Hoạt động chăn nuôi gia súc, gia cầm và nuôi trồng thủy sản tăng trưởng nhanh chóng, nhưng chất thải, nước thải hầu như chưa được xử lý đảm bảo, đã và đang gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, gây nguy cơ bùng phát dịch bệnh và tạo ra nhiều điểm nóng về môi trường. Việc lạm dụng các loại phân bón, thuốc BVTV và các chất kích thích sinh trưởng nhằm làm tăng năng suất, sản lượng cây trồng đã để lại tồn dư hóa chất quá mức cho phép trong nông sản, thực phẩm, gây ô nhiễm nguồn nước, không khí, môi trường đất, làm giảm đa dạng sinh học, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người tiêu dùng và cả người nông dân canh tác. Vỏ bao bì thuốc BVTV thì chưa được thu gom, xử lý triệt để, vẫn còn tồn lưu ngoài đồng ruộng, kênh, mương, sông, suối… làm cho môi trường khu vực nông thôn bị ô nhiễm.

Những tồn tại, hạn chế trên do nhiều nguyên nhân, song cơ bản là do ý thức bảo vệ môi trường, tuân thủ pháp luật của người dân trong hoạt động sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt còn hạn chế; công tác quy hoạch bảo vệ môi trường nói chung và thiết lập hệ thống hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường nói riêng thiếu đồng bộ; kinh phí đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường còn hạn chế; công tác kiểm tra, giám sát còn buông lỏng, chưa cương quyết xử lý các hành vi vi phạm về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực nông nghiệp,...

Vùng sản xuất rau an toàn của Hợp tác xã nông nghiệp Thuận Nghĩa, huyện Tây Sơn.

Nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường, tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-UBND ngày 20/7/2017 về việc tăng cường công tác bảo vệ môi trường nông thôn. Qua đó, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành và UBND các huyện, thị xã, thành phố tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường đối với hoạt động sản xuất nông nghiệp, vận động nâng cao nhận thức, ý thức của người dân về trách nhiệm bảo vệ môi trường và trách nhiệm tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý BVTV, công tác thu gom bao bì thuốc BVTV sau sử dụng, công tác xử lý chất thải và tiêu hủy xác gia súc, gia cầm trong chăn nuôi theo đúng quy định; gắn công tác tuyên truyền bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp, nông thôn với công tác chỉ đạo, triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới; tăng cường công tác tuyên truyền, giới thiệu các mô hình, công nghệ xử lý môi trường mới và hiệu quả trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp và nông thôn. Tạo điều kiện thuận lợi, hướng dẫn, hỗ trợ cho các địa phương trong việc chuyển giao công nghệ mới thân thiện với môi trường trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp và nông thôn; chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh ngăn chặn và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất nông nghiệp...

Qua triển khai Chỉ thị số 12/CT-UBND ngày 20/7/2017 của UBND tỉnh, nhìn chung công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả tích cực. Nhận thức của các cấp, ngành và nhân dân về môi trường được nâng lên. Tỉnh cũng đã chú trọng đầu tư cơ sở hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường tại các khu vực sản xuất tập trung, các khu chăn nuôi trọng điểm và tại các làng nghề…
Để ngăn ngừa và hạn chế mức độ gia tăng ô nhiễm môi trường trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, ông Phan Thành Giản, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Bình Định đã đưa ra một số giải pháp chủ yếu như:

- Cần có sự liên kết, phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành và chính quyền địa phương trong việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn triển khai hỗ trợ tổ chức, cá nhân sản xuất bền vững, gắn sản xuất với bảo vệ môi trường để từng bước nâng cao nhận thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường đất nông nghiệp. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức của người tiêu dùng, hướng họ đến thói quen sử dụng “nông sản sạch” cũng là yếu tố quan trọng để hỗ trợ, thúc đẩy người nông dân phát triển một nền nông nghiệp bền vững gắn liền với việc bảo vệ đất nông nghiệp.

- Đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn nông dân sử dụng đúng thuốc BVTV trong danh mục cho phép; thu gom, xử lý đúng cách bao bì thuốc BVTV sau khi sử dụng, công tác xử lý chất thải và tiêu hủy xác gia súc, gia cầm trong chăn nuôi theo đúng quy định. Giải pháp xử lý nước thải bằng biogas cần được khuyến cáo rộng rãi.

- Kiểm soát chặt chẽ việc lưu hành và sử dụng phân hóa học, thuốc BVTV, hóa chất bảo quản nông sản, thức ăn và thuốc phòng trừ dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản.

- Hướng dẫn, kiểm tra giám sát việc thực hiện quản lý chất lượng thức ăn, chất xử lý cải tạo môi trường, điều kiện sản xuất kinh doanh giống và chất lượng giống thủy sản. Kiểm soát chất lượng nước cấp, nước thải và chất thải trong nuôi trồng thủy sản nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường.

- Thực hiện công tác quy hoạch tổng thể cho cả vùng nuôi, đưa các trang trại chăn nuôi ra khỏi các khu dân cư.

- Tăng cường áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác tiên tiến, từng bước giảm thiểu sử dụng thuốc BVTV, tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật khi sử dụng thuốc BVTV.

- Đề cao công tác quy hoạch đầu tư xây dựng hạ tầng, tăng cường công tác bảo vệ môi trường tại khu vực sản xuất nông nghiệp tập trung, bảo vệ môi trường các dòng sông, suối,...

- Tăng cường công tác quản lý Nhà nước về môi trường, tập huấn nâng cao năng lực và trách nhiệm quản lý, điều hành về môi trường và công tác bảo vệ môi trường của chính quyền các cấp; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, đồng thời thực hiện công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng về hành vi gây ô nhiễm môi trường, vi phạm pháp luật về môi trường của các tổ chức, cá nhân.

- Đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động bảo vệ môi trường.

- Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ về bảo vệ môi trường: Nghiên cứu ứng dụng các giải pháp công nghệ trong xử lý ô nhiễm, khắc phục suy thoái môi trường; ứng dụng rộng rãi công nghệ IPM (công nghệ phòng trừ dịch hại tổng hợp) trong phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng; nhân rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và ứng dụng công nghệ sạch vào sản xuất, thân thiện với môi trường…

Bài và ảnh Ngọc Châu

Thực hiện chủ trương của Thủ tướng Chính phủ về đề án “Mỗi xã một sản phẩm” tại tỉnh Bình Định, ông Phan Trọng Hổ - Giám Đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết: Thực hiện Quyết định số 490/QĐ-TTg ngày 07/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt chương trình mỗi xã một sản phâm giai đoạn 2018- 2020. Đến nay, tỉnh Bình Định đã ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2018-2020 tại Quyết định số 3801/QĐ-UBND ngày 30/10/2018; theo đó: tỉnh đã xác định, lựa chọn 23 sản phẩm thuộc 05 nhóm sản phẩm; với tổng số 90 Tổ chức, Doanh nghiệp, HTX, cá nhân, hộ sản xuất (gọi tắt là cơ sở SX-KD) tham gia đánh giá và xếp hạng sản phẩm OCOP của tỉnh, gồm: (1) Nhóm thực phẩm: Dự kiến có 12 sản phẩm; với 65 cơ sở SX-KD, tập trung vào các sản phẩm chính, như: Sản phẩm heo giống, heo thịt, gà thịt, gà giông, cá ngừ đại dương, nước mắm, hải sản khô các loại, yến sào,...; (2) Nhóm đồ uống: Dự kiến có 02 sản phẩm; với 08 cơ sở SX-KD tham gia, gồm: Sản phẩm trà các loại, Sản phẩm rượu truyền thống; (3) Nhóm thảo dược: Dự kiến có 02 sản phẩm, với 02 cơ sở SX-KD, gồm: Muối dược liệu, thìa canh Bidiphar: 01 cơ sở SX-KD; (4) Nhóm lưu niệm - nội thất - trang trí: Dự kiến có 05 sản phẩm, với 12 cơ sở SX-KD tham gia, gồm: Đồ gỗ thủ công mỹ nghệ, đồ gỗ gia dụng từ nguyên liệu gỗ tại địa phương, sản phẩm Mai cảnh, sản phẩm từ nguyên liệu dừa,...; (5) Nhóm dịch vụ du lịch nông thôn: Dự kiến 02 sản phẩm, với 03 cơ sở tham gia, gồm: Du lịch biển, du lịch tại các làng nghề truyền thống của tỉnh.

Ngày 14/11/2018, ủy ban nhân dân tỉnh đã tổ chức Hội nghị toàn tỉnh về triển khai Kế hoạch thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2018-2020. Để triển khai thực hiện Quyết định số 3801/QĐ-UBND ngày 30/10/2018 của UBND tỉnh Bình Định; Sở Nông nghiệp và PTNT đã ban hành hướng dẫn số 83/SNN-NTM ngày 11/01/2019 về việc triển khai thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm tỉnh Bình Định, trong đó: đề nghị các Sở, Ngành liên quan của tỉnh, UBND các huyện, thị xã, thành phố thực hiện một số nội dung như:

Đối với các Sở, Ngành liên quan của tỉnh:

- Căn cứ nhiệm vụ được phân công tại Quyết định số 3801-QĐ-UBND ngày 30/10/2018 của Chủ tịch UBND tỉnh tiến hành xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình OCOP của đơn vị;
- Thành lập Hội đồng đánh giá và xếp hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh.
- Bổ sung thêm chức năng nhiệm vụ của Cơ quan giúp việc BCĐ Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới tỉnh (Văn phòng Điều phối xây dựng nông thôn mới) có bộ phận theo dõi thực hiện Chương trình OCOP của tỉnh.
- Đối với các huyện, thị xã, thành phố thực hiện một số nhiệm vụ sau:

b. Thành lập Hội đồng đánh giá và xếp hạng sản phẩm OCOP cấp huyện;

- Bổ sung thêm chức năng nhiệm vụ của Cơ quan giúp việc BCĐ Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới cấp huyện (Văn phòng Điều phối xây dựng nông thôn mới) có cán bộ theo dõi thực hiện Chương trình OCOP.
- Xây dựng kế hoạch thực hiện Chương trình OCOP trên địa bàn huyện theo định hướng chung của tỉnh đã được ban hành tại Quyết định sô 3801/QĐ-UBND ngày 30/10/2018 của Chủ tịch UBND tỉnh;
- Tổ chức khảo sát, đánh giá và lựa chọn sản phẩm lợi thế của từng xã để xúc tiến triển khai các bước thực hiện theo chu trình OCOP đã được ban hành tại Quyết định số 3801/QĐ-UBND ngày 30/10/2018 của Chủ tịch UBND tỉnh;
-Tổ chức đánh giá, xếp hạng sản phẩm OCOP cấp huyện để lựa chọn ra những sản phẩm đủ điều kiện tiếp tục tham gia đánh giá, xếp hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh. - Theo kế hoạch của tỉnh trong năm 2019, dự kiến đánh giá, xếp hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh cho 40 doanh nghiệp, HTX, tổ chức, cá nhân, hộ sản xuất.