Báu vật Làng nghề Lụa Vạn Phúc - Hà Đông
Nhớ lại thời kỳ khó khăn nhất với nghề dệt lụa tơ tằm ở làng Vạn Phúc. Đó là thời điểm chuyển đổi từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường. Khó khăn chồng chất khó khăn, các nhà máy ươm tơ thi nhau đóng cửa, đã vậy lụa làm ra chỉ để phục vụ mấy phố buôn lụa trong trung tâm nội thành Hà Nội như phố Hàng Ngang, phố Hàng Đào hoặc vài sạp hàng trong chợ Đồng Xuân.
Chị Tâm đã từng có ý định chuyển sang kinh doanh ở một lĩnh vực khác để đảm bảo kinh tế cho cuộc sống gia đình. Giữa lúc chị phân vân với việc gìn giữ, nối tiếp nghề truyền thống hay rẽ sang hướng kinh doanh khác thì ông Mão gọi chị Tâm lại và bảo: Con về đây làm nghề cùng bố, cả làng làm nghề được thì mình cũng làm được. Nếu bây giờ mà bỏ nghề thì tiếc lắm...! Nghe bố chồng nói vậy, niềm đam mê và nhiệt huyết với nghề lại trỗi dậy trong lòng, chị quyết định trở lại gắn bó với nghề dệt lụa. Chị Tâm đã cùng gia đình gìn giữ và vực dậy cơ sở sản xuất dệt lụa tơ tằm của Nghệ nhân Triệu Văn Mão. Thành công của chị thật không ít gian nan. Để bám trụ với nghề, để thực hiện đam mê và trách nhiệm của mình trước lời hứa với bố chồng "nguyện giữ lửa nghề" chị đã nỗ lực đi khắp nơi tìm kiếm các nguồn nguyên liệu cho đầu vào sản xuất, trong khi nhà máy ươm tơ Mỹ Đức và nhà máy ươm tơ Sơn Đồng giải thể. Chị Tâm đã lặn lội vào tận Gò Nổi Kỳ Nam của tỉnh Quảng Nam, vào tận vùng Bảo Lộc Lâm Đồng - Nơi đây đang có nhiều ứng dụng công nghệ cao của Nhật Bản trong sản xuất tơ tằm để có nguồn nguyên liệu ổn định cho sản xuất. Để tiêu thụ sản phẩm làm ra, chị đã kết hợp với Sở Du lịch và Sở Công thương kết nối với các làng nghề du lịch, mang sản phẩm tơ lụa của mình đi quảng bá, trưng bày và bán hàng tại các liên hoan du lịch, các triển lãm, hội chợ trong Nam ngoài Bắc và ra cả nước ngoài. Chị Tâm đã đưa lụa Vạn Phúc đi khắp nơi, đã ký kết được nhiều hợp đồng bán buôn cho các cửa hàng, đại lý ở các tỉnh.
Cũng chính chị Nguyễn Thị Tâm là người đã khôi phục lại được những sản phẩm tơ lụa tưởng chừng như đã thất truyền như lụa Vân - thứ lụa đặc biệt có hoa văn nổi như mây trên mặt lụa mượt mà vàng óng, mà thứ lụa này là đặc sản chỉ có ở làng nghề Vạn Phúc - Hà Đông. Để làm được điều đó, chị đã không quản khó khăn, chị đến từng gia đình học hỏi các cụ cao niên trong làng, xin những mẫu lụa cổ và chia sẻ những kinh nghiệm làm nên loại lụa truyền thống đặc biệt này. Nhiều mẫu lụa cổ như lụa Vân quế hồng điệp, lụa Vân mai thọ, lụa Vân lưỡng long song hạc… đã dần dần được chị Tâm khôi phục lại nguyên mẫu. Đó là những dòng lụa quý mang đậm hồn cốt của làng nghề truyền thống Vạn Phúc.
Sản phẩm lụa Vân của Nghệ nhân Nguyễn Thị Tâm được đánh giá rất cao, đạt nhiều giải thưởng trong và ngoài nước. Có một cơ duyên đã đến với chị Tâm, khi chị gặp ông Trịnh Văn Bách, một Việt kiều từ Mỹ trở về. Ông Bách đã đến nhờ chị phục chế bức y môn, đặt trước ban thờ tổ tiên, đã bị sờn rách. Qua nhiều đêm suy nghĩ trăn trở bằng kinh nghiệm và những kiến thức học hỏi được từ các bậc cao niên, tình yêu với nghề và lòng tự trọng của một Nghệ nhân, chị đã cẩn trọng soi từng sợi tơ, từng hoa văn họa tiết và cuối cùng chị đã phục chế thành công bức y môn của ông Việt kiều Trịnh Văn Bách. Từ mối duyên này ông Bách đã kết nối và giới thiệu để những tấm lụa Vân của Nghệ nhân Nguyễn Thị Tâm được chọn và phục chế thành công 18 bộ Triều phục cung đình Huế. Chị Tâm còn có may mắn và vinh dự lớn là được dệt lại nguyên mẫu bức rèm cửa phòng khách của Bác Hồ và phục chế chiếc khăn mùi xoa bằng lụa có dòng chữ “Phụ nữ cứu quốc Hà Đông kính tặng Bác”. Những hiện vật này đã trở thành hiện vật được trưng bày trong Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh. Những sản phẩm của chị Tâm đã góp phần bảo tồn, gìn giữ những giá trị văn hoá của đất nước, sản phẩm lụa hàng Vân của chị được Thành phố Hà Nội chọn làm quà tặng các Nguyên thủ quốc gia và các đoàn khách quốc tế đến dự Đại lễ nghìn năm Thăng Long Hà Nội.
Trong kinh doanh, chị Tâm luôn đặt lợi ích của khách hàng lên trên hết. Để du khách được tận mắt chứng kiến từng công đoạn, quy trình làm ra sản phẩm tơ lụa. Chị đã thiết kế luôn xưởng sản xuất cùng với nơi giới thiệu và bầy bán sản phẩm. Hầu hết du khách đến đây đều tỏ ra rất thích thú, họ được nghe tiếng máy chạy rào rào như tiếng mưa rơi, tiếng thoi đưa lách cách vui tai, lại được tận tay sờ vào những tấm lụa mềm mượt vàng óng, dần dần thành hình qua đôi tay của những người thợ khéo léo.
Chị Tâm được ví như con tằm nhả sợi tơ vàng. Người dân Vạn Phúc gọi chị bằng cái tên thật trìu mến: “Người đàn bà tơ lụa”.
Hôm nay làng Vạn Phúc đã thành Phố nghề, làng nghề Du lịch sầm uất, các hợp đồng mua bán tơ lụa ngày ngàng tăng lên không chỉ ở trong nước mà còn có cả hợp đồng mua bán với các đối tác nước ngoài.
Cả một đời nâng niu trân trọng nghề dệt lụa của ông cha truyền lại, chị Tâm coi đó là cái duyên may của đời mình và đã tiếp nối được nghiệp tổ. Dù phải trải qua bao biến cố thăng trầm, chị Tâm đã làm sống lại Hồn lụa quê hương, tô đẹp thêm dáng vóc con người Việt Nam. Để lụa Vạn Phúc không chỉ nức danh ở trong nước và còn có cơ hội vươn ra thế giới.
Với những cống hiến to lớn, Nghệ nhân Nguyễn Thị Tâm đã nhận được nhiều giải thưởng như: Giải “Ngôi sao Việt Nam” ở Huế năm 2006, hai lần nhận giải “Bông hồng vàng Thủ đô” năm 2008, 2010. Sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu năm 2011, 2013. Thương hiệu nghề truyền thống - Báu vật gia truyền Việt Nam năm 2012, 2013. Được UBND thành phố Hà Nội phong tặng danh hiệu Nghệ nhân. Ngoài ra, năm 2015 Nghệ nhân Nguyễn Thị Tâm còn được tặng danh hiệu “Công dân Thủ đô ưu tú”.
Thật xứng đáng với những cống hiến của chị Tâm cho quê hương Vạn Phúc.
Bài và ảnh Nguyễn Thị Kim Oanh
Tin liên quan
Tin mới hơn
![Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/12/dep-lop-220240905120201.jpg?rt=20240905121156?240905031604)
Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề
09:00 | 06/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/14/120240905144049.jpg?rt=20240905144051?240905031425)
Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa
15:14 | 05/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Một xưởng mộc ở Hà Tĩnh làm hàng trăm nhà thờ gỗ sơn son thếp vàng](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/07/nguyen-van-minh-220240905074804.jpg?rt=20240905075010?240905093703)
Một xưởng mộc ở Hà Tĩnh làm hàng trăm nhà thờ gỗ sơn son thếp vàng
09:00 | 05/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Bình Định: Phát triển Làng nghề truyền thống sản xuất bánh tráng, bún số 8](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/04/11/h2-220240904114117.jpg?rt=20240904114125?240904114234)
Bình Định: Phát triển Làng nghề truyền thống sản xuất bánh tráng, bún số 8
11:42 | 04/09/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Triển lãm “Mạch di sản” tôn vinh nghệ thuật sơn mài truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/11/13-120240827112210.jpg?rt=20240827123857?240830102741)
Triển lãm “Mạch di sản” tôn vinh nghệ thuật sơn mài truyền thống
10:27 | 30/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nữ Nghệ nhân tâm huyết với nghề thêu ren, đan móc truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/13/8920240827135157.jpg?rt=20240827135159?240830102654)
Nữ Nghệ nhân tâm huyết với nghề thêu ren, đan móc truyền thống
10:26 | 30/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
![Bắc Kạn xây dựng làng nghề nông lâm nghiệp](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/29/11/z3740974215500-6597653140a686fe81759b6a102152c320240829110031.jpg?rt=20240829110044?240829110109)
Bắc Kạn xây dựng làng nghề nông lâm nghiệp
11:01 | 29/08/2024 Tin tức
![Phát triển nghề truyền thống: Góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/nguyenvanvu/082024/29/10/6212fa88afc746991fd620240829102144.2932920.jpg?rt=20240829103101?240829103107)
Phát triển nghề truyền thống: Góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn
10:31 | 29/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Làm giàu từ nuôi nấm đông trùng hạ thảo](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/11/9320240827111956.jpg?rt=20240827135847?240829101548)
Làm giàu từ nuôi nấm đông trùng hạ thảo
10:15 | 29/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Lễ hội Trung Thu năm 2024 tại Ninh Bình](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/10/trung-thu-2024082614071354520240827101447.png?rt=20240827101515?240827101817)
Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Lễ hội Trung Thu năm 2024 tại Ninh Bình
10:16 | 27/08/2024 Văn hóa - Xã hội
![Nghề dệt đũi ở Nam Cao](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/032024/20/10/1220240320100828.jpg?240827100044)
Nghề dệt đũi ở Nam Cao
10:01 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Làng nghề "một thoáng Việt Nam"](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/032024/21/09/920240321094102.jpg?rt=20240321104218?240827095851)
Làng nghề "một thoáng Việt Nam"
09:58 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Độc đáo làng nghề làm tương Mông Phụ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/042024/12/14/z5340811907278-f89eab8fe689937f356cbc7dd60f991220240412140722.jpg?rt=20240412140724?240827095809)
Độc đáo làng nghề làm tương Mông Phụ
09:58 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nguồn nhân lực trẻ ít tham gia phát triển nghề thủ công truyền thống](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/18/lao-dong-lang-nghe-120240826182813.jpg?rt=20240826182820?240827095508)
Nguồn nhân lực trẻ ít tham gia phát triển nghề thủ công truyền thống
09:55 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Sắp diễn ra Festival Nghề truyền thống – Quảng Nam 2024](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/09/120240827092353.jpg?rt=20240827092354?240827095449)
Sắp diễn ra Festival Nghề truyền thống – Quảng Nam 2024
09:54 | 27/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Hoà Bình: Cải thiện thu nhập từ nghề mây tre đan](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/11/720240826114917.jpg?rt=20240826114918?240826020732)
Hoà Bình: Cải thiện thu nhập từ nghề mây tre đan
14:07 | 26/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Làng nghề chạm khắc đá Ninh Vân nghìn năm tuổi](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/26/10/820240826103405.jpg?rt=20240826103807?240826111718)
Làng nghề chạm khắc đá Ninh Vân nghìn năm tuổi
11:17 | 26/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nghề làm thúng chai truyền thống ở Phú Mỹ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/22/21/120240822210540.jpg?240823092317)
Nghề làm thúng chai truyền thống ở Phú Mỹ
09:23 | 23/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nghề làm mỳ gạo ở Tử Nê](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/31/19/9020240731194622.jpg?rt=20240731203915?240822021912)
Nghề làm mỳ gạo ở Tử Nê
14:19 | 22/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nghề gốm Thanh Hà hồi sinh](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/31/19/9520240731194628.jpg?rt=20240731195801?240822021902)
Nghề gốm Thanh Hà hồi sinh
14:19 | 22/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![Nữ nghệ nhân hơn 60 năm giữ gìn nghề làm gốm Bàu Trúc](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/21/17/gom-bau-truc-320240821171842.jpg?rt=20240821171848?240822095247)
Nữ nghệ nhân hơn 60 năm giữ gìn nghề làm gốm Bàu Trúc
09:52 | 22/08/2024 Làng nghề, nghệ nhân
![qc-vinamilk-100-thanh-trung](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/012024/22/13/8-300x25020240122135907.jpg?rt=20240122135908)
![Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/12/thumbnail/dep-lop-220240905120201.jpg?rt=20240905121156?240905031604)
Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề
09:00 Làng nghề, nghệ nhân
![Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/14/thumbnail/120240905144049.jpg?rt=20240905144051?240905031425)
Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa
15:14 Làng nghề, nghệ nhân
![Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/320240905091650.jpg?rt=20240905091651?240905105513)
Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP
10:55 OCOP
![Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/620240905093650.jpg?rt=20240905093652?240905105402)
Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả
10:54 Sức khỏe - Đời sống
![Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/820240905094422.jpg?rt=20240905094423?240905105344)
Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen
10:53 Khởi nghiệp
![qc-vinamilk-dinh-duong-vang](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/012024/22/14/6-300x50020240122140218.jpg?rt=20240122140220)
![ct-tnhh-pt-xuan-thanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/ct-tnhh-pt-xuan-thanh20240618120024.png?rt=20240618120024)
![ctcp-xd-tan-loc](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/11/ctcp-xd-tan-loc20240618115958.png?rt=20240618115958)
![nong-nghiep-xanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/11/nong-nghiep-xanh20240618114304.png?rt=20240618114304)
![minh-hieu](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/minh-hieu20240618120332.png?rt=20240618120338)
![nhu-thanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/nhu-thanh20240618120332.png?rt=20240618120437)
![an-phat](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/an-phat20240618120333.png?rt=20240618120501)
![thanh-chau](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/thanh-chau20240618120335.png?rt=20240618120525)
![thuan-duc](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/thuan-duc20240618120336.png?rt=20240618120545)
![ha-tinh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/ha-tinh20240618120337.png?rt=20240618120604)
![binh-dinh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/binh-dinh20240618120337.png?rt=20240618120617)