Cần Thơ: “Triết lý” của dân xóm thúng
Bây giờ thì chỉ còn một mình ông giữ nghề. Ông Hai Hiến nói có khi người ta đặt làm cái rổ đựng bánh mì, cái sề bắt mâm phối cỗ, cái gàu tát nước hay cái sàng, cái vừng bắt tấm… hễ đặt cái gì thì ông làm cái nấy. Hỏi ra thì phần lớn là làm đồ trang trí, vật dụng mỹ nghệ từ mây tre.
Ông Hai Hiến và Út Ngôn vẫn ẩn nhẫn làm những món hàng “handmade”. Ảnh: Ch.L
Khác với hồi xưa, cả xóm tập trung đan thúng, sề, nia, sàng, mẹc… gắn với chành vựa lúa gạo ở Cái Răng. “Hồi đó, những đồng hương từ thôn Thủy Triều, xã Phổ Văn, huyện Ðức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi, vào đây làm nghề và mua bán hàng đan đát rồi hình thành xóm thúng ở Yên Hạ” - ông Hai Hiến vẻ mặt tươi rói kể.
Thời đó không chỉ dân miền Trung mà bà con chung quanh thấy mình làm thì họ cũng học nghề làm theo. Cả xóm, 60-70 hộ làm nghề này, lập thành tổ hợp. Chiều chiều ai nấy trải đệm, người vót nan - kẻ đan, cười nói vui vẻ lắm.
Chung quanh là những chành gạo, đong lúa gạo theo lít, táo, giạ… Một táo là 20 lít, cái thúng giạ đong đúng 40 lít, tương đương khoảng 20-22kg lúa bây giờ… Người mần ruộng, dân lái lúa (sau này gọi là hàng xáo), chành vựa, nhà máy xay xát… cần gì, xóm thúng cung đủ hết, rồi từ từ bán lan sang tỉnh khác. Không chỉ ở Sa Ðéc, Vĩnh Long… và nhiều nơi khác cũng tìm tới.
“Nhờ hàng tốt, chuẩn mực, bền chắc nên thúng, táo từ xóm thúng trở thành dụng cụ đo lường thông dụng từ ngoài chợ vô trong quê” - ông Hai Hiến nói.
Vào thời đó, xóm thúng không có công cụ kỹ thuật gì ghê gớm lắm nhưng cái hay của dân xóm thúng là táo, thúng hay bất kỳ công cụ gì cần thiết để đo lường thì họ đều làm chính xác.
Hồi mới định cư ở Yên Hạ, chỉ có 2-3 hộ sống ở đây. Nhờ nghề đan thúng mà thành ra cái xóm. Làng nghề từ Quảng Ngãi cung nguyên liệu, về sau nhu cầu tăng cao - để tối ưu hóa từng chuyến hàng - những nguyên liệu phải vót, đan sẵn gởi vô. Tàu thuyền đậu dưới sông, nhộn nhịp không kém gì bến nước của chành.
Ðến năm 1972, Hai Hiến lập gia đình, vợ chịu khó học nghề. Ông thấy “nương tử” cũng khéo tay. Cái xóm có thêm người giỏi nghề, nhưng ông phải nhập ngũ theo lệnh tổng động viên. Khi hòa bình lập lại, may mắn trở về nhà - xóm thúng vẫn nhộn nhịp. Hàng làm ra bao nhiêu, chành vựa và lái mua hết bấy nhiêu, thành ra ai cũng ăn nên làm ra. Năm 1978-1979, Nhà nước cho vay tiền, Tổ hợp vay 8 triệu đồng - thời đó lớn lắm. Hàng đan bằng tre vô cùng tiện lợi, nhà nào cũng cần xài. Có thời điểm gàu dai khan hiếm, tới mùa tát đìa, người ta đặt làm cả trăm, cả ngàn cái, làm không kịp…
Nhưng tới khi chành vựa teo tóp và kỷ nguyên đồ nhựa lan tràn, xóm thúng cạnh tranh trong thế yếu. Nghề này rất cực, lại ít tiền, đòi hỏi công phu nên mấy đứa con lớn có gia đình, làm nghề khác. Chỉ có vợ và cô con gái Út (Tô Thị Kiều Ngôn) cố gắng duy trì để an ủi ông Hai Hiến.
Khó nhất của nghề này là nguyên liệu phải mua từ miền Trung đem vô. Hồi trước mua 3 triệu thì bây giờ lên 6 triệu (10.000 sợi), đặt trước mấy tháng mới có hàng. Những làng nghề khác dùng dây gân, dây chì thay mây nhưng trong mắt ông làm vậy không đẹp, không chắc và không phải là hàng của Xóm thúng.
Ông Hai Hiến chỉ lưỡi dao đã khuyết sâu sau hàng chục năm vót nan, nói: “Bây giờ nhiều món thu nhỏ lại để trưng bày hoặc để du khách ở xa mang theo gọn gàng, vót nan kỹ hơn, nhiều công hơn, lâu hơn. Có người đặt làm nôi em bé, không kỹ thì không an toàn, không đẹp và đã không đẹp thì không giữ lâu làm gì”.
Làm kỳ công, sắc sảo thì có nhiều nơi đặt hàng mà khách nhiều thì tuổi đã cao, không còn sức để làm nữa. Kiếm người làm tiếp lại không vừa ý. Ðó là cái “rối” của ông Hai Hiến.
Ông nói: “Hồi xưa người ta nói “cùng nghề mới đan thúng, túng nghề đan nia”. Tôi lại nghĩ khác, nghề của mình thì mình cứ giữ. Có hôm chỉ làm mấy món bán được 200.000-300.000 đồng, vẫn vui!”.
Út Ngôn luôn là niềm hy vọng của ông. Cô có việc làm theo giờ hành chánh, chiều về lo cơm nước cho con cái xong thì ngồi đan những món được cha vót sẵn. “Ước ao lớn nhất là Út Ngôn giữ được nghề truyền thống” - ông Hai Hiến nói.
Hồi xưa, xóm thúng góp sức cho chành, cho nhu cầu nông nghiệp. Lâu nay, tự lực duy trì hoạt động và là dấu ấn hàng “handmade” của quận Cái Răng được nhiều nơi ưa chuộng. “Phải hiểu đó là món quà của người miền Trung đem vô Yên Hạ, vun đắp giá trị cho nơi mình đang chung sống” - ông Hai Hiến luôn dặn Út Ngôn.
Bài, ảnh: Châu Lan
Tin liên quan
Tin mới hơn
![Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/12/dep-lop-220240905120201.jpg?rt=20240905121156?240905031604)
Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề
09:00 | 06/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/14/120240905144049.jpg?rt=20240905144051?240905031425)
Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa
15:14 | 05/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Một xưởng mộc ở Hà Tĩnh làm hàng trăm nhà thờ gỗ sơn son thếp vàng](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/07/nguyen-van-minh-220240905074804.jpg?rt=20240905075010?240905093703)
Một xưởng mộc ở Hà Tĩnh làm hàng trăm nhà thờ gỗ sơn son thếp vàng
09:00 | 05/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Bình Định: Phát triển Làng nghề truyền thống sản xuất bánh tráng, bún số 8](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/04/11/h2-220240904114117.jpg?rt=20240904114125?240904114234)
Bình Định: Phát triển Làng nghề truyền thống sản xuất bánh tráng, bún số 8
11:42 | 04/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Triển lãm “Mạch di sản” tôn vinh nghệ thuật sơn mài truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/11/13-120240827112210.jpg?rt=20240827123857?240830102741)
Triển lãm “Mạch di sản” tôn vinh nghệ thuật sơn mài truyền thống
10:27 | 30/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nữ Nghệ nhân tâm huyết với nghề thêu ren, đan móc truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/13/8920240827135157.jpg?rt=20240827135159?240830102654)
Nữ Nghệ nhân tâm huyết với nghề thêu ren, đan móc truyền thống
10:26 | 30/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
![Bắc Kạn xây dựng làng nghề nông lâm nghiệp](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/29/11/z3740974215500-6597653140a686fe81759b6a102152c320240829110031.jpg?rt=20240829110044?240829110109)
Bắc Kạn xây dựng làng nghề nông lâm nghiệp
11:01 | 29/08/2024 Tin tức
![Phát triển nghề truyền thống: Góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/nguyenvanvu/082024/29/10/6212fa88afc746991fd620240829102144.2932920.jpg?rt=20240829103101?240829103107)
Phát triển nghề truyền thống: Góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn
10:31 | 29/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Làm giàu từ nuôi nấm đông trùng hạ thảo](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/11/9320240827111956.jpg?rt=20240827135847?240829101548)
Làm giàu từ nuôi nấm đông trùng hạ thảo
10:15 | 29/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Lễ hội Trung Thu năm 2024 tại Ninh Bình](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/10/trung-thu-2024082614071354520240827101447.png?rt=20240827101515?240827101817)
Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Lễ hội Trung Thu năm 2024 tại Ninh Bình
10:16 | 27/08/2024 Văn hóa - Xã hội
![Nghề dệt đũi ở Nam Cao](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/032024/20/10/1220240320100828.jpg?240827100044)
Nghề dệt đũi ở Nam Cao
10:01 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Làng nghề "một thoáng Việt Nam"](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/032024/21/09/920240321094102.jpg?rt=20240321104218?240827095851)
Làng nghề "một thoáng Việt Nam"
09:58 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Độc đáo làng nghề làm tương Mông Phụ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/042024/12/14/z5340811907278-f89eab8fe689937f356cbc7dd60f991220240412140722.jpg?rt=20240412140724?240827095809)
Độc đáo làng nghề làm tương Mông Phụ
09:58 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nguồn nhân lực trẻ ít tham gia phát triển nghề thủ công truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/18/lao-dong-lang-nghe-120240826182813.jpg?rt=20240826182820?240827095508)
Nguồn nhân lực trẻ ít tham gia phát triển nghề thủ công truyền thống
09:55 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Sắp diễn ra Festival Nghề truyền thống – Quảng Nam 2024](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/09/120240827092353.jpg?rt=20240827092354?240827095449)
Sắp diễn ra Festival Nghề truyền thống – Quảng Nam 2024
09:54 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Hoà Bình: Cải thiện thu nhập từ nghề mây tre đan](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/11/720240826114917.jpg?rt=20240826114918?240826020732)
Hoà Bình: Cải thiện thu nhập từ nghề mây tre đan
14:07 | 26/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Làng nghề chạm khắc đá Ninh Vân nghìn năm tuổi](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/10/820240826103405.jpg?rt=20240826103807?240826111718)
Làng nghề chạm khắc đá Ninh Vân nghìn năm tuổi
11:17 | 26/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nghề làm thúng chai truyền thống ở Phú Mỹ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/22/21/120240822210540.jpg?240823092317)
Nghề làm thúng chai truyền thống ở Phú Mỹ
09:23 | 23/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nghề làm mỳ gạo ở Tử Nê](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/31/19/9020240731194622.jpg?rt=20240731203915?240822021912)
Nghề làm mỳ gạo ở Tử Nê
14:19 | 22/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nghề gốm Thanh Hà hồi sinh](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/31/19/9520240731194628.jpg?rt=20240731195801?240822021902)
Nghề gốm Thanh Hà hồi sinh
14:19 | 22/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nữ nghệ nhân hơn 60 năm giữ gìn nghề làm gốm Bàu Trúc](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/21/17/gom-bau-truc-320240821171842.jpg?rt=20240821171848?240822095247)
Nữ nghệ nhân hơn 60 năm giữ gìn nghề làm gốm Bàu Trúc
09:52 | 22/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![qc-vinamilk-100-thanh-trung](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/012024/22/13/8-300x25020240122135907.jpg?rt=20240122135908)
![Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/12/thumbnail/dep-lop-220240905120201.jpg?rt=20240905121156?240905031604)
Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề
09:00 Làng nghề, nghệ nhân
![Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/14/thumbnail/120240905144049.jpg?rt=20240905144051?240905031425)
Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa
15:14 Làng nghề, nghệ nhân
![Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/320240905091650.jpg?rt=20240905091651?240905105513)
Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP
10:55 OCOP
![Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/620240905093650.jpg?rt=20240905093652?240905105402)
Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả
10:54 Sức khỏe - Đời sống
![Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/820240905094422.jpg?rt=20240905094423?240905105344)
Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen
10:53 Khởi nghiệp
![qc-vinamilk-dinh-duong-vang](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/012024/22/14/6-300x50020240122140218.jpg?rt=20240122140220)
![ct-tnhh-pt-xuan-thanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/ct-tnhh-pt-xuan-thanh20240618120024.png?rt=20240618120024)
![ctcp-xd-tan-loc](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/11/ctcp-xd-tan-loc20240618115958.png?rt=20240618115958)
![nong-nghiep-xanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/11/nong-nghiep-xanh20240618114304.png?rt=20240618114304)
![minh-hieu](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/minh-hieu20240618120332.png?rt=20240618120338)
![nhu-thanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/nhu-thanh20240618120332.png?rt=20240618120437)
![an-phat](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/an-phat20240618120333.png?rt=20240618120501)
![thanh-chau](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/thanh-chau20240618120335.png?rt=20240618120525)
![thuan-duc](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/thuan-duc20240618120336.png?rt=20240618120545)
![ha-tinh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/ha-tinh20240618120337.png?rt=20240618120604)
![binh-dinh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/binh-dinh20240618120337.png?rt=20240618120617)