Làng nghề hương xạ Cao Thôn

Là một làng nhỏ thuộc xã Bảo Khê, TP Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên, Cao Thôn – làng quê thanh bình này được biết đến là cái nôi của nghề làm hương có truyền thống lâu đời. Trải qua bao thăng trầm, hương Cao Thôn vẫn giữ nguyên được đặc tính vốn có của mình. Biết bao năm tháng gắn bó với nghề truyền thống, những con người làng nghề thôn Cao đã tự nuôi sống mình bằng cái nghề làm hương xạ cổ truyền mang đậm hồn cốt của cha ông để lại.

Trong làng Cao Thôn có rất nhiều các loại hương khác nhau, hương Se, hương Vòng, hương Nhúng, mỗi loại có có cách làm và hình dáng khác nhau nhưng đều chung một loại nguyên liệu là 36 vị thuốc Bắc. Tất cả các công đoạn từ pha chế thuốc, se hương, nén hương đa số đều làm bằng tay. Sản phẩm hương sau khi làm xong được đem phơi nắng, nắng và gió sẽ làm hương khô, màu sắc đẹp mà giữ nguyên mùi thơm.

Đối với người dân thôn Cao họ coi nghề làm hương đó là cuộc sống của mình, nghề làm hương liên quan đến tín ngưỡng thờ cúng, tâm linh nên đức tính, cái tâm của người làm nghề luôn được đặt lên hàng đầu, lương tâm trong nghề không cho phép họ gian dối. Đó như là sự tôn trọng với các thế hệ đi trước, tỏ lòng thành kính với tiên tổ, để khi mỗi nén hương được dâng lên đấng tối cao, quyền năng, những lời khẩn cầu được linh ứng, ở đó nén hương là sự kết nối giữa thế giới trần tục với thế giới tâm linh.

Làng nghề Đan Đó

Nằm ở xã Thủ Sỹ, huyện Tiên Lữ, đây là làng nghề truyền thống đã có từ lâu đời bởi nó gắn liền với văn hóa dân tộc trải dài theo dòng lịch sử, gắn với nền văn hóa nông nghiệp, những chiếc Đó thường dùng để bắt cua, tôm, cá,…rất quen thuộc với người nông dân.

Người dân làng cho biết, làng nghề đan đó ở xã Thủ Sỹ, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên đã có khoảng 240 năm, vẫn tồn tại và phát triển.

Nguyên liệu để làm ra những chiếc rọ, đó là nứa được chuyển từ trên rừng về. Đó có hình bầu dục, đuôi nhọn, miệng nhỏ tròn. Một người lành nghề mất khoảng 15-20phút để tạo nên một chiếc đó hoàn chỉnh. Đó có 3-4 loại, trong đó có 2 loại chính là đó hun và đó trắng. Đó trắng rẻ hơn, có giá khoảng 20.000 đồng một chiếc.

Sau khi hoàn thành, những chiếc đó được mang đi tiêu thụ ở các vùng chiêm trũng các huyện Tiên Lữ, Ân Thi, Phù Cừ của tỉnh Hưng Yên và các tỉnh thành Bắc Ninh Hải Dương, Hải Phòng… để người nông dân đi đồng đặt bắt cua, cá, lươn

Làng nghề Chạm bạc Huệ Lai

Cách TP. Hưng Yên khoảng 35km về phía Bắc, nơi đây là quê hương của danh tướng Phạm Ngũ Lão - vị tướng tài ba của Trần Hưng Đạo, đã có công đánh tan giặc Nguyên Mông và Ai Lao. Không những thế, làng Phù Ủng còn là nơi gìn giữ và phát triển nghề truyền thống chạm bạc, đó là làng nghề chạm bạc Huệ Lai.

Để có thể cho ra thành phẩm như ý muốn thì cần phải trải qua rất nhiều quy trình chế tác. Đầu tiên là giai đoạn tạo mẫu cũng chính là giai đoạn quan trọng nhất. Tại đây những ý tưởng sơ khai nhất về một mẫu trang sức mới sẽ được hình thành. Bước tiếp theo: giai đoạn tạo mẫu sáp ví như làm nhẫn thì mẫu nhẫn sẽ được xuất ra và được khắc trên sáp cứng. Sáp có màu xanh ngọc hoặc xanh lá cây sậm màu. Các mẫu sáp có thể làm thủ công bằng tay hoặc máy. Nếu làm thủ công bằng tay thì các công cụ cần thiết là dao với nhiều kích cỡ, lưỡi cưa, mũi kim, giũa, khoan nhỏ, máy tiện nhỏ…

Tiếp đến là các công đoạn cắm cây thông – bơm sáp, đổ thạch cao, đun chảy kim loại, đổ khuôn, cắt thân cây thông ra khỏi sản phẩm thô, hoàn thiện sản phẩm thô, gắn đá, đánh bóng sản phẩm. Công đoạn cuối cùng là kiểm tra chất lượng sản phẩm. Ở công đoạn cuối, mỗi sản phẩm được kiểm tra chất lượng chặt chẽ để đảm bảo độ chính xác và tay nghề chế tác hoàn hảo. Bước này có thể tiến hành định giá cho trang sức. Sau khi trải qua quy trình chế tác và kiểm tra một cách nghiêm ngặt, một sản phẩm trang sức vàng bạc đã được ra đời.

Làng nghề long nhãn sấy

Hàng năm, cứ vào dịp tháng 7, tháng 8 âm lịch, trên hầu hết các vùng đất Thủ Sỹ, Hồng Nam, Phương Chiểu, Tân Hưng,..của Hưng Yên người dân lại bắt đầu tất bật với nghề làm long nhan. Cũng từ chính cái nôi của nghề làm long nhãn này, những trái long nhãn giòn rụm, vàng tươi, ngọt đậm, mang hương vị đặc trưng của đất và người Hưng Yên được đem ra các thị trường trong và ngoài nước tiêu thụ

Không biết nghề làm long nhãn đã tồn tại ở Hưng Yên được bao lâu, chỉ biết rằng nó là nghề cha truyền con nối, tồn tại được khoảng 3 thế hệ ở các gia đình người dân Hưng Yên. Trước đây, việc canh tác và sơ chế nhãn còn lạc hầu, thế hệ cha ông chỉ biết cách đem phơi nhãn dưới nắng để lượng nước trong nhãn bốc hơi, cùi nhãn sau khi chuyển từ màu trắng sang màu nâu đen, vị ngọt thơm, vỏ khô thì sẽ được cho vào túi nilong để bảo quản.

Tính đến thời điểm hiện tại, nghề làm long nhãn thì phát triển hơn ở các làng như Ba Hàng, Phương Chiểu, Hồng Nam, Tân Hưng, Hoàng Hanh,... của Hưng Yên. Theo thống kế của thành phố, mỗi mùa nhãn, có hơn 100 hộ gia đình làm nghề, cung cấp sản lượng hơn 100 tấn long nhãn mỗi năm.

Làng nghề Đúc đồng Lộng Thượng

Làng đúc đồng Lộng Thượng (hay còn gọi làng Rồng thuộc xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên) là một làng nghề từng nổi tiếng hưng thịnh một thời với những sản phẩm được đúc từ đồng như: đỉnh đồng, lư hương, lọ hoa... Từ bàn tay khéo léo của những người thợ tài hoa trong làng, những sản phẩm ấy đã góp phần vào nét đẹp làng nghề chốn kinh thành Thăng Long xưa.

Theo sử sách ghi chép lại, ông tổ nghề đúc đồng ở nơi đây là Khổng Minh Không - Quốc sư triều Lý thế kỷ thứ XII, ông đã đến đây và truyền lại nghề đúc đồng cho dân làng. Để tỏ lòng thành kính và biết ơn đến Đức Tổ sư - người đã có công lao khai truyền nghiệp quý, người dân nơi đây đã đúc tượng ông và thờ cúng quanh năm.

Làng đúc đồng Lộng Thượng xưa chuyên đúc tượng, đỉnh, chuông, nay thêm sản phẩm đồ thờ cúng như: đỉnh, hạc, chân nến, đèn, mâm bổng, bát hương - những thứ mà trên bàn thờ của mọi gia đình không thể thiếu. Nguyên liệu chính là đồng phế liệu, chất phụ gia là thiếc và chì, khối lượng không đáng kể. Nhiên liệu nung đốt người ta thường sử dụng là than đá. Công cụ chính để đúc đồng gồm có bễ, lò, khuôn. Ngoài ra, còn một số công cụ chuyên dùng khác như mảnh sành sửa khuôn, chậu đựng nước, đục sắt, muỗng múc đồng, dũa, cưa sắt...

Trọng Hoàng – Tú Anh