Xuân Lai, mỳ Thủ Dương, rượu làng Vân hay bún bánh Đa Mai… không chỉ đóng vai trò là động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn mà còn là nơi lưu giữ “linh hồn” di sản qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, trước làn sóng công nghiệp hóa và sự thay đổi nhanh chóng của thị trường, bài toán giữ nghề truyền thống đang đặt ra nhiều thách thức cấp thiết, đòi hỏi sự bứt phá mạnh mẽ từ hạ tầng, môi trường cho đến tư duy sản xuất.
Cần Thơ : Làng nghề truyền thống, góp phần xây dựng nông thôn mới

Cần Thơ : Làng nghề truyền thống, góp phần xây dựng nông thôn mới

LNV - Làng nghề đa dạng tại Cần Thơ góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập, đồng thời phát huy giá trị văn hóa địa phương trong quá trình xây dựng nông thôn mới.
Đại hội Đại biểu Hội Làng nghề mỹ nghệ xã Sơn Đồng thành công tốt đẹp

Đại hội Đại biểu Hội Làng nghề mỹ nghệ xã Sơn Đồng thành công tốt đẹp

LNV - Trong 02 ngày 21-22/8/2026, được sự nhất trí của Trung ương Hiệp hội Làng nghề Việt Nam; sự nhất trí của Đảng ủy, HĐND - UBND xã Sơn Đồng, Hội Làng nghề mỹ nghệ xã Sơn Đồng - Thành phố Hà Nội long trọng tổ chức Đại hội Đại biểu Hội Làng nghề mỹ nghệ xã Sơn Đồng - Thành phố Hà Nội lần thứ I (nhiệm kỳ 2026 - 2031) thành công tốt đẹp. Địa điểm tổ chức tại Hội trường UBND xã Sơn Đồng (cũ), thôn Nội, xã Sơn Đồng, Thành phố Hà Nội.
Làng nghề truyền thống, giữ sinh kế bền vững ở Cao Bằng

Làng nghề truyền thống, giữ sinh kế bền vững ở Cao Bằng

LNV - Nghề thủ công tại Cao Bằng phát triển bền vững qua chuẩn hóa sản phẩm, du lịch trải nghiệm và thương mại điện tử, nâng cao đời sống cộng đồng.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Trẻ em thuộc đối tượng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi được miễn, giảm, hỗ trợ học phí

Trẻ em thuộc đối tượng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi được miễn, giảm, hỗ trợ học phí

LNV - Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 353/2026/NĐ-CP quy định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ.
Chính phủ "tháo gỡ đến cùng" để doanh nghiệp tự mình đi tới

Chính phủ "tháo gỡ đến cùng" để doanh nghiệp tự mình đi tới

LNV - Doanh nghiệp đang phải vượt qua một giai đoạn nhiều sức ép. Trong bối cảnh ấy, yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về hoàn thiện thể chế phát triển có ý nghĩa đặc biệt thiết thực: "Lấy thực thi làm thước đo"; đồng thời phải tháo gỡ rào cản
Ấn tượng chương trình nghệ thuật “Khai Văn” tôn vinh đạo học tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Ấn tượng chương trình nghệ thuật “Khai Văn” tôn vinh đạo học tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Ngày 12/9/2026, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức chương trình nghệ thuật “Khai Văn”, một trong những hoạt động văn hóa, nghệ thuật tiêu biểu trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026 và hướng tới mốc son kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026). “Khai Văn” không chỉ tôn vinh hành trình phát triển ngàn năm của đạo học Việt Nam mà còn đánh thức nguồn sức mạnh di sản, thắp sáng khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ hôm nay.
Phường Yên Nghĩa hưởng ứng Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”

Phường Yên Nghĩa hưởng ứng Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”

LNV - Hưởng ứng Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, chiều 14-9, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Yên Nghĩa phối hợp với UBND phường tổ chức hội nghị triển khai các hoạt động tuyên truyền, vận động, góp phần lan tỏa thói q
Doanh nghiệp cùng Gaia chung sức trồng gần 70.000 cây rừng đầu nguồn

Doanh nghiệp cùng Gaia chung sức trồng gần 70.000 cây rừng đầu nguồn

LNV - Ngày 12/9, tại Vườn quốc gia Cúc Phương, Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Gaia phối hợp cùng các doanh nghiệp triển khai hoạt động trồng rừng trong khuôn khổ chương trình “Chung sức trồng rừng 2026”. Chương trình hướng tới trồng gần 70.000 cây bản địa
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-63
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-47
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-2
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-63
gex
xet-tuyen-dai-hoc
Giao diện di động