Đến nay tỉnh có 23 cơ sở sản xuất giống cây của 5 công ty lâm nghiệp, Trường Đại học Tân Trào và các tổ chức, cá nhân. Các vườn ươm đều cơ bản đảm bảo sản xuất cây giống chất lượng, trong đó các công ty lâm nghiệp đảm bảo cung ứng 70% giống chất lượng cao. Trong vụ trồng rừng năm 2018 của tỉnh, keo tai tượng giảm còn 43,75%, keo lai hom 30,86%, keo lai mô tăng lên 22,51%.

Trung bình mỗi năm, Công ty TNHH MTV lâm nghiệp Tuyên Bình cung ứng ra thị trường từ 160.000 - 200.000 cây giống. Trước đây, vườn giống của công ty chủ yếu là ươm hạt, cấy hom không chọn lọc cây đầu dòng nên cây giống có chất lượng không cao, khi thu hoạch cho sản lượng gỗ thấp. Từ năm 2016 đến nay, Công ty đã chuyển sang đầu tư phát triển cây giống theo hình thức nhập cây giống nuôi cấy mô. Nếu thực hiện ươm hom, thì sẽ tuyển chọn cây đầu dòng có chất lượng; cây mẹ cắt lấy hom phải từ cây nuôi cấy mô đã được tuyển chọn và không để tuổi cây già quá 3 năm.

Anh Bùi Thu Thủy, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV lâm nghiệp Tuyên Bình cho biết, hơn 20 năm gắn bó với việc sản xuất cây giống cũng như trồng rừng anh hiểu được rằng, để rừng cho năng suất và hiệu quả kinh tế thì nguồn giống quyết định hơn 60%. Nhiều hộ dân vì hám rẻ, mua giống trôi nổi trên thị trường nên đến năm thứ 2 cây phát triển không đồng đều, bị thoái hóa phải phá bỏ rất đáng tiếc. Vì vậy khi cung ứng giống cho các tổ chức, cá nhân cùng với tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật, công ty luôn khuyến cáo bà con đừng vì cái lợi trước mắt mà mua giống không rõ nguồn gốc.

Từ năm 2016, trường Đại học Tân Trào đã xây dựng thành công nhà nuôi cấy mô với diện tích 433m2 với công suất 1,5 triệu cây/năm; nâng cấp cải tạo tầng 2 nhà nuôi cấy mô cũ; nhà luyện cây, ươm cây diện tích 200 m2 sử dụng để luyện cây, ươm cây giống được sản xuất từ nhà nuôi cấy mô trước khi đưa ra vườn ươm. Dự án có tổng giá trị đầu tư hơn 6 tỷ đồng.

Anh Lê Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm Thực nghiệm thực hành và Chuyển giao khoa học công nghệ, Trường Đại học Tân Trào cho biết, hiện nay trung bình mỗi năm trung tâm sản xuất được 1,5 triệu cây giống theo phương pháp nuôi cấy mô. Cây giống được sản xuất theo phương pháp này có chất lượng vượt trội, ít bị gãy đổ do gió bão. Qua đó, nâng năng suất gỗ rừng trồng của tỉnh từ 50 - 60 m3/ha lên 100 - 120 m3/ha, tăng gấp hai lần so với trước đây, giúp người trồng rừng được hưởng lợi trực tiếp.

Vụ trồng rừng năm 2018, gia đình anh Cao Xuân Tùng, thôn Thanh Sơn, xã Hợp Hòa, huyện Sơn Dương trồng hơn 2 ha. Năm nay, anh quyết định mua cây giống từ nuôi cấy mô. Anh Tùng cho biết, cây giống gieo hạt trên thị trường có giá khoảng 1.000 - 1.400 đồng/cây, trong khi cây giống nuôi cấy mô có giá từ 2.000 - 3.000 đồng/cây. Tuy giá cao hơn nhưng cây nuôi cấy mô đảm bảo chất lượng, chống chụi tốt với sâu bệnh, cho năng suất cao hơn vì thế khi thu hoạch sẽ cho hiệu quả kinh tế cao hơn.

Ông Triệu Đăng Khoa - Chi cục phó Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tuyên Quang cho biết, phấn đấu đến năm 2020 diện tích rừng trồng sản xuất trên địa bàn tỉnh đạt trên 140.000 ha, có trên 80% diện tích rừng được trồng bằng cây giống tiến bộ kỹ thuật, có năng suất, chất lượng cao. Đạt được mục tiêu này, những đơn vị liên quan tiếp tục nỗ lực nghiên cứu, học hỏi, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật để nâng cao năng lực sản xuất cây giống chất lượng cao tại các vườn ươm.

Bài và ảnh Đào Thanh