Trước khi Ama Kông được người đời tôn là “vua voi”, ở Buôn Đôn đã có một “ Vua voi” thứ thiệt - Đó là tù trưởng Y Thu Knul. Có lẽ ông đã không ngờ rằng người “nối ngôi” chẳng những nổi tiếng hơn mà còn đem lại bao hệ lụy cho hai đứa con gái của mình…

Giàu có, nổi tiếng nhưng “Vua voi” Y Thu Knul lại không có con nên phải nhận hai con gái của người em trai nuôi làm con. Cô chị - H’Nu lớn lên nổi tiếng xinh đẹp với làn da trắng và chiếc mũi cao. Nét đẹp phảng phất Tây phương của cô khiến Tây cũng phải mê nhưng H’Nu lại chỉ để ý Y Prung Êban - người đang làm Gru ( quản voi ) chính trong đám thợ săn của cha mình…Khỏe nhất, dũng mãnh nhất trong đám Gru, đương nhiên Êban cũng không thiếu các thiếu nữ ao ước muốn “bắt” nhưng nhan sắc của H’ Nu quá nổi bật, hơn nữa quyền uy và của cải của “Vua voi” Y Thu khiến chàng Gru thấy không còn chốn nào hơn…Một năm sau đôi trai tài gái sắc có đứa con trai đầu lòng và được đặt tên là A Ma Kông. Theo phong tục, cha mẹ thường lấy tên con đầu lòng thay tên mình. Prung Êban mang tên Ama Kông ( nghĩa là cha thằng Kông ) từ đó…

Nhưng cuộc sống hạnh phúc của họ chỉ kéo dài vỏn vẹn được có 8 năm. H’Nu đã qua đời khi sinh đứa con thứ 2 do sốt hậu sản. Theo phong tục của người Tây nguyên, Ama Kông có quyền “bắt” trong số các em gái của vợ một người thay thế. Trong trường hợp này người phải “nối dây” đương nhiên là không ai khác ngoài cô en gái H’Hốt… Kém Ama Kông đến 15 tuổi, cuộc tình “nối dây” này khó ai nghĩ là hạnh phúc, thế nhưng thực sự là H’Hốt đã hạnh phúc. Bằng chứng là bà đã sinh cho Ama Kông đến …11 người con… Điều đáng quý là dù oằn lưng bỡi gánh nặng con cái, người phụ nữ này rất có tình thân yêu nước. Bà đã âm thầm ủng hộ Cách mạng rất nhiều lúa gạo, ngà voi… Năm 1954 gia đình bà đã được tặng giấy khen kèm tiền thưởng 50.000 đồng…

Căn nhà Ama Kông sống những ngày cuối đời ở buôn Trí A.

Năm 1961, một bước ngoặt đến với cuộc đời Ama Kông khi ông tự tay săn được một con voi trắng 2 tuôi. Trước ông, chỉ cha vợ là người có may mắn này…Nhưng cũng chẳng biết tự bao giờ trong dân gian đã có lời nguyền rằng thứ quý hiếm này chỉ thuộc về vua chúa. Người dân thường nếu sử dụng ắt sẽ bị tai họa. Chính vì thế mà con voi trắng của cha vợ Ama Kông săn được sau đó cũng phải đem bán cho vua Xiêm…Không dám giữ, Ama Kông đem “hiến” con bạch tượng cho Tổng thống Ngô Đình Diệm. Được điềm làm “vua”, Tổng thống Diệm đã hào phóng “ban” cho ông 3 khẩu súng săn và một món tiền rất lớn, đủ đê ông mua một con voi đực , một chiếc xe Jeep… Nhưng cũng bỡi món“ lộc” này mà Ama Kông bị vướng vào trận đồ tình ái, làm hệ lụy cả một đời ông…

Vào khoảng năm 1973 H’Hốt đang “nằm ổ” với đứa con thứ 11 thì bất ngờ thấy Ama Kông dẫn về một người đàn bà và đứa con gái 6 tuổi. Ông giới thiệu tên là H’Biai và xin H’Hốt cho ông cưới làm vợ lẽ…Không lạ gì những mối bồ bịch bao lâu nay của chồng nhưng đến nước này thì không thể ghìm nén được nữa. “Máu gái đẻ” bùng lên, bà cấu xé tình địch tơi bời rồi đòi uống thuốc tự tử. Chuyện náo động cả buôn khiến già làng phải tới phân xử… Lẽ ra theo phong tục, tội ngoại tình của Ama Kông phải bị phạt rất nặng, nhưng uy tín của “Vua voi” đã phần nào giúp ông được đặc cách. Ama Kông sang ở hẳn với H’Biai, mang theo con voi đực. Chuyện tai tiếng rồi cũng dần phai nhạt, Ama Kông có tiếp với H’ Biai 2 đứa con gái nữa…Cuộc sống những ngỡ êm đềm thì sóng gió lại bắt đầu nổi lên. H’Biai mắc thói nghiện rượu. Thoạt đầu thì chỉ từng cơn rồi suốt ngày kè kè cái chai bên minh. Cuộc sống vật chất quá đầy đủ hay những lời thị phi luôn ám ảnh bên tai bà ? Can ngăn mãi mà vợ vẫn chứng nào tật ấy, Ama Kông biền biệt trong rừng lấy thú săn voi làm niềm vui, có tiền lại về phố ăn chơi xả láng. Tình cảnh lại càng đẩy H’Biai chìm sâu hơn vào những cơn nghiện ngập. Rồi một hôm trong cơn say bất tận, bà đã làm cháy nhà, phải dắt díu con cái về nhà chị gái tá túc. Đến đây thì mọi sự vô phương cứu vãn. Mấy năm sau H’Biai chết vì trúng gió sau một cơn say mê mết. Người ta đã nhặt được bà co rúm trong manh áo mỏng sau vườn nhà. Tấn bi kịch của người đàn bà và cũng chính đời mình khiến Ama Kông đâm ra trầm tư. Người ta đoán có lẽ đây sẽ là sự chấm hết của chặng đường phiêu lưu tình ái đẵng đẵng của ông Vua voi đa tình. Nhưng không, hệ lụy của đời ông vẫn còn phía trước…

… Và cuộc tình so le… 55 mùa rẫy

Năm 1992 Vừờn Quốc gia Yok Đôn được thành lập. Điều này cũng có nghĩa là nghề săn voi chấm hết. Lúc này Vua voi cũng đã 80 tuổi. Con người tiếng tăm lừng lẫy làng voi và cả những chuyện phiêu lưu tình ái ngỡ sẽ bình lặng với những năm tháng cuối đời thì bỗng dưng một “sự biến” lại đến… Số là bấy giờ Vườn Quốc gia Yok Đôn tuy có mở tour du lịch nhưng khách đến hãy còn thưa thớt lắm. Giám đốc vườn Hồ Viết Sắc chợt nghĩ đến Vua voi Ama Kông. Với tiếng tăm của ông, trong vai trò là một “hướng dẫn viên du lịch”, chắc chắn khách sẽ không cưỡng được sự tò mò… Đang buồn chán vì không biết làm gì để qua ngày đoạn tháng, Ama Kông đồng ý ngay. Với mức lương 300 đồng/ tháng, ngày ngày “Vua” chỉ có một nhiệm vụ là ngồi xếp bằng trong căn chòi lá kể cho khách nghe những chuyện ly kì, gay cấn về nghề săn bắt voi… Nhưng rồi được một thời gian cứ thấy ông bỏ việc luôn. Giám đốc gặng hỏi thì ông cứ chối quanh là đi thăm con cháu cho khuây khỏa. Thấy càng ngày ông càng có nhiều biểu hiện “nghi vấn” giám đốc gặng hỏi. Biết là không thể giấu mãi được, cuối cùng Vua voi phải thú thật là …đang yêu và muốn cưới vợ nữa !

Góc trưng bày những kỷ vật, đồ nghề săn voi của vua voi Y Thu Knul và những người kế tục.

Chuyện khó tin được ấy hóa ra là thế này: Trong một lần đi chơi bên buôn Trí, ông đã tình cờ làm quen được với một cô tên là H’Khăm Êban rồi bị hút chặt không sao gỡ được nữa… H’Khăm thì nhiều người biết. Cô là kết quả của cuộc tình chóng vánh giữa một người đàn bà Ê đê với một anh lính Ma Rốc vào những năm 1967. Cô gái lai này có một vẻ đẹp rừng rực Tây phương lại pha chút mặn mòi hoang dã của sơn nữ. Trước Ama Kông, H’Khăm đã có mối tình với một chàng người Huế, nhưng rồi được một thời gian chàng đã “quất ngựa truy phong” để lại một con gái 8 tháng tuổi. “Gái một con”, vẻ đẹp nồng nã của H’Khăm càng khiến Vua voi ngày càng thêm mê mệt. Thế là mặc mọi lời thị phi, căn ngăn của cả chính giám đốc vườn, Ama Kông vẫn tổ chức lễ cưới . Ông làm một căn nhà gỗ bên tỉnh lộ 1 rồi đưa mẹ con H”Khăm ra ở cho thuận tiện việc đi về…

Một ông lão quá tuổi 80, đã qua ba đời vợ mà vẫn còn “trụ” được với một người đàn bà mới qua tuổi 25 như H’Khăm thì quả là điều xưa nay chưa từng có. Người xầm xì bỡi sự chênh lệch tuổi tác thì ít mà “bí quyết” thì nhiều. Chính giám đốc vườn cũng không cưỡng được tò mò và đã gặng hỏi Ama Kông nhiều lần. Cuối cùng thì Vua voi đã tiết lộ rằng mình có một phương thuốc ông già truyền cho tên là “T’Klơng Mlêng” có tác dụng bổ thận tráng dương cực kỳ hiệu nghiệm. Uống thuốc này thì yêu đương không biết mệt. Nghe vậy Giám đốc Sắc bèn nảy ra sáng kiến là cho phép ông vào rừng lấy thuốc bán, vừa để có thêm thu nhập, vừa để thu hút thêm khách đến thăm vườn… Lời đồn thổi về sự kì diệu của thuốc “bổ thận tráng dương” Ama Kông từ đó lan ra như lửa cháy. Khách đến vườn ai cũng cố mua cho được “thuốc Ama Kông” để uống, để làm quà biếu…Thấy Vua voi như hốt được tiền, dân cũng đua nhau vào rừng kiếm thuốc bán. “Thuốc Ama Kông” lan tràn khắp mọi đường phố Buôn ma Thuột, chẳng còn ai biết đâu là thật, đâu là giả…Cuối năm 1992 Trường đại học Y Huế phối hợp với Hội Đông y Dak Lak nghiên cứu một số bài thuốc quý của đồng bào dân tộc, trong đó có bài thuốc của Ama Kông. Mặc dù tài liệu chưa được công bố nhưng cũng không mấy ai để ý. Sự thật Vua voi với cuộc tình hiển hiện trước mắt với họ là quá đủ để tin rồi…

Trở lại với cuộc tình của Vua voi và người đàn bà so le 55 mùa rẫy…Không kể T’Klơng Mleng, dù có là tiên dược thì cũng không ai chống lại mãi quy luật tuổi tác… Quãng thời gian hãnh diện bên cô vợ trẻ rồi cũng qua đi. Vua voi oai hùng dần dần mắt mờ tay chậm, tai ngễnh ngãng, suốt ngày chỉ còn ru rú ở nhà bốc thuốc cho khách. Đang rừng rực sức xuân, lại tiền vàng đầy túi, H’Khăm đời nào lại chịu quanh quẩn bên một ông già. Cô ra phố hát Kraoke, uống rượu nhảy nhót, bao hết đám bạn này đến đám bạn khác. Vua voi cắn răng chịu đựng mọi lời thị phi, cố sắm hết thứ này đến thứ khác mong giữ chân cô vợ trẻ ham chơi nhưng mọi sự chiều chuộng đều vô vọng. Không những thế, nhiều lần đi hát về xỉn, H’Khăm còn “thượng cẳng chân hạ cẳng tay” với Vua. Chuyện kể rằng có lần đã nửa đêm “Vua” còn chạy đến nhà con trai đập cửa xin ‘tị nạn”, quần áo tơi tả, mặt mũi đầy vết cào cấu. Thế nhưng chỉ đôi ngày xài hết tiền, H’Khăm đến nũng nịu là Vua voi lại ngoan ngoãn trở về “chịu bùa” cô vợ trẻ…

… Vua voi Ama Kông về với làng ma đã hơn 10 năm. Anh con trai Khăm Phết Lào- người duy nhất được cha truyền nghề, đã tốt nghiệp trung cấp Y học cổ truyền kế tục ông bốc thuốc. Anh đã từng nghiên cứu chế ra “rượu Ama Kông” từ bài thuốc gia truyền của cha để thuận tiện hơn trong việc sử dụng. Tuy nhiên một thời trên đường phố Buôn Ma Thuột, đến đâu người ta cũng thấy nhan nhản những gói thuốc Ama Kong bày bán khiến chẳng còn biết thật giả. Có người lại cho rằng thuốc Ama Kông phải tự tay Ama Kông bốc thì mới linh nghiệm. Những điều này đã khiến thuốc Ama Kông dần rơi vào tình cảnh “mất thiêng”.

Nhớ lần cuối cùng gặp Ama Kông cách nay cũng đã nhón hai chục năm, ngắm con người tài hoa với bao hệ lụy đã sắp trọn thế kỷ vẫn ngồi tỉ mẩn gói thuốc, thỉnh toảng lại liếc nhìn cô vợ trẻ đang ngồi lặng lẽ trong góc nhà nửa âu yếm, nửa âu lo, tôi cố nén cười vì lời “đính chính” “Vợ mình đó chớ” của ông. Chẳng biết tôi đã là người thứ mấy đã nhầm lẫn vô tình … Lại suy nghĩ vẫn vơ: mọi con người tài hoa trên đời này hình như trời bắt cứ phải vướng vào một hệ lụy nào đó thì phải…