Diện mạo nông thôn ở Nống Cống, Thanh Hóa. Ảnh: ST

Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM Thanh Hóa là đơn vị giúp Ban Chỉ đạo các Chương trình Mục tiêu quốc gia tỉnh và UBND tỉnh quản lý, tổ chức thực hiện Chương trình XDNTM và Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trên địa bàn. Với bộ máy chỉ gồm 3 phòng chuyên môn (Kế hoạch – Tổng hợp, Nghiệp vụ và Truyền thông), tổng số chưa đầy 20 công chức, viên chức và người lao động, song Văn phòng phải triển khai đồng thời hàng chục nhiệm vụ lớn, phức tạp.

Trong suốt quá trình hoạt động, Văn phòng đã chủ động, sáng tạo, phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương tham mưu cho Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, Ban Chỉ đạo các CTMTQG tỉnh và UBND tỉnh ban hành 232 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành cùng hàng trăm văn bản hướng dẫn trực tiếp chương trình. Đây cũng là đơn vị tham mưu xây dựng các bộ tiêu chí NTM cấp xã, cấp huyện (trước đây) theo từng giai đoạn; đồng thời tham mưu nhiều cơ chế, chính sách quan trọng về XDNTM.

Từ khi thành lập đến nay, Văn phòng đã tham mưu tổ chức 119 hội nghị thẩm định, xét công nhận xã đạt chuẩn NTM các cấp độ và 14 hội nghị đánh giá, xếp hạng sản phẩm OCOP. Những nỗ lực này góp phần quan trọng vào thành quả chung của tỉnh. Tính đến hết tháng 6/2025, trước thời điểm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thanh Hóa có 15 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn và hoàn thành nhiệm vụ XDNTM; 374/449 xã và 831 thôn, bản miền núi đạt chuẩn NTM. Toàn tỉnh có 4 huyện, 125 xã đạt chuẩn NTM nâng cao; 33 xã và 629 thôn, bản đạt chuẩn NTM kiểu mẫu; 661 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó có 2 sản phẩm 5 sao.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 102 xã và 893 thôn, bản miền núi đạt chuẩn NTM; 1 xã đạt chuẩn NTM nâng cao; 556 thôn, bản đạt chuẩn NTM kiểu mẫu và 702 sản phẩm OCOP được công nhận.

Với những đóng góp nổi bật, Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM Thanh Hóa đã vinh dự được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba (năm 2025); Thủ tướng Chính phủ 2 lần tặng Bằng khen; cùng nhiều phần thưởng cao quý của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (trước đây) và UBND tỉnh.

Với nền tảng đã được xây dựng trong hơn 15 năm qua cùng sự chủ động thích ứng với điều kiện mới, Chương trình XDNTM Thanh Hóa được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo chuyển biến mạnh mẽ, góp phần nâng cao chất lượng đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của tỉnh trong giai đoạn tới. Ảnh minh họa.

Từ ngày 1/7/2025, Thanh Hóa chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trước yêu cầu mới, để Chương trình XDNTM không bị gián đoạn, Văn phòng Điều phối đã khẩn trương tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chương trình; đồng thời tổng hợp, rà soát các chỉ tiêu, tiêu chí của các xã trước và sau sắp xếp, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, nâng cao hiệu quả vận hành mô hình mới.

Giai đoạn 2026–2030, Trung ương định hướng chỉ xây dựng xã đạt chuẩn NTM, không còn xã NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu; đồng thời thí điểm xây dựng “xã NTM hiện đại”. Bộ tiêu chí mới được xây dựng theo hướng phát triển cao hơn, phù hợp với điều kiện các xã có quy mô lớn và yêu cầu phát triển mới. Theo mục tiêu chung, đến năm 2030, cả nước có 65% số xã đạt chuẩn NTM, trong đó 10% xã đạt chuẩn NTM hiện đại.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025–2030, cũng đặt ra mục tiêu đến năm 2030, toàn tỉnh có ít nhất 80% số xã đạt chuẩn NTM, trong đó 10% đạt chuẩn NTM hiện đại, không còn xã dưới 15 tiêu chí. Trên cơ sở đó, Văn phòng Điều phối đã tham mưu để tỉnh đề xuất mục tiêu giai đoạn 2026–2030: phấn đấu có ít nhất 65% số xã đạt chuẩn NTM (tương đương 96 xã), trong đó 10% số xã đạt chuẩn NTM hiện đại (khoảng 10 xã).

Để thực hiện hiệu quả, các xã được phân thành 3 nhóm theo điều kiện phát triển, gồm: nhóm xã trung tâm có lợi thế phát triển; nhóm xã đồng bằng; và nhóm xã nghèo, xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Việc phân nhóm nhằm xây dựng giải pháp phù hợp, bảo đảm tính thực chất, bền vững của chương trình.