Xã Quảng Văn được biết đến với những ngành nghề truyền thống, như: Mộc, đan lát, đóng tàu..., có lịch sử mấy trăm năm và nổi tiếng nhất là nón lá được các bậc tiền nhân mang theo khi đến khai khẩn vùng đất này. Nghề mây đan ở xã Quảng Văn hình thành sau nhưng cũng là một "cứu cánh" của người dân hàng chục năm nay. Theo các bậc cao niên trong làng, nghề mây đan được truyền bá từ những năm cuối thập niên 50 của thế kỷ trước. Ngày ấy, cụ Trần Mại, cán bộ tiền khởi được tổ chức cử đi học nghề ở làng Thượng Hiền, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình về truyền dạy. Người dân trong làng vốn có nghề nón lá truyền thống nên dễ dàng tiếp cận được với mây đan.

Ông Hiếu kiểm tra mây thành phẩm trước khi xuất cho đối tác.

Ông Trần Văn Hiếu, người có thâm niên trong nghề kể, hai cụ thân sinh của ông là thế hệ học trò đầu tiên của cụ Trần Mại. Từ thuở lọt lòng với tiếng ru của mẹ bên những chiếc nôi đan bằng mây, đến lúc 6 tuổi, ông đã thạo nghề mây đan. Bởi vậy, khi ai đề cập đến tuổi nghề, ông Hiếu chỉ cười nói, bao nhiêu tuổi đời, bấy nhiều tuổi nghề.

Nhờ nghề mây đan mà gia đình ông cũng như nhiều gia đình khác trong làng vượt qua được đói khổ thời chiến tranh, bao cấp. Những năm 90, nền kinh tế mở cửa, ông Hiếu vào miền Nam làm việc cho các công ty mây tre đan mỹ nghệ xuất khẩu. Sau đó, thấy ông lành nghề, một công ty ở Đồng Nai mời về làm cán bộ kỹ thuật, dạy nghề cho công nhân và hứa mua đất, xây nhà để giữ chân. Nhưng chí của anh trai làng không đặt ở nơi phồn hoa đô hội, sau mấy năm làm công, ông học hỏi được nhiều từ kỹ thuật cho đến việc kết giao với các đối tác. Năm 1995, ông quyết định về quê dựng nghiệp.

Nghề mây đan mang lại việc làm và thu nhập ổn định cho gần 400 hộ dân xã Quảng Văn, TX. Ba Đồn.

Là Giám đốc HTX nhưng hễ cứ rảnh là ông Hiếu lại xắn tay vào làm việc cùng các xã viên, lúc tách vỏ, lúc thì sửa lại các tấm mây trước khi giao hàng. Cũng không phải tham công tiếc việc mà như ông chia sẻ: "Cái nghề nó ngấm vào xương máu rồi. Thấy việc mà không làm là người cứ bồn chồn không yên".

Những năm đầu, chủ yếu sản xuất tại gia và thu gom của người dân trong làng để bán lại cho các đối tác nội tỉnh và mở rộng dần thị trường... Năm 2011 ông Hiếu thành lập Hợp tác xã sản xuất kinh doanh, dịch vụ mây tre đan, nón lá Quảng Văn (gọi tắt là HTX mây tre đan Quảng Văn). Đến nay, HTX của ông đã có chỗ đứng trên thị trường, đem lai cuộc sống khấm khá cho gia đình và góp phần tạo an sinh xã hội cho người dân địa phương.

Hiện xã Quảng Văn có khoảng 400 hộ dân theo nghề mây đan, trong đó, HTX mây tre đan Quảng Văn do ông Trần Văn Hiếu làm giám đốc chiếm hơn 60% thị phần và tạo việc làm, thu nhập ổn định cho hơn 200 hộ dân. Mỗi ngày, HTX đều rộn ràng tiếng người ra vào nhận mây hoặc giao hàng.

Nghề mây tre đan ở Quảng Văn không gia công thành các sản phẩm gia dụng như những làng nghề truyền thống khác, mà chủ yếu đan thành tấm dài khoảng 15m, rộng từ 0,4-0,9m theo đơn đặt hàng.

Từng tấm mây đan thường được dùng để làm bàn ghế, trang trí nội thất... rất được thị trường ưa chuộng.

Mây được dệt thành tấm, người dân sẽ nhập lại cho HTX, ông Hiếu là người thẩm định cuối cùng. Ông Hiếu cho hay, công đoạn này phải kỹ. Mấy chục năm làm nghề, chưa bao giờ HTX bị phàn nàn chuyện chất lượng mây đan. Có những chuyến chở cả mấy xe lớn, đơn hàng mấy tỷ đồng nhưng đối tác cũng chẳng cần kiểm tra vì uy tín thương hiệu xây dựng bao năm nay.

Nghề mây đan mang lại việc làm và thu nhập ổn định cho gần 400 hộ dân xã Quảng Văn, TX. Ba Đồn.

Đến nay, hàng của HTX xuất chủ yếu ở thị trường Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh cho các công ty chuyên xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ. Đợt dịch này, nhiều HTX phải sản xuất cầm chừng nhưng HTX mây tre đan Quảng Văn vẫn nhận đơn hàng đều đặn.

HTX của ông Hiếu, cũng như hàng trăm hộ dân làm nghề đan ở xã Quảng Văn luôn ý thức gìn giữ những giá trị của một làng nghề truyền thống do cha ông để lại, làm ăn uy tín với bạn hàng, mở rộng thị trường để nghề đan nơi đây đứng vững trong nền kinh tế thị trường

Bài, ảnh: X.Phú