Dẫu biết nghề phu đá rất nặng nhọc, thu nhập bấp bênh có khi chỉ vài chục nghìn đồng/ngày, thế nhưng, ngày nối ngày, hàng chục phụ nữ ở xã Ngư Lộc (Hậu Lộc, Thanh Hóa) vẫn bám trụ ở vùng ven biển đầu sóng ngọn gió.

Đặc biệt, mỗi khi Tết đến xuân về, những người đàn bà góa chồng ấy lại đau đáu nỗi lo làm sao có một Tết đầy đủ cho con cái, trang trải cho cuộc sống mưu sinh vất vả.

Về làng không chồng vùng ven biển

Tìm về xã Ngư Lộc, nơi được mệnh danh là “xứ không chồng”, có lẽ cũng chả tự nhiên người ta lại đặt cái tên như vậy. Bởi gần 25 năm về trước, cơn áp thấp nhiệt đới gần bờ đã cướp đi gần 200 người đàn ông trong làng chài khi họ đang lênh đênh trên những con tàu, con mảng.

Từ đó đến nay, năm nhiều năm ít, lại có thêm những người đàn ông ra khơi chẳng bao giờ trở lại với đất liền, để lại cuộc sống cô quạnh, nhọc nhằn cho bao người phụ nữ nơi này. Những người đàn bà góa phụ thành trụ cột chính trong gia đình với mẹ già và con nhỏ.

Mỗi cây đá vận chuyển từ đê xuống thuyền được trả 5.000 đồng. Công việc nặng nhọc ở vùng ven biển khiến khuôn mặt những người phụ nữ ở đây già đi rất nhanh. Mỗi năm, lại có thêm vài người trở thành góa phụ vì biển cả. Ảnh: Quỳnh Trang

Trong cái se lạnh của mùa đông, nhiều người lo lắng khi Tết sắp về. Đặc biệt những người lăn lộn mưu sinh kiếm ăn từng bữa, mà khổ cực hơn là những thân phụ nữ không chồng vất vả nuôi con.

Ở đây, không khó để bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ trên vai những viên đá lạnh nặng hàng chục cân chuyển từ trên đê xuống tàu cho hành trình đi xa đánh bắt cá.

Chia sẻ với Lao Động, bà Hoàng Thị Xuân (42 tuổi, xã Hải Lộc) - phu vác đá lạnh - cho biết: “Mặc dù buốt trên vai, nhưng vì đồng tiền nuôi sống cả nhà, chúng tôi vẫn phải làm, cũng phải cắn răng chịu đựng. Khổ nhất là vào mùa đông này, có hôm gió biển thốc vào người cộng với cái lạnh của nước đá khiến ai nấy đều run cầm cập”.

Theo chị Xuân, cái lạnh sáng sớm mùa đông lúc 8h sáng, người đi đường với nhiều lớp áo còn thấy ớn lạnh. Ấy vậy mà những người phụ nữ ngoài tuổi tứ tuần vẫn cứ tay không bốc từng tảng đá lạnh buốt tay. Những đôi tay chai sần bốc từng tảng đá lạnh lội nước xếp xuống thuyền khiến nhiều người không khỏi xót thương nỗi khó khăn, nặng nhọc của những con người nơi miền quê biển này... Các tàu cá ra khơi không theo giờ nhất định, mà phụ thuộc vào con nước lên xuống, phụ thuộc vào thời tiết. Bất kể khi nào tàu đến, tàu đi là họ lại vội vã ra biển.

Thông thường, vào mùa này, mỗi tàu cần 1 - 1,5 tấn đá để ướp hải sản cho chuyến đánh bắt hàng tuần trời. Mỗi cây đá vận chuyển từ đê xuống thuyền được trả 5.000 đồng, nếu ngày nào thuyền đi đông cần nhiều đá thì thu nhập của mỗi người khoảng 200.000 - 300.000 đồng, có nghĩa một ngày họ phải vác trên vai 40 - 60 cây đá. Để tránh trơn trượt, tất cả người làm nghề vác đá đều phải đi giầy hoặc dép nhựa, do suốt ngày ngâm nước biển mặn nên bàn chân nhiều người bị bọng nước, lở loét...

“Như hôm rồi, biển động, thuyền về neo 2 ngày, là 2 ngày chúng tôi không có thu nhập, có những ngày không có tiền mua gạo” - bà Xuân ngậm ngùi nói.

Nói về nghề chẳng giống ai này, bà Nguyễn Thị Bắc (xã Ngư Lộc, Hậu Lộc) cho hay, nghề vác đá lạnh xuất hiện từ bao giờ chẳng ai còn nhớ. Chỉ biết rằng, khi tàu về, họ khiêng cá về kho đông lạnh.

Tàu đi, họ khiêng thực phẩm, đồ dùng, đá xuống tàu. Ở đây, khó có thể thống kê được có bao nhiêu người làm nghề vác đá khắp các xã ven biển, nhưng ở họ đều có chung một điểm là chịu khó, cần mẫn, lặng lẽ ngày ngày vác cái lạnh trên vai.

Bà Bắc nói rằng, dù mùa hè hay mùa đông, những người làm nghề vác đá đều phải trang bị cho mình mũ và áo mưa chống thấm để nước lạnh không thấm vào người. Nhiều người còn chọn cho mình áo mưa bằng bao tải cho bền, “xịn” hơn nữa thì lấy bọc nylon may thành áo mưa để tiết kiệm.

Nghề vác đá lạnh vốn đòi hỏi sức khỏe, nhưng phần lớn trong số những người làm nghề này đã ở cái tuổi ngoài tứ tuần. Họ không có nhiều nghề để lựa chọn khi mà ở vùng quê đất chật người đông này, không một mét đất ruộng, chủ yếu sống dựa vào nghề biển.

Nghề vác đá tưởng đơn giản chỉ cần sức khỏe, nhưng theo những phu đá ở đây, nếu không có kinh nghiệm sẽ dễ bị thương vì đá rơi trúng chân hay dễ vấp phải những vỏ sò, vỏ hến... Môi trường và tính chất công việc vẫn được họ gọi chung là “bán sức khỏe, mua bệnh tật”.

Những cái Tết không chồng

Nhắc đến Tết, trên khuôn mặt của những người phụ nữ mưu sinh bằng việc vác đá lạnh hằn lên nỗi lo lắng, đặc biệt những người góa chồng nuôi con đối với họ tết như một điều xa xỉ.

Sau 5 năm bén duyên với cái nghề lạnh lẽo này, cũng là từng ấy năm bà Vương Thị Tuyết (50 tuổi, xã Hải Lộc, huyện Hậu Lộc) không còn được nhìn mặt chồng. Cũng là ngần ấy năm, bà lăn lộn đủ nghề nuôi 3 con ăn học đàng hoàng đến nơi đến chốn.

“Từ khi chồng tôi mất, tôi làm đủ nghề, nhưng vác đá lạnh là chính. Làm nghề này nhiều đến nỗi, mỗi khi trái gió trở trời, xương khớp lại nhức mỏi, đầu đau như búa bổ. Nhưng không làm thì không có gì nuôi sống cả gia đình cả. Bị thương mãi rồi cũng quen, rách thịt xong lại lành. Mệt thì nghỉ một buổi, chứ không dám nghỉ dài. Một ngày nghỉ là mất hàng trăm nghìn, tiền ăn uống, sinh hoạt, ngày sau làm bù mệt hơn. Đặc biệt những ngày giáp tết, tàu đi càng ít, thu nhập chúng tôi lại không có. Để lo được cái tết cho các con đầy đủ, chúng tôi đi chạy vạy khắp nơi cũng không đủ. Ngày thường còn chả đủ ăn, huống gì ngày Tết” - bà Tuyết lo lắng khi nhắc đến Tết.

Bà Nguyễn Thị Cúc (43 tuổi, xã Ngư Lộc, huyện Hậu Lộc) nhắc lại quá khứ: “Năm 2008, chồng bà đi thuyền đánh bắt rồi bị nạn, mãi mãi không trở về bỏ lại bà với 2 con nhỏ, đứa thứ 2 mới được 4 tháng tuổi. Chồng mất, con nhỏ, mẹ già, một mình bà phải gồng mình đứng dậy làm trụ cột gia đình nuôi các con có bữa ăn hàng ngày”.

Mới ngoài 40, nhưng nhìn bà Cúc khắc khổ như đã ngoài 50 tuổi. Cái nắng, cái gió của vùng biển cộng với những lo toan vất vả đè nặng lên vai đã khiến bà già hơn tuổi rất nhiều.

Khi được hỏi tại sao không tìm công việc nhẹ nhàng hơn, bà Cúc cười xòa và nói: Nhà còn con nhỏ, mẹ già, nếu đi làm xa thì không ai chăm sóc gia đình cả. Do vậy, bà Cúc phải kiếm công việc gần nhà. Mà đàn bà vùng biển cũng ít nghề lựa chọn. Chỉ có nghề vác đá lạnh này tuy nặng nhọc nhưng là nghề có tiền nhất. Dù khó khăn nhưng bà muốn nuôi con ăn học tới nơi tới chốn để có cuộc sống tốt hơn.

“Những ngày giáp tết, việc kiếm tiền của chúng tôi hạn hẹp. Những năm trước cứ gần Tết là tôi chẳng dám nghĩ đến. Ngày thường, 4 mẹ con bà cháu còn phải nghĩ hôm nay có tiền đong gạo không, chứ Tết được ăn cơm đầy đủ là vui lắm rồi. Ngày thường thuyền đi đông, một mình tôi cũng vác hơn 100 cây đá. Hơi lạnh phả ra khiến đầu óc lú lẫn, lúc nhớ lúc quên. Tuy nhiên, thời gian gần đây, lại sắp tết, biển thì cạn luồng, tàu bè ít vươn khơi. Vì thế, những người làm nghề như chúng tôi cũng “đói” việc làm. Nghĩ đến tết làm gì cho mệt, được ngày nào hay ngày ấy. Mà làm cái nghề này được vất vả là còn may” - bà Cúc nói.

Cũng theo bà Cúc, thường những ngư dân sẽ nghỉ Tết sớm, có thuyền 23 tháng chạp đã nghỉ, chính vì thế đến gần tết hầu như không có việc làm. Năm nay thuyền lại về neo sớm, các chủ tàu như mọi năm nghỉ Tết sớm, và lâu hơn, thường đến ngoài mùng 10 mới có lác đác thuyền ra khơi...

Theo Báo Lao động