Trải qua bao thăng trầm của thời gian, những đôi bàn tay tài hoa của người thợ nơi đây vẫn miệt mài giữ lửa nghề, biến những mảnh vỏ trai, vỏ ốc vô tri thành những tác phẩm nghệ thuật tinh xảo, rực rỡ sắc màu. Chính sự kiên trì trong bảo tồn và sức sáng tạo bền bỉ đó đã đưa làng nghề khảm trai - sơn mài Chương Mỹ vượt qua những ranh giới làng xã để chính thức ghi tên mình vào Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới (WCC-Craft Cities Network).

Hành trình từ làng cổ đến mạng lưới sáng tạo quốc tế

Nằm bên dòng sông Nhuệ hiền hòa, xã Chương Mỹ từ lâu đã nổi danh là “thủ phủ” của nghệ thuật khảm trai và sơn mài. Trải qua hơn một thiên niên kỷ, từ những sản phẩm tiến vua tinh xảo đến các vật phẩm mỹ nghệ xuất khẩu, nghề truyền thống nơi đây đã khẳng định sức sống mãnh liệt nhờ kỹ thuật “tỉa và nhấn” đạt đến độ thượng thừa. Việc ghi danh vào Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới là kết quả tất yếu của quá trình bảo tồn bền bỉ, nơi những mảnh vỏ trai, vỏ ốc cửu khổng không chỉ được coi là nguyên liệu mà là linh hồn của một vùng đất di sản. Danh hiệu này không đơn thuần là một sự công nhận hình thức, mà là lời khẳng định về khả năng thích ứng và sức sáng tạo không ngừng nghỉ của cộng đồng nghệ nhân Chương Mỹ trong dòng chảy văn hóa đương đại, giúp làng nghề bước ra khỏi lũy tre làng để tự tin hội nhập cùng các trung tâm nghệ thuật lớn trên thế giới.

Chiến lược nâng tầm thương hiệu và giá trị di sản

Gia nhập WCC-Craft Cities Network được xem là “tấm hộ chiếu” quyền lực giúp sản phẩm Chương Mỹ nâng cao vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu. Thay vì dừng lại ở mô hình sản xuất nhỏ lẻ hoặc gia công, làng nghề đang chuyển mình mạnh mẽ sang chiến lược xây dựng thương hiệu dựa trên giá trị văn hóa độc bản. Danh hiệu quốc tế này giúp các sản phẩm khảm trai, sơn mài dễ dàng tiếp cận các phân khúc khách hàng cao cấp tại những thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản hay Mỹ. Để tận dụng tối đa cơ hội này, địa phương đã và đang đẩy mạnh việc chuẩn hóa chất lượng theo chương trình OCOP, đồng thời khuyến khích các nghệ nhân trẻ ứng dụng công nghệ và tư duy thiết kế hiện đại. Sự kết hợp giữa kỹ nghệ truyền thống với hơi thở đương đại trong các sản phẩm nội thất sang trọng hay phụ kiện thời trang tinh tế đã biến những tác phẩm thủ công thành những món hàng hiệu có giá trị kinh tế cao, khẳng định đẳng cấp của thương hiệu Chương Mỹ trên thị trường quốc tế.

Đánh thức tiềm năng du lịch từ không gian sáng tạo

Trong định hướng phát triển bền vững, Chương Mỹ không chỉ định vị mình là một công xưởng thủ công mà còn hướng tới trở thành một trung tâm du lịch làng nghề sáng tạo (Creative Tourism). Đây là mô hình lấy văn hóa làm nền tảng để thu hút du khách thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế, giúp du khách không chỉ chiêm ngưỡng mà còn được chạm tay vào di sản. Các tour du lịch “Một ngày làm nghệ nhân”, tham quan bảo tàng nghệ thuật khảm trai hay trực tiếp thực hiện công đoạn mài sơn, nhấn trai đang trở thành điểm nhấn khác biệt, thu hút đông đảo khách quốc tế và giới trẻ. Việc phát triển du lịch không chỉ tạo ra nguồn thu trực tiếp cho người dân mà còn là phương thức giáo dục di sản hiệu quả nhất, giúp lan tỏa niềm tự hào và gìn giữ lửa nghề cho thế hệ mai sau. Khi du lịch làng nghề được đầu tư bài bản, Chương Mỹ sẽ trở thành một hệ sinh thái sáng tạo sống động, nơi quá khứ và tương lai giao thoa, góp phần đưa tinh hoa văn hóa Việt Nam tỏa sáng bền bỉ trong lòng bạn bè quốc tế.

Việc gia nhập mạng lưới uy tín này đã tạo ra vận hội mới để nâng tầm thương hiệu làng nghề theo hướng chuyên nghiệp và bền vững hơn. Danh hiệu thành viên WCC đóng vai trò như một “tấm giấy thông hành” quyền lực, giúp các sản phẩm khảm trai, sơn mài Chương Mỹ khẳng định được vị thế và uy tín trên thị trường quốc tế, từ đó tiếp cận trực tiếp tới những phân khúc khách hàng cao cấp tại châu Âu, Mỹ hay Nhật Bản. Để tận dụng tối đa lợi thế này, địa phương đang tích cực triển khai các chiến lược chuẩn hóa chất lượng sản phẩm gắn với chương trình OCOP, đồng thời khuyến khích các nghệ nhân trẻ đổi mới tư duy thiết kế. Sự kết hợp giữa kỹ nghệ “tỉa và nhấn” thượng thừa với hơi thở của nghệ thuật đương đại trên các món đồ trang sức, phụ kiện thời trang hay nội thất sang trọng đã giúp thương hiệu Chương Mỹ không còn bó hẹp trong không gian thờ tự truyền thống mà trở nên sống động, gần gũi và đầy sức hút đối với người tiêu dùng hiện đại.

Việc phát triển du lịch bền vững gắn liền với bảo tồn chính là lời giải hiệu quả nhất để giữ chân thế hệ trẻ kế nghiệp, đảm bảo rằng dòng chảy tinh hoa của làng nghề Chương Mỹ sẽ còn mãi rực rỡ và không ngừng vươn xa trong dòng chảy văn hóa thế giới.