Phát triển cây chè là một trong những thành tựu quan trọng của huyện Đại Từ (Thái Nguyên). Đại Từ là huyện có diện tích và sản lượng chè lớn nhất của tỉnh. Cây chè là loại cây trồng truyền thống trên địa bàn huyện. Trước đây, bà con trồng chè với những giống thuần túy, kỹ thuật chăm sóc chưa có nên năng suất không cao, chỉ mang lại thu nhập tạm ổn. Từ năm 2000, cây chè được quan tâm phát triển, đặc biệt là giai đoạn 2011 - 2015 tỉnh hỗ trợ 100% giá giống mới thay thế chè cũ, chè lâu năm, chè hạt bằng chè cành. Theo đề án phát triển cây chè của tỉnh, Đại Từ mở rộng diện tích, hỗ trợ bà con nông dân các giống chè mới; đồng thời hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hái nên năng suất ngày càng tăng, giá trị kinh tế mang lại lớn.

Tổng diện tích chè của huyện Đại Từ hiện đạt 6.333ha, chiếm trên 30 % diện tích chè Thái Nguyên trên toàn tỉnh. Trong đó, diện tích chè kinh doanh là 5.392ha, năng suất chè bình quân năm 2015 đạt 115 tạ/ha, sản lượng chè búp tươi đạt 62.000 tấn. Cả 30 xã, thị trấn trong toàn huyện đều có nghề trồng chè. Đại Từ là vùng sản xuất chè có truyền thống lâu đời, nguyên liệu chè có chất lượng cao. Trong những năm qua, nhờ được Nâng tầm thương hiệu chè Đại Từ Thái Nguyên nên cây chè đã giúp cho các hộ nông dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu.

Đại Từ có 19 xã nằm ven chân dãy núi Tam Đảo, núi Hồng, núi Chúa có điều kiện đất đai thổ nhưỡng, nguồn nước tưới, tiểu khí hậu rất thích hợp cho phát triển cây chè và phát triển du lịch sinh thái. Chất lượng nguyên liệu chè xanh của huyện đã được các chuyên gia đánh giá và kiểm nghiệm có hàm lượng tannin dưới 30%, thấp hơn một số vùng chè lớn trong cả nước; nhưng hàm lượng đường khử chiếm 2,46% cao hơn các vùng chè khác trong cả nước rất phù hợp cho chế biến chè xanh.

Với lợi thế điều kiện tự nhiên và sự chăm chỉ của người dân, những năm qua, hoạt động quảng bá, nâng tầm thương hiệu chè Đại Từ Thái Nguyên đã có nhiều kết quả. Các sản phẩm chè Đại Từ Thái Nguyên đã và đang được khẳng định trên thị trường trong nước và quốc tế; trong các hội thi chè ngon hoặc tham gia các hội chợ, chè Đại Từ đã đạt nhiều giải vàng về chất lượng. Hiện tại, tổng số làng nghề chè của huyện Đại Từ là 24 làng nghề. Đến hết năm 2015 trên địa bàn huyện có 13 tổ hợp tác, 15 hợp tác xã sản xuất, chế biến và kinh doanh chè Thái Nguyên.

Nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm chè, những năm qua UBND huyện đã xây dựng, chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tổ chức tập huấn nâng cao kỹ năng chế biến, bảo quản nông sản theo tiêu chuẩn VietGAP, xây dựng mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP; tập huấn kỹ thuật sản xuất chè an toàn,... đến nay 98% các hộ nông dân Đại Từ đã sử dụng các thiết bị bán công nghiệp trong chế biến chè; Những nỗ lực đó đã tạo được sự chuyển biến cơ bản về nhận thức của nông dân và các doanh nghiệp chè trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm chế biến và thực hiện chuyển dịch cơ cấu giống chè, tăng diện tích chè giống mới có năng suất và chất lượng tốt, từ đó góp phần nâng cao chất lượng chè Đại Từ nói riêng và chè Thái Nguyên nói chung.

Bên cạnh đó, thời gian qua nhiều nguồn vốn tín dụng đã giải ngân cho các doanh nghiệp, nông dân vay sản xuất, chế biến và tiêu thụ chè đạt 122 tỷ đồng; đến nay trên địa bàn toàn huyện có 13 doanh nghiệp và 7 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực chè, bước đầu đã hình thành được một số vùng nguyên liệu chè có chất lượng. Thu nhập người làm chè được cải thiện, góp phần ổn định đời sống và tác động tích cực để nông dân đầu tư chăm sóc và phát triển vùng nguyên liệu. Sản phẩm chè sản xuất ra tuy chất lượng chưa cao song đã tiêu thụ hết, không bị ứ đọng và doanh thu năm sau đạt cao hơn năm trước. Xúc tiến thương mại mạnh mẽ đã góp phần tích cực trong tiêu thụ chè. Đơn cử như năm 2009, huyện đã phối hợp tổ chức thành công ngày hội trà Thái Nguyên tại xã La Bằng - nằm trong chương trình “Làng việt 2009” nhằm tôn vinh, giới thiệu sản phẩm chè Đại Từ, từng bước xây dựng thương hiệu chè La Bằng; trong liên hoan trà lần thứ nhất tại Thái Nguyên, huyện cũng tổ chức lễ hội trà với 10 làng nghề tham gia...

Để góp phần quảng bá thương hiệu, huyện Đại Từ đã xây dựng Lễ hội Trà Đại Từ. Đây thực sự là ngày hội của các làng nghề, các doanh nghiệp và đông đảo người trồng, chế biến chè Thái Nguyên trong huyện, là cơ hội mở rộng giao lưu văn hóa và hội nhập để phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, các hoạt động tại Lễ hội trà góp phần khuyến khích và tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân xây dựng và phát triển thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa cho sản phẩm chè Đại Từ.

Để tiếp tục khai thác có hiệu quả tiềm năng và thế mạnh của cây chè, huyện Đại Từ đã xác định cây chè là cây trồng mũi nhọn. Để Nâng tầm thương hiệu chè Đại Từ Thái Nguyên, huyện tập trung Quy hoạch phát triển cây chè; tích cực áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ trong sản xuất và chế biến sản phẩm trà xanh Thái Nguyên; thực hiện tốt biện pháp cải tạo giống, tiến hành trồng mới, trồng thay thế bằng các giống chè mới. Đồng thời, xây dựng và bảo hộ thành công nhãn hiệu tập thể “Chè Đại Từ” góp phần cùng chè Thái Nguyên ở các vùng khác nâng tầm thương hiệu, tạo ra một nhãn hiệu tập thể vững mạnh.

Đại Nguyên