Văn hóa là điểm tựa tinh thần ở nông thôn

Phát triển kinh tế tập thể làm thay đổi bộ mặt nông thôn, góp phần thực hiện hiệu quả chương trình xây dựng NTM. Ảnh: Trần Trúc

Sau hơn một thập kỷ triển khai, chương trình xây dựng NTM đã trở thành phong trào rộng khắp, lan tỏa mạnh mẽ trên toàn quốc. Điều đáng chú ý là ngoài việc phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội, nâng cao thu nhập, phong trào còn đặt ra yêu cầu nâng tầm đời sống văn hóa, tinh thần, tạo nên nền tảng bền vững cho sự phát triển cộng đồng.

Vai trò của ngành văn hóa, thể thao và du lịch (VHTTDL) trong quá trình này thể hiện rõ qua nhiều hoạt động: phát triển hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, tổ chức phong trào thể dục thể thao, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, đồng thời kết nối với các làng nghề và sản phẩm truyền thống. Nhờ đó, người dân không chỉ được hưởng thụ đời sống vật chất đầy đủ hơn, mà còn có môi trường sinh hoạt tinh thần phong phú, gắn kết cộng đồng.

Nhiều địa phương đã có cách làm sáng tạo, gắn xây dựng nông thôn mới với phong trào văn hóa, thể thao. Tại Ninh Bình, mô hình “Làng văn hóa – nông thôn mới” được triển khai sâu rộng, nhà văn hóa thôn, xã được xây dựng khang trang, trang bị đầy đủ. Đây không chỉ là điểm tổ chức hội họp mà còn là nơi diễn ra các hoạt động văn nghệ, lễ hội, trò chơi dân gian. Nhờ đó, người dân có thêm sân chơi tinh thần bổ ích, góp phần tăng cường sự gắn kết giữa các thế hệ.

Ở Bắc Ninh, phong trào thể thao quần chúng phát triển mạnh mẽ trong tiến trình xây dựng nông thôn mới. Nhiều “thôn nông thôn mới kiểu mẫu” hình thành, gắn với sự phát triển của các câu lạc bộ thể thao cộng đồng. Hệ thống sân bóng chuyền, bóng đá mini, nhà tập luyện thể thao được đầu tư, tạo điều kiện để người dân rèn luyện sức khỏe, xây dựng lối sống lành mạnh, nâng cao tinh thần đoàn kết.

Tại nhiều địa phương khác, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể được gắn liền với phong trào xây dựng nông thôn mới. Những làn điệu dân ca, nghệ thuật truyền thống, lễ hội đặc sắc không chỉ được khôi phục mà còn trở thành “chất keo” gắn kết cộng đồng, khơi dậy niềm tự hào về bản sắc quê hương. Có thể thấy, văn hóa và thể thao chính là nền tảng tinh thần, giúp nông thôn mới không chỉ giàu có về vật chất mà còn dồi dào về giá trị nhân văn.

Du lịch cộng đồng là hướng đi bền vững cho làng quê

Phát triển du lịch cộng đồng gắn với xây dựng NTM là hướng đi quan trọng, góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Ảnh: Thu Trang

Song song với việc phát triển văn hóa, thể thao, nhiều địa phương đã tìm hướng đi bền vững bằng cách gắn xây dựng NTM với du lịch cộng đồng. Đây là cách làm vừa góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa, vừa mở ra cơ hội tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân nông thôn.

Tại Đà Nẵng, những làng nghề truyền thống như gốm Thanh Hà, mộc Kim Bồng được khôi phục và phát triển theo hướng gắn với dịch vụ du lịch. Người dân nơi đây không chỉ giữ nghề cha ông mà còn trực tiếp tham gia đón khách, giới thiệu sản phẩm, tổ chức trải nghiệm làm gốm, chạm khắc gỗ. Điều này giúp họ có thêm nguồn thu nhập ổn định, đồng thời quảng bá rộng rãi văn hóa bản địa đến bạn bè trong và ngoài nước.

Ở Sa Pa (Lào Cai), các bản làng như Tả Van, Cát Cát đã trở thành điểm đến du lịch cộng đồng nổi tiếng. Người dân không chỉ giữ nguyên kiến trúc truyền thống, phong tục, lễ hội đặc sắc mà còn phát triển dịch vụ homestay, trải nghiệm nông nghiệp, ẩm thực. Nhờ đó, thu nhập bình quân của người dân tăng lên, bộ mặt nông thôn miền núi thay đổi nhanh chóng, tạo nên hình ảnh nông thôn mới vừa hiện đại vừa đậm đà bản sắc dân tộc.

Bên cạnh đó, phong trào xây dựng nông thôn mới gắn với du lịch cộng đồng còn góp phần tạo việc làm tại chỗ, hạn chế tình trạng lao động trẻ di cư ra thành phố, đồng thời hình thành ý thức bảo vệ môi trường, cảnh quan tự nhiên. Mỗi mô hình du lịch thành công là một minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc phát huy giá trị văn hóa – du lịch trong xây dựng nông thôn mới.

Trong giai đoạn tới, để phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” phát triển bền vững, cần tiếp tục chú trọng đồng bộ nhiều giải pháp: đầu tư hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao cơ sở, khuyến khích du lịch nông thôn gắn với sản phẩm OCOP, bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, và đặc biệt là đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ. Chính người dân sẽ trở thành chủ thể sáng tạo, tham gia quản lý và hưởng lợi trực tiếp từ thành quả xây dựng nông thôn mới.

Có thể khẳng định, xây dựng NTM không chỉ là câu chuyện về đường, trường, trạm, mà còn là hành trình nâng cao chất lượng sống toàn diện cho người dân. Khi toàn xã hội cùng chung sức, mỗi địa phương có sáng kiến riêng, mỗi người dân góp phần nhỏ bé, phong trào chắc chắn sẽ đạt những kết quả vững chắc. Đó sẽ là diện mạo nông thôn khang trang, sạch đẹp, đồng thời là sự trỗi dậy mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao và du lịch cơ sở – nền tảng quan trọng để đất nước phát triển nhanh, bền vững trong tương lai./.