Quang cảnh nông thôn mới ở Ninh Bình. Ảnh: Tuấn Anh

Sau khi hoàn thành mục tiêu đạt chuẩn nông thôn mới, các địa phương trong tỉnh tiếp tục triển khai nhiều giải pháp nhằm giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí theo hướng bền vững, hướng đến mục tiêu nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu. Những đổi thay sâu rộng đang kiến tạo diện mạo nông thôn đồng bộ, hiện đại, nơi đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện.

Tại thôn 4, xã Khánh Thiện, chương trình xây dựng khu dân cư kiểu mẫu được triển khai sớm và quyết liệt. Những tuyến đường đất nhỏ hẹp trước đây đã nhường chỗ cho các con đường nhựa khang trang, sạch đẹp, góp phần tạo sự kết nối thuận tiện trong sinh hoạt và sản xuất. Công tác xây dựng cảnh quan được Ban Công tác Mặt trận thôn đặc biệt chú trọng khi thường xuyên vận động người dân giữ gìn vệ sinh môi trường, trồng cây, trồng hoa dọc các tuyến đường để tạo không gian sống trong lành, xanh mát.

Một điểm nhấn nổi bật của Khánh Thiện là gần 2km tuyến ven sông Đáy được doanh nghiệp và người dân chung tay chỉnh trang thành một “con đường hoa” rực rỡ, thu hút nhiều đoàn đến tham quan và học tập mô hình. Bên cạnh đó, phong trào “Nhà sạch, vườn đẹp” lan tỏa sâu rộng, người dân tích cực cải tạo khuôn viên, trồng cây xanh, cây ăn quả vừa tạo cảnh quan vừa tăng thêm thu nhập. Đến nay, 80% hộ trong xóm đã được công nhận danh hiệu “Nhà sạch, vườn đẹp”, thể hiện sự thay đổi rõ nét trong nếp sống và nhận thức.

Cánh đồng lúa ở Tam Cốc được biết đến là một trong những cánh đồng lúa đẹp nhất ở Việt Nam. Ảnh:ST

Không chỉ Khánh Thiện, xã Nam Ninh cũng hiện lên với hình ảnh một vùng quê đang chuyển mình mạnh mẽ. Dọc các tuyến đường, những ngôi nhà cao tầng có kiến trúc hiện đại mọc lên san sát, tạo cảm giác như một khu đô thị thu nhỏ. Các thiết chế văn hóa, trạm y tế, nhà văn hóa, trường mầm non được đầu tư khang trang nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân. Giai đoạn 2020 đến 2025, kinh tế xã tăng trưởng liên tục, thu ngân sách tăng bình quân hơn 13% mỗi năm. Giá trị sản phẩm thu hoạch trên mỗi héc-ta canh tác đạt 130 triệu đồng, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 81%, người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 95%, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 0,77% và toàn bộ dân số đều sử dụng nước sạch.

Thời điểm đầu triển khai chương trình nông thôn mới, không ít địa phương còn tâm lý trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Để thay đổi nhận thức ấy, công tác tuyên truyền đã được đẩy mạnh, các cơ chế và chính sách kịp thời được ban hành nhằm tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, du lịch, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Nhờ thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, các tỉnh trong khu vực đã bứt phá và hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới trước thời hạn. Trong đó, Nam Định được công nhận hoàn thành nhiệm vụ năm 2019, Hà Nam năm 2020 và Ninh Bình năm 2024. Riêng Ninh Bình, sau sáp nhập, bộ mặt nông thôn thay đổi rõ rệt khi hệ thống điện, đường, trường, trạm được đầu tư đồng bộ, đời sống nhân dân được nâng cao, mức sống tiệm cận khu vực đô thị.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Ninh Bình, tỉnh luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về xây dựng nông thôn mới, đặc biệt từ sau năm 2020 khi chương trình trở thành phong trào sâu rộng của người dân. Tính đến nay, toàn tỉnh có 97 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 65 xã đạt chuẩn nâng cao và 4 xã đạt chuẩn kiểu mẫu. Tỉnh sở hữu 980 sản phẩm OCOP từ ba sao trở lên, bao gồm 3 sản phẩm năm sao, 1 sản phẩm tiềm năng năm sao, 152 sản phẩm bốn sao và 824 sản phẩm ba sao. Một trong những điểm nhấn tạo nên thành công của chương trình chính là sức dân. Người dân toàn tỉnh đã hiến hơn 1,5 triệu mét vuông đất, tháo dỡ khoảng 650 nhà dân với tổng trị giá hơn 57 tỷ đồng, tháo dỡ hơn 2.400 công trình trị giá hơn 90 tỷ đồng, đồng thời đóng góp hơn 640 tỷ đồng và gần 600 nghìn ngày công lao động để xây dựng các công trình hạ tầng.

Dù đạt được nhiều kết quả nổi bật, hành trình nâng cao chất lượng nông thôn mới vẫn còn không ít khó khăn. Các xã vẫn đối mặt bài toán thiếu vốn đầu tư, vùng nguyên liệu sản xuất chưa ổn định và tiêu chí nâng cao thu nhập còn áp lực. Không ít địa phương vẫn lúng túng trong xác định hướng sản xuất khi phụ thuộc quá nhiều vào cây lúa, hiệu quả chưa cao, trong khi đồng ruộng manh mún và đầu ra thiếu bền vững. Trước thực tế đó, tỉnh Ninh Bình đã yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát, củng cố tiêu chí, đẩy nhanh tiến độ giải ngân, đồng thời xây dựng hệ thống văn bản chỉ đạo cho giai đoạn 2026 đến 2030 và triển khai hiệu quả chương trình OCOP.

Hướng đến mục tiêu trở thành hình mẫu tiêu biểu gắn với phát triển đô thị, Ninh Bình đặc biệt quan tâm đến nâng cao chất lượng sống, cải thiện môi trường và tăng cường khả năng hội nhập. Tỉnh đang triển khai kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP năm 2025, phấn đấu có thêm từ 10 đến 20 sản phẩm đạt ba sao trở lên, trong đó kỳ vọng có một đến hai sản phẩm đủ điều kiện đề nghị công nhận năm sao cấp quốc gia. Song song, tỉnh duy trì và tiếp tục nâng cao chất lượng các sản phẩm hiện có nhằm khẳng định vị thế và giá trị đặc trưng của địa phương.

Hành trình xây dựng nông thôn mới của Ninh Bình đã đánh dấu một chặng đường bứt phá toàn diện, làm thay đổi sâu sắc diện mạo nông thôn, nâng cao chất lượng sống của người dân và tạo nền tảng vững chắc để tỉnh hướng tới mục tiêu trở thành vùng đất năng động, thịnh vượng và đáng sống trong tương lai.