Khuyến công giúp cơ sở làng nghề có thêm điều kiện đổi mới công nghệ, phát triển mẫu mã và đưa sản phẩm đến gần hơn với thị trường.

Công ty TNHH Nội Thất Gỗ Luxury khởi đầu với quy mô vừa phải, sản xuất và hoàn thiện chủ yếu bằng tay giống như nhiều cơ sở đồ gỗ truyền thống. Nay doanh nghiệp đã đưa công nghệ in 3D vào nhiều khâu, từ thiết kế, tạo mẫu thử, chế tác chi tiết đến trưng bày và bán hàng. Đơn vị chế tác nhiều dòng sản phẩm nội thất gỗ như bàn ghế phòng khách, bàn ăn, giường, tủ quần áo, kệ tivi, tủ bếp và đồ decor. Với những dòng này, in 3D được dùng chủ yếu ở khâu làm mẫu thay vì in cả sản phẩm. Đây là nhóm hàng mà độ tinh xảo, sự đồng đều và khả năng cá nhân hóa quyết định giá trị.

Đại diện doanh nghiệp cho biết chuyển biến rõ nhất nằm ở tốc độ và độ chính xác. Trước đây, một mẫu chi tiết mới phải mất khoảng 3 đến 5 ngày để thợ làm thủ công, nay in 3D chỉ mất khoảng 6 đến 10 giờ. Số vòng chỉnh sửa trước khi chốt mẫu giảm từ 3 đến 4 vòng xuống còn 1 đến 2 vòng, chi phí làm mẫu thử giảm khoảng 35 đến 50%, còn lượng vật liệu hao hụt ở khâu này giảm từ khoảng 15 đến 20% xuống dưới 5%. Nhưng thời gian rút ngắn mới chỉ là một nửa câu chuyện. Theo đại diện doanh nghiệp, in 3D còn bảo đảm độ chính xác và tính đồng đều giữa các chi tiết, điều mà bàn tay người thợ dù khéo đến đâu cũng khó duy trì khi phải làm nhiều mẫu phức tạp trong thời gian ngắn.

Những lợi thế này cũng phù hợp với kết quả của nhiều nghiên cứu về ứng dụng in 3D trong nội thất. Công nghệ cho phép tạo hình phức tạp mà khuôn truyền thống khó làm được, giảm lượng vật liệu thừa và năng lượng tiêu thụ. Nó cũng hạ chi phí cho các đơn hàng cá nhân hóa, vốn trước đây thường không kinh tế vì chi phí vận hành cao. Với đồ gỗ, người thợ có thể in mẫu thử thay vì tốn gỗ quý để làm đi làm lại, từ đó giảm hao phí nguyên liệu và rủi ro khi chốt mẫu.

Với các nghệ nhân, in 3D không thay thế đôi tay mà đứng sau hỗ trợ. Máy in đảm nhận việc làm mẫu thử và chi tiết lặp lại, nên người thợ không phải tốn gỗ quý và nhiều ngày công cho mỗi lần thử ý tưởng. Mẫu in còn là chuẩn tham chiếu để các chi tiết trong cùng một bộ đồng đều, giúp chỉnh sửa theo yêu cầu khách nhanh hơn. Nhờ vậy, nghệ nhân dành nhiều thời gian hơn cho chạm khắc, ghép mộng và hoàn thiện, những khâu làm nên giá trị riêng của sản phẩm gỗ.

Máy in 3D của Công ty TNHH Nội thất Gỗ Luxury được mang tới Hội chợ quốc tế Quà tặng hàng thủ công mỹ nghệ Hà Nội 2026

Đây chính là điểm mấu chốt khi nói về ứng dụng công nghệ ở cơ sở công nghiệp nông thôn. Với nội thất gỗ, phần giá trị nằm ở thiết kế, chất liệu, thẩm mỹ và khâu hoàn thiện cuối cùng. Còn những công đoạn lặp lại, tốn thời gian như tạo mẫu thử, chế tác chi tiết phức tạp là nơi máy in 3D phát huy lợi thế mà không làm mất bản sắc. Vì vậy, đổi mới công nghệ không đồng nghĩa với thay thế tay nghề, mà là cách để nghề đứng vững trước áp lực chi phí và đơn hàng.

Công nghệ không chỉ thay đổi khâu sản xuất mà còn thay đổi cách bán hàng. Từ bản thiết kế, doanh nghiệp in mô hình thu nhỏ của bộ bàn ghế, giường, tủ hay căn bếp, kèm các mẫu chi tiết như chân bàn, tay nắm, hoa văn chạm. Mẫu được chà nhám, sơn hoàn thiện để giống sản phẩm thật, giúp khách hàng xem, cầm, so sánh các phương án và góp ý ngay từ đầu, thay vì chỉ nhìn bản vẽ hay hình ảnh dựng sẵn. Khách có thể yêu cầu điều chỉnh kích thước, họa tiết hoặc kiểu dáng, doanh nghiệp chỉnh và in lại mẫu trong thời gian ngắn rồi mới chuyển sang làm bằng gỗ thật. Để chốt chất liệu và màu sắc, khách vẫn được xem mẫu gỗ và mẫu sơn thực tế. Cách làm này giúp chốt mẫu nhanh hơn, giảm sai lệch giữa thiết kế và sản phẩm hoàn thiện, đồng thời giúp doanh nghiệp tiếp cận cả khách hàng cá nhân lẫn các dự án nội thất theo yêu cầu.

Tuy vậy, in 3D không thay thế hoàn toàn sản xuất truyền thống mà chỉ bổ trợ cho nó. Một nghiên cứu về ứng dụng in 3D trong chế biến gỗ ở miền Đông Nam Bộ cho thấy doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn về hạ tầng kỹ thuật, nhân lực vận hành và chi phí đầu tư. Chính vì vậy, chính sách hỗ trợ của thành phố có ý nghĩa quan trọng với những cơ sở đi đầu.

Từ thực tiễn đó, có thể hiểu vì sao Hà Nội đặt công nghệ ở vị trí trung tâm trong chính sách khuyến công giai đoạn mới. Theo Quyết định số 6069/QĐ-UBND ngày 7/12/2025 của UBND thành phố phê duyệt Chương trình khuyến công giai đoạn 2026 – 2030, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là những động lực thúc đẩy công nghiệp nông thôn phát triển bền vững. Chương trình chủ trương kết hợp nguồn lực nhà nước với doanh nghiệp, hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi ngành hàng, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng, đồng thời khuyến khích sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và năng lượng.

Nhiều cơ sở làng nghề truyền thống được hỗ trợ từ nguồn vốn khuyến công để đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến, từng bước tối ưu hóa năng suất sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Điều đáng chú ý là cách chương trình chia nhỏ mục tiêu thành nhiều tầng, tương ứng với những nấc thang đổi mới khác nhau của cơ sở. Ở tầng đầu, thành phố dự kiến hỗ trợ xây dựng 5 mô hình trình diễn kỹ thuật, nhằm phổ biến công nghệ mới và sản xuất sản phẩm mới, ưu tiên mô hình công nghệ cao, chế biến sâu và sản xuất theo hướng tuần hoàn. Mô hình trình diễn đóng vai trò thực tế để cơ sở khác nhìn thấy hiệu quả thật, từ đó yên tâm nhân rộng. Ở tầng thiết bị, 65 đến 70 cơ sở sẽ được hỗ trợ ứng dụng máy móc, dây chuyền công nghệ tiên tiến, hiện đại vào các khâu sản xuất. Ở tầng quy trình, 50 đến 60 cơ sở được hỗ trợ hoàn thiện quy trình công nghệ, cải tiến cách tổ chức sản xuất. Ở tầng quản trị, thêm 50 đến 60 cơ sở được hướng dẫn áp dụng hệ thống quản lý và công cụ cải tiến năng suất, chất lượng tiên tiến nhằm giảm chi phí và tối ưu hóa nguồn lực.

Sản xuất nhanh hơn chỉ có ý nghĩa khi sản phẩm làm ra bán được và bán được giá. Vì vậy, bên cạnh công nghệ, chương trình khuyến công của Hà Nội đặt nặng khâu thiết kế, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Hộ kinh doanh Phạm Hồng Vũ ở xã Hồng Vân là một ví dụ cho hướng đi này.

Từ nền tảng nghề mây tre đan truyền thống, anh Vũ đổi mới phương thức sản xuất, mở rộng sang các dòng sản phẩm thời trang làm từ mây, tre, cói, trong đó túi xách là mặt hàng chủ lực. Thay vì làm một mẫu bán cho mọi nơi, cơ sở thường xuyên cải tiến thiết kế và phát triển mẫu riêng cho từng thị trường. Cách làm ấy giúp sản phẩm có mặt tại Mỹ, Nhật Bản và Thái Lan, ba thị trường có thị hiếu khác nhau rõ rệt. Hàng mây tre đan vốn là sản phẩm gia dụng, khi được thay đổi thiết kế phù hợp với thời trang hơn đã làm thay đổi phân khúc mặt hàng và tạo ra biên lợi nhuận cao hơn.

Chương trình giai đoạn 2026 – 2030 cũng đặt chỉ tiêu cụ thể cho mảng này. Thành phố dự kiến hỗ trợ 100 đến 150 cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quảng bá, giới thiệu và phát triển sản phẩm, và hỗ trợ 200 đến 250 cơ sở sản xuất, kinh doanh hàng thủ công mỹ nghệ phát triển mẫu mã, bao bì phù hợp với xu hướng thị trường. Đây là nhóm chỉ tiêu có số lượng cơ sở lớn nhất toàn chương trình, cho thấy Hà Nội coi thiết kế và thị trường là điểm nghẽn chung của khối cơ sở nhỏ, nơi mỗi hộ riêng lẻ khó tự giải quyết. Cộng các nhóm hỗ trợ trực tiếp cho cơ sở, chương trình hướng tới khoảng 465 đến 590 lượt hỗ trợ trong năm năm (có thể có cơ sở nhận nhiều nội dung), một con số đáng kể so với số lượng làng nghề và cơ sở công nghiệp nông thôn của Thủ đô.

Song hành với đó, thành phố tiếp tục đẩy mạnh đào tạo nghề, nâng cao năng lực quản trị, kết nối cung cầu nguyên liệu và xúc tiến thương mại. Những nội dung này là điều kiện để công nghệ phát huy tác dụng do máy móc hiện đại cần người vận hành có tay nghề mới, nguyên liệu ổn định về nguồn cung và chất lượng mới giữ được tính đồng đều, còn kênh phân phối mở rộng mới tiêu thụ hết sản lượng tăng thêm.

Khuyến công hỗ trợ cơ sở công nghiệp nông thôn đầu tư máy móc, giảm lao động thủ công, cải thiện chất lượng sản phẩm.

Chia sẻ tại Hội nghị Khuyến công các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc lần thứ XX năm 2026, tổ chức đầu tháng 10 tại Hải Phòng, ông Hoàng Minh Lâm, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội, cho biết thành phố xác định tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức triển khai chương trình theo hướng thiết thực, sát nhu cầu doanh nghiệp. Theo ông, những hoạt động có tác động trực tiếp đến sản xuất, thị trường và sức cạnh tranh của cơ sở công nghiệp nông thôn sẽ được ưu tiên.

Định hướng ấy đặt ra yêu cầu cho cả hai phía. Với cơ quan quản lý, đó là khảo sát đúng nhu cầu, chọn đúng đối tượng và đánh giá hiệu quả bằng kết quả đầu ra như năng suất, doanh thu, việc làm, chất lượng sản phẩm thay vì chỉ đếm số lượng cơ sở được hỗ trợ. Với cơ sở, đó là chủ động chuẩn bị phương án đầu tư, đối ứng nguồn lực của mình và coi khoản hỗ trợ như cú hích khởi động, không phải nguồn vốn thay thế. Khi hai phía gặp nhau, công nghệ mới thật sự trở thành đòn bẩy.

Với định hướng hỗ trợ có trọng tâm, gắn ứng dụng công nghệ với phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường, khuyến công Hà Nội được kỳ vọng tiếp tục đồng hành cùng cơ sở sản xuất, góp phần đưa công nghiệp nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững. Với các làng nghề, đó cũng là cơ hội để giữ nghề cha ông không bằng cách đứng yên, mà bằng cách làm chủ công cụ mới.