Nói là “làng nghề” cá nướng Hộ Độ nhưng thực chất là người ta dựng những cái chòi nho nhỏ ven con đường tỉnh lộ 9, đi qua cầu Hộ Độ chừng 50 m. Mỗi chòi có một bếp than nướng khá đơn giản, chừng 3-4 nhân công một sạp cá, mỗi người một công đoạn, tất bật với công việc thường ngày.

Cá tại các lò nướng này, tiêu chí hàng đầu phải tươi ngon, sạch sẽ, chỉ nướng bằng than củi. Cá khi bắc lên bếp nướng tuyệt đối không được cho gia vị phụ phẩm, chỉ cần mổ bụng, làm ruột sạch sẽ rồi bắc lên bếp than, nướng đến khi thấy mỡ cá chảy ra, thân cá cháy sém, mùi thơm ngào ngạt là được. Những loại cá thường được dùng để nướng là cá thu, cá nục, cá bạc má…và được nhiều khác hàng vô cùng ưa chuộng.

Cá phải được lật trở đều tay thì mới chín đều và thơm ngon

Cá được đánh bắt từ vùng biển Thạch Kim (Hà Tĩnh), mỗi ngày, từ 7 giờ sáng những người ở đây bắt đầu đến cảng Cửa Sót (Lộc Hà) lấy cá. Họ lựa chọn những con cá còn tươi xanh, bóng bảy để có thể mang lại cho các thực khách món cá nướng ngon nhất. Cá sau đó được ngâm 30 phút để rã đông, sau đó làm sạch ruột và khứa lên mình cá để khi nướng cá được chín đều và thơm hơn. Họ dùng những chiếc que tre xâu qua thân cá để việc nướng trở nên dễ dàng hơn. Cuối cùng thì để cá ráo nước và gác lên bếp than đã rực hồng. Những con cá tươi ngon, được áo một màu vàng óng vô cùng đẹp mắt, lớp mỡ cá chảy ra và ngấm vào từng thớ thịt chảy ra, cái mùi hương thơm phức khó mà kiềm lòng được.

Khi được hỏi, chị có bí quyết gì để nướng cá ngon như vậy? Chị Yến vui vẻ nói : “cá nướng ở đây không hề tẩm bất kỳ một loại gia vị nào, vì thế, khi nướng xong người ta mới cảm nhận được cái vị “ngọt tinh khôi” toát ra từ những thớ cá, cái vị béo từ lớp da vàng óng bên ngoài. Chính cái đơn sơ, mộc mạc không cầu kỳ đã làm nức lòng những du khách khi thưởng thức món cá này. Như một món quà mà biển cả đã ban tặng cho người dân làng Hộ Độ”

Nghề nướng cá khá vất vả, nhất là những ngày hè oi bức có lúc nhiệt độ lên đến 40 độc C, ngồi cạnh lò sửa quả là một điều không dễ dàng. Chị Vương Thị Loan ( Hộ Độ, Lộc Hà) chia sẻ: “Để giữ được mức lửa vừa phải, cá chín đến độ, đòi hỏi người nướng phải có kinh nghiệm, lật trở càng đều tay, cá càng thơm ngon hơn. Ai học nhanh cũng mất cả năm trời mới quen nghề. Trung bình mỗi ngày , ở mỗi sạp cá tiêu thụ từ 350- 400 con cá. Thu lại hơn 1 triệu đồng/ ngày. Mùa hè thì rất nóng, nhưng cũng vì cuộc sống nên phải cố gắng kiếm tiền nuôi con ăn học.”

Những con cá nướng thơm ngon được bày bán đẹp mắt (Ảnh Infonet)

Để làm ra được món cá nướng truyền thống, thu hút du khách từ bao đời nay, quả thực không đơn giản chút nào. Các loại cá này thường được đánh bắt xa bờ, sau khi đánh bắt người ta cho vào cấp đông ngay thì mới giữ được con cá tươi xanh. Sỡ dĩ người ta dùng cá nục, các thu .. để nướng là vì loại cá này thịt dày, béo nên khi nướng lên có mùi thơm ngậy, dễ ăn và không bị khô.

Trao đổi với chúng tôi, ông Phan Đình Hinh – Chủ tịch UBND xã Hộ Độ chia sẻ, cá nướng là một đặc sản của vùng quê Lộc Hà , Hà Tĩnh, là món quà mà biển cả đã ban tặng cho người dân ở nơi đây. Thật sự thiếu sót nếu ai qua Hà Tĩnh mà chưa nếm thử được hương vị này. Hiện tại ở Hộ Độ còn trên dưới chục người làm nghề này, trung bình một ngày họ thu lãi được hơn 1 triệu đồng/ ngày; Cá nướng Hộ Độ đã được đóng hộp, gửi theo xe khách đi vào Nam ra Bắc, vào dịp lễ tết là những món quà quê được nhiều người ưa chuộng.

Cứ thế hệ này sang thế hệ khác, đàn bà không đi học, làm ăn xa thì ở nhà chung thủy với nghề này. Bởi cái nghề cũng không phụ công người, mỗi tháng cũng giúp họ trang trải cuộc sống. Nhiều người cũng khấm khá đi lên từ nghề truyền thống này.

Trải qua bao nhiêu gian truân, thì giờ đây thương hiệu cá nướng Hộ Độ đã được nhiều người biết đến và muốn đến tận nơi để thưởng thức, quả là, không phụ lòng những người lao động ở nơi đây. Chúng tôi, rời làng nghề nướng cá tại Hộ Độ khi những bếp than đang đỏ ửng để nướng những liếp cá cuối ngày. Trên tay không thể thiếu những con cá nướng còn nóng hổi, thơm nức.

Bài và ảnh: Huyền Trang