Từ những lò nung đỏ lửa đến không gian văn hóa mở

Nghệ nhân trẻ Bùi Văn Huân giới thiệu sản phẩm gốm thủ công mỹ nghệ độc bản với khách quốc tế

Khác với vẻ bóng bẩy của gốm men trắng hay nét tinh xảo của nhiều làng nghề khác, gốm Phù Lãng chinh phục người nhìn bởi sắc nâu vàng, đỏ âu tự nhiên của đất sét hồng và lớp men da lươn độc bản từ tro tàn, vôi sống. Những sản phẩm gia dụng quen thuộc như chum, vại, tiểu quách cho đến gốm mỹ nghệ, tranh gốm đắp nổi đều mang một vẻ đẹp sần sùi, thô mộc đầy cuốn hút. Nhận thấy tiềm năng từ chính sự khác biệt ấy, nhiều gia đình và nghệ nhân tại Phù Lãng đã chủ động thay đổi tư duy sản xuất thuần túy. Thay vì chỉ đóng cửa sản xuất và bán buôn thương mại như trước, họ đã cải tạo nhà xưởng, biến những lò nung củi truyền thống, xưởng tạo hình thành không gian mở để đón khách tham quan. Du khách đến đây không chỉ để mua sắm, mà là để đắm mình vào bầu không khí lao động sáng tạo, ngửi mùi đất nung và cảm nhận hơi ấm phả ra từ những lò bầu đỏ lửa. Sự chuyển dịch này đã thổi một luồng sinh khí mới vào làng cổ, biến những cơ sở sản xuất vốn dĩ nặng nhọc thành những điểm dừng chân văn hóa đầy lôi cuốn.

Sức hút từ những "chạm tay vào đất sét" và hiệu quả kinh tế kép

Chị Bùi Thị Tâm hướng dẫn các em nhỏ trải nghiệm công đoạn làm gốm.

Cốt lõi làm nên sự thành công của mô hình này chính là tính trải nghiệm thực tế, đánh trúng vào nhu cầu khám phá của các đoàn học sinh, sinh viên và du khách quốc tế. Tại các xưởng gốm lớn, du khách được trực tiếp tham gia vào các công đoạn làm nghề, từ việc nhào đất, vuốt ve hình dáng của những chiếc lọ nhỏ trên bàn xoay, cho đến việc tự tay đắp nổi các họa tiết hoa lá, phong cảnh làng quê theo ý thích. Việc chuyển dịch, đan cài yếu tố du lịch vào sản xuất đã mang lại hiệu quả kinh tế kép rõ rệt cho địa phương. Sản phẩm không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái mà được bán trực tiếp tại xưởng với giá trị cao gấp nhiều lần nhờ tính lưu niệm. Đồng thời, nguồn thu của người dân cũng đa dạng hơn khi kết hợp được cả tiền bán thành phẩm lẫn phí dịch vụ trải nghiệm và ẩm thực địa phương. Vòng lặp kinh tế tích cực này giúp người thợ có thêm chi phí để tái đầu tư, nâng cao chất lượng sản phẩm và quảng bá thương hiệu gốm Phù Lãng đi xa hơn trên bản đồ du lịch.

Bài toán chuyên nghiệp hóa để phát triển bền vững

Người thợ Phù Lãng say sưa tạo hình cho sản phẩm gốm mỹ nghệ

Mặc dù mở ra hướng đi đầy triển vọng, hành trình đưa Phù Lãng thành một điểm đến du lịch chuyên nghiệp vẫn còn những bài toán cần lời giải thỏa đáng. Hiện nay, hoạt động du lịch tại đây đa phần vẫn mang tính tự phát của từng hộ gia đình lớn, thiếu sự liên kết đồng bộ. Hệ thống hạ tầng giao thông nội làng, bãi đỗ xe và các dịch vụ phụ trợ như lưu trú homestay hay các Chị Bùi Thị Tâm hướng dẫn các em nhỏ trải nghiệm công đoạn làm gốm. tour tuyến kết nối với các điểm du lịch lân cận của tỉnh Bắc Ninh vẫn chưa thực sự hoàn thiện. Để du lịch trải nghiệm Phù Lãng thực sự cất cánh và bền vững, trong thời gian tới rất cần có sự quy hoạch bài bản từ chính quyền địa phương, sự kết nối chặt chẽ của các công ty lữ hành và đặc biệt là việc đào tạo kỹ năng làm du lịch bài bản cho chính những người thợ gốm. Khi sản xuất và du lịch thực sự hòa làm một một cách chuyên nghiệp, ngọn lửa các lò bầu ở Phù Lãng sẽ luôn được giữ đỏ, biến di sản trăm năm thành tài sản vô giá nuôi sống các thế hệ mai sau.Khác với vẻ bóng bẩy của gốm men trắng hay nét tinh xảo của nhiều làng nghề khác, gốm Phù Lãng chinh phục người nhìn bởi sắc nâu vàng, đỏ âu tự nhiên của đất sét hồng và lớp men da lươn độc bản từ tro tàn, vôi sống. Những sản phẩm gia dụng quen thuộc như chum, vại, tiểu quách cho đến gốm mỹ nghệ, tranh gốm đắp nổi đều mang một vẻ đẹp sần sùi, thô mộc đầy cuốn hút. Nhận thấy tiềm năng từ chính sự khác biệt ấy, nhiều gia đình và nghệ nhân tại Phù Lãng đã chủ động thay đổi tư duy sản xuất thuần túy. Thay vì chỉ đóng cửa sản xuất và bán buôn thương mại như trước, họ đã cải tạo nhà xưởng, biến những lò nung củi truyền thống, xưởng tạo hình thành không gian mở để đón khách tham quan. Du khách đến đây không chỉ để mua sắm, mà là để đắm mình vào bầu không khí lao động sáng tạo, ngửi mùi đất nung và cảm nhận hơi ấm phả ra từ những lò bầu đỏ lửa. Sự chuyển dịch này đã thổi một luồng sinh khí mới vào làng cổ, biến những cơ sở sản xuất vốn dĩ nặng nhọc thành những điểm dừng chân văn hóa đầy lôi cuốn.