Sơn Trạch - xã miền núi của huyện Bố Trạch, nơi đầu nguồn con sông Son - chảy ra từ động Phong Nha (di sản thiên nhiên thế giới - PV). Xã sở hữu trong mình khu du lịch vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, điểm dừng chân của lượng khách du lịch hơn 3 triệu lượt người. Tuy nhiên, theo Chủ tịch UBND xã Trần Nam Trung: lượng khách lưu trú tại xã chỉ chiếm phần rất nhỏ nên thu nhập từ du lịch chưa cao (năm 2017, tổng thu ngân sách của xã mới đạt 12,9 tỷ đồng), toàn xã đạt 33 triệu đồng/người/năm, còn đến hơn 8% hộ nghèo (chưa đạt tiêu chí hộ nghèo), nhiều tiêu chí Nông thôn mới phục vụ chính du lịch lại chưa đạt như: giao thông, chợ, văn hóa…

Tại Sỹ Home Stay, theo anh Sỹ - chủ nhà thì: Thấy nhu cầu khách cao nên tự đầu tư, từ 3 phòng 4 giường ban đầu lên thành 6 phòng vẫn có khả năng không đủ phục vụ. Dù rằng, Sỹ Homestay hay một số homestay khác trên địa bàn xã chỉ đơn thuần dừng lại ở dịch vụ ăn, nghỉ. Anh Sỹ cho biết: Khách đến với Phong Nha - Kẻ Bàng có nhu cầu ở lại khá lớn vì thời gian vào động cũng mất cả ngày, nếu đi hết phải mất đến 2-3 ngày trong khi các dịch vụ vùng lõi không đáp ứng. Tuy nhiên, anh trăn trở là khả năng kết nối các dịch vụ nơi đây khá yếu như: nguồn thực phẩm, nơi vui chơi… Sắp tới, anh dự định mở thêm trang trại nhà vườn để phục vụ nhu cầu khách cũng như tạo việc làm cho bà con trong xã.

Một mô hình Homestay tại Sơn Trạch.

Một điều dễ nhận thấy: Toàn Sơn Trạch không hề có biển chỉ dẫn địa danh, điểm nghỉ… hay một trung tâm điều hành hoặc ấn phẩm phục vụ khách du lịch - Lượng khách lưu trú quá thấp cũng là điều đơn giản. Trong khi đó, một phép tính đơn giản: Một khách lưu trú chi tiêu tối thiểu khoảng 500.000 đ/ngày cho dịch vụ cơ bản * 10% lượng khách * 3 triệu lượt cũng tương đương 150 tỷ đồng thu nhập/năm từ du lịch (Quy ước 1 lượt khách/ngày), chưa kể việc hàng hóa các sản phẩm bản địa và dich vụ thương mại đi kèm.

Mang tâm tư trên về Sở Du lịch Quảng Bình, Phó giám đốc Sở ông Đặng Đông Hà chia sẻ: Tỉnh đang xúc tiến đẩy mạnh các mô hình du lịch cộng đồng - homestay, tập trung đào tạo nhân lực và quản lý phục vụ chương trình. Khu vực Sơn Trạch là một trong những khu vực được quan tâm đặc biệt. Tuy nhiên, hiện, các mô hình vẫn đang ở cơ chế tự phát, chưa có quy hoạch vùng hay liên kết thành phần cụ thể. Các hỗ trợ của Nhà nước (huyện, tỉnh, Trung ương) còn hạn chế. Năm 2018, tỉnh cố gắng đẩy mạnh và thể chế hóa hoạt động du lịch cộng đồng - hướng mới trong thực hiện xây dựng nông thôn mới.

Thiết nghĩ, ngoài các hoạt động vùng lõi, Sơn Trạch nói riêng, Bố Trạch hay Quảng Bình nói chung cần có phương án cụ thể quy hoạch Sơn Trạch thành trung tâm dịch vụ du lịch nhằm khai thác lợi thế lượng khách vào Phong Nha - Kẻ Bàng. Chưa kể, OCOP là chương trình tổng thể kinh tế giúp hình thành và thương hiệu hóa nhiều sản phẩm vốn dân dã trong khu vực, Sơn Trạch hoàn toàn có thể trở thành trung tâm hàng hóa OCOP - nơi khách trong nước và năm châu có thể mang hình ảnh Quảng Bình ra bạn bè nơi nơi…

Bài và ảnh Hoàng Nam