Từ lợi thế bản địa đến chuẩn quốc gia

Cây chè từ lâu đã trở thành biểu tượng của nông nghiệp Thái Nguyên, với hương vị đặc trưng được kết tinh từ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng riêng biệt và kỹ thuật chế biến truyền thống. Tuy nhiên, để vươn tới chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia, sản phẩm không chỉ cần chất lượng vượt trội mà còn phải đáp ứng các tiêu chí khắt khe về minh bạch, truy xuất nguồn gốc và thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Gắn bó hơn một thập kỷ với nông sản địa phương, anh Tống Văn Viện - Giám đốc Hợp tác xã nông sản Phú Lương sớm nhận ra rằng muốn phát triển bền vững, sản phẩm phải được nâng tầm đồng bộ cả về chất lượng lẫn thương hiệu. Ngay từ những ngày đầu, hợp tác xã đã lựa chọn hướng đi sản xuất hữu cơ, xây dựng mô hình tuần hoàn khép kín.

Các phụ phẩm từ nông nghiệp và chăn nuôi được tận dụng, ủ men vi sinh trong thời gian 6 tháng để tạo nguồn phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng, thay thế hoàn toàn phân hóa học. Đồng thời, toàn bộ quy trình sản xuất được số hóa, quản lý bằng nhật ký điện tử FaceFarm, giúp kiểm soát chặt chẽ từng công đoạn và đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc. Nhờ cách làm bài bản này, sản phẩm trà tôm nõn Hương Quê đã được công nhận OCOP 5 sao vào cuối năm 2025.

Anh Tống Văn Viện, chia sẻ: Định hướng ngay từ đầu của chúng tôi là phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, minh bạch và giá trị cao. Quá trình xây dựng thương hiệu gắn liền với canh tác hữu cơ và chuyển giao kỹ thuật cho các hộ liên kết, tạo nền tảng để sản phẩm tiếp cận thị trường lớn.

HTX nông sản Phú Lương đã mở rộng vùng nguyên liệu lên hơn 16ha, liên kết với nhiều hộ dân, tạo việc làm ổn định tại địa phương.

Từ diện tích thí điểm 1ha ban đầu, HTX nông sản Phú Lương đã mở rộng vùng nguyên liệu lên hơn 16ha, liên kết với nhiều hộ dân, tạo việc làm ổn định tại địa phương.

Chị Tống Thị Trang, thành viên HTX, chia sẻ: Trước đây, người dân chủ yếu bán chè nguyên liệu với giá bấp bênh. Khi tham gia HTX, được hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm, đầu ra ổn định hơn, giá trị cũng được nâng lên. Sản phẩm đạt OCOP 5 sao của đơn vị giúp tăng mức độ tin cậy và sức tiêu thụ trên thị trường.

Thái Nguyên được đánh giá là địa phương có nhiều dư địa phát triển sản phẩm OCOP, nhất là phân khúc chất lượng cao. Điều kiện tự nhiên phù hợp cho các cây trồng đặc sản như: Chè, dong riềng, nghệ, lúa gạo… tạo nền tảng hình thành nhiều sản phẩm đặc hữu.

Toàn tỉnh hiện có 10 sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia, phản ánh bước tiến rõ nét trong nâng cao chất lượng và giá trị nông sản. Trong đó, có 2 sản phẩm miến là miến Việt Cường, miến dong Tài Hoan; 3 sản phẩm chế biến từ củ nghệ gồm Limited Nano Curcumin, Nano Curcumin và mật ong Nano Curcumin của Công ty CP Công nghệ Dược liệu Bắc Hà. Các sản phẩm còn lại là chè đinh, chè tôm nõn của HTX chè Hảo Đạt; trà tôm nõn Hương Quê của HTX nông sản Phú Lương; nấm hương của Công ty TNHH Công nghệ sinh học Phú Gia; cùng sản phẩm du lịch văn hóa dân tộc Tày tại Bản làng Thái Hải.

Công ty CP Công nghệ Dược liệu Bắc Hà Thái Nguyên với 3 sản phẩm chế biến từ củ nghệ gồm Limited Nano Curcumin, Nano Curcumin và mật ong Nano Curcumin được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Tại xã Côn Minh, miến dong của HTX Tài Hoan là một trong những sản phẩm tiêu biểu khi được công nhận OCOP 5 sao từ năm 2021. Từ nguyên liệu truyền thống là cây dong riềng, hợp tác xã đã đầu tư đổi mới công nghệ, chuẩn hóa quy trình sản xuất, kiểm soát chặt chẽ từng khâu nhằm đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, đồng thời giữ trọn hương vị đặc trưng. Danh hiệu OCOP 5 sao không chỉ khẳng định chất lượng mà còn mở ra cơ hội đưa sản phẩm tiếp cận thị trường quốc tế.

Theo bà Nguyễn Thị Hoan, Giám đốc HTX Tài Hoan, việc được hỗ trợ máy móc và chuyển giao kỹ thuật đã giúp đơn vị nâng cao năng lực sản xuất, cải tiến quy trình. Khi chất lượng được nâng lên, thị trường tiêu thụ cũng mở rộng, sản lượng tăng, qua đó thúc đẩy liên kết với người dân, góp phần duy trì và phát triển vùng nguyên liệu truyền thống một cách bền vững.

Thực tế cho thấy, chứng nhận OCOP 5 sao không chỉ mang lại giá trị gia tăng về giá bán thường tăng khoảng 20%, thậm chí cao hơn ở phân khúc cao cấp mà còn tạo ra bước chuyển về vị thế thị trường của sản phẩm. Khi đạt chuẩn cao nhất, nông sản không còn dừng ở quy mô tiêu thụ truyền thống mà có điều kiện tham gia sâu hơn vào các kênh phân phối hiện đại, mở rộng ra thị trường xuất khẩu và từng bước gắn với các hoạt động du lịch trải nghiệm, dịch vụ nông thôn.

Ở góc độ phát triển, OCOP 5 sao giống như một “tấm hộ chiếu” giúp sản phẩm bước vào sân chơi lớn, nơi yêu cầu về chất lượng, tính ổn định và câu chuyện thương hiệu được đặt lên hàng đầu. Điều này đồng nghĩa với việc các chủ thể không thể duy trì cách làm cũ mà phải chuyển sang tư duy sản xuất chuyên nghiệp, chú trọng đầu tư đồng bộ từ quy trình, bao bì đến quản trị và xây dựng hình ảnh.

Thái Nguyên đặt mục tiêu đến năm 2030 có 675 sản phẩm OCOP từ 3 sao

Theo ông Nguyễn Mỹ Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thái Nguyên hiện nằm trong nhóm 3 tỉnh dẫn đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP 5 sao. Đây là lợi thế quan trọng để ngành nông nghiệp mở rộng quy mô sản xuất. Khi giá trị sản phẩm tăng, sản lượng tiêu thụ cũng tăng, tạo vòng quay thúc đẩy sản xuất phát triển.