Những chùm hoa bưởi tháng ba thơm ngát. Ảnh: KV

Mỗi độ tháng Giêng, dọc con đường Văn Tiến Dũng, hương hoa bưởi man mác lan tỏa trong gió xuân. Đó cũng là lúc những người nông dân làng Diễn bước vào giai đoạn quan trọng bậc nhất trong chu kỳ canh tác, thụ phấn bổ sung cho hoa, kỹ thuật mà họ xem là bí quyết sống còn để có một mùa bưởi bội thu.

Trước đây, việc thụ phấn hoàn toàn phụ thuộc vào tự nhiên. Song cách này cho hiệu quả thấp, lượng phấn đến được noãn hoa rất hạn chế. Nhiều năm trở lại đây, bà con trong làng đã chuyển sang thụ phấn nhân tạo…

Ông Bùi Văn Kỹ thụ phấn cho hoa bưởi. Ảnh: KV

Ông Vũ Văn Hòa - một trong những người tiên phong chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng bưởi Diễn tại làng, chia sẻ kỹ thuật không phải ai cũng nắm được, người thụ phấn phải biết chọn đúng hoa. Hoa cái phải hoàn chỉnh đủ đài hoa, nhụy, cánh hoa và tuyệt đối không bị sâu bệnh. Hoa đực cũng phải to, đẹp, nhiều phấn. Chính sự chọn lọc kỹ lưỡng ngay từ đầu này quyết định chất lượng và kích thước của từng quả bưởi sau này.

Điều thú vị là vì hoa bưởi thường mọc trên cao, nông dân phải dùng một chiếc sào dài có gắn bông lông mềm ở đầu, khéo léo chạm vào nhị hoa đực để thu lấy phấn vàng, rồi nhẹ nhàng chấm lên đầu nhụy hoa cái sao cho hạt phấn vàng ươm kịp bám chặt trước khi gió hay mưa kịp cuốn đi.

Cái khó nhất của nghề “se duyên” không phải kỹ thuật tay nghề, mà là biết chọn đúng thời điểm. Ảnh: KV

Ông Bùi Văn Kỹ, lão nông có thâm niên gần ba thập kỷ với vườn bưởi, đúc kết rằng cái khó nhất của nghề "se duyên" không phải kỹ thuật tay nghề, mà là biết chọn đúng thời điểm. Hoa bưởi rất nhạy, sáng nắng hanh là thụ phấn tốt nhất, nhưng chỉ cần trời trở gió hay se lạnh là hoa khép lại, phấn không bám. Người làm lâu năm phải học cách nhìn trời từ tờ mờ sáng, quyết định ngay có xuống vườn hay không. "Chậm một buổi sáng là mất cả một đợt hoa", ông Kỹ nói.

Nhờ kỹ thuật "se duyên" này, năng suất bưởi tăng gấp đôi so với tự nhiên. Gia đình ông Vũ Văn Hòa với hơn 5 sào vườn, 100 gốc bưởi, mỗi năm thu về vài trăm triệu đồng sau khi trừ chi phí. Gần 30 năm gắn bó, cây bưởi Diễn đã giúp gia đình ông nuôi hai con ăn học đại học và xây dựng cuộc sống ổn định.