Nghệ nhân Vũ Văn Giỏi - Người làm hồi sinh nghệ thuật thêu cung đình đỉnh cao
Cơ duyên khiến anh Giỏi trở thành người phục dựng trang phục truyền thống cung đình, đồng thời khiến kỹ thuật thêu trang phục cung đình được hồi sinh và anh trở thành người nắm giữ bí quyết thêu cung đình đầy đủ nhất, là vào năm 1994, một Việt Kiều tìm đến anh đặt hàng làm một số bộ trang phục hoàng cung. Nhận lời khách nhưng lúc bấy giờ, anh chưa thể hình dung ra hết sự khó khăn để hoàn thành một mẫu trang phục.
Bởi lẽ, do chiến tranh loạn lạc, thời tiết, thiên tai... những bộ hoàng bào, long bào, trang phục của vua chúa, hoàng thân quốc thích... còn sót lại rất hiếm hoi. Ngoài ra, tài liệu, sách vở về trang phục hoàng gia cũng rất ít ỏi, lại toàn ảnh đen trắng, truyền thần không rõ nét. Vì thế, anh phải mày mò nghiên cứu mọi "manh mối" cẩn thận từng li từng tí chẳng khác nào nhà nghiên cứu văn hóa. Đồng thời, anh còn phải lặn lội đến các đình chùa, nghiên cứu, vẽ lại những hoa văn, họa tiết trang phục được thể hiện trên các tượng thờ, đồng thời học hỏi qua sự truyền dạy của các cụ già trong làng.

Nghệ nhân Vũ Văn Giỏi. Ảnh: Lê Bích
Nhưng để hoàn thiện những họa tiết ấy thành bộ trang phục không hề đơn giản, nó đòi hỏi nghệ nhân phải tư duy tổng hợp, sắp xếp sao cho hợp lý nhất.
Hoàn thiện một mẫu trang phục trên giấy vốn đã gian nan nhưng bắt tay vào thực hiện lại còn khó khăn gấp bội. Anh lại bắt đầu tìm hiểu, nghiên cứu kỹ thuật thêu, nguyên vật liệu để tạo nên loại trang phục đặc biệt này. Từng màu chỉ thêu, từng đường kim, mũi chỉ, từng chiếc khuy áo, từng họa tiết nhỏ nhất cũng khiến anh Giỏi mất rất nhiều thời gian, công sức để cuối cùng, thành quả tạo nên từ chuỗi thời gian dài miệt mài lao động là những mẫu trang phục cung đình đúng như nguyên bản, đích thực là tác phẩm nghệ thuật thêu đỉnh cao.

Mỗi đường kim mũi chỉ đều chứa đựng cả tâm huyết của nghệ nhân
Nói về sự kỳ công, khắt khe đối với loại trang phục dành cho tầng lớp vua chúa thưở xưa, anh Giỏi cho hay, ví như long bào của vua thì phải dùng chỉ thêu se hai chiều nhưng áo hoàng hậu chỉ được dùng loại chỉ se một chiều. Kim tuyến trên áo vua sẽ có màu riêng biệt, màu kim tuyến trên áo hoàng hậu cũng sẽ khác áo công chúa, hoàng tử... Chỉ riêng chỉ thêu cũng đến hàng trăm màu, hoàn toàn nhuộm bằng thảo dược chứ không sử dụng chất nhuộm công nghiệp. Do đó, anh Giỏi phải đặt hàng riêng từ một số thợ thủ công.
Mỗi chiếc áo trung bình dùng hết hơn 14m vải, không phải nhiều người cùng làm một lúc được mà tối đa chỉ 3 - 4 người cùng làm. Cầu kỳ, tỉ mỉ là thế nên đối với bộ trang phục đơn giản nhất, có đủ hết nguyên liệu, chỉ tập trung vào phục dựng thì bộ áo đơn giản nhất cũng cần 4 thợ thêu làm việc trong khoảng 6 tháng, còn bộ phức tạp phải huy động tới 7 - 8 thợ thêu ròng rã 15 tháng. Thậm chí có những bộ phải mất hàng năm trời mới hoàn thành.

Trang phục cung đình do nghệ nhân Vũ Văn Giỏi phục dựng được sử dụng trong seri phim "Thăng Long nhân kiệt".
4 năm trời kể khi bắt tay vào phục dựng chiếc áo đầu tiên, bỏ đi hơn 20 chiếc áo cung đình do nhiều lỗi khác nhau, lúc là màu chỉ không chuẩn, khi mũi thêu không đạt...mới chỉ được coi là giai đoạn "thử nghiệm" để dần rút kinh nghiệm cho những tác phẩm sau này.
Từ tác phẩm đầu tay là chiếc long bào phục dựng của thái tử triều Nguyễn, trải qua 26 năm, đến nay, bộ sưu tập trang phục cung đình của nghệ nhân Vũ Văn Giỏi đã lên tới hàng chục bộ. Tiêu biểu trong số đó là các bộ long bào của vua Đồng Khánh, Bảo Đại, Tự Đức, hoàng thái tử, hoàng hậu.. Những tác phẩm này hiện được trưng bày tại bảo tàng cung đình Huế.
Những bộ trang phục do nghệ nhân Vũ Văn Giỏi thực hiện cũng được sử dụng trong "Thăng Long nhân kiệt", seri phim tài liệu lịch sử làm về chân dung các nhân tài hào kiệt trong lịch sử của mảnh đất nghìn năm văn hiến nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Nghệ nhân Giỏi tâm sự, nếu không trân quý những giá trị văn hóa dân tộc, niềm khát khao hồi sinh những bộ trang phục cung đình không đủ lớn, chắc hẳn anh khó lòng vững bước trên con đường đầy gian nan để tìm tòi, kế thừa và phát huy những di sản của cha ông.
Theo TH&PL
Tin liên quan
Tin mới hơn
Nghệ nhân làm phỗng đất và món đồ chơi Trung thu truyền thống
07:00 | 12/09/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Công nghệ số thổi hồn cho làng nghề Việt
07:00 | 12/09/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Bưởi Phúc Trạch Hà Tĩnh Giữ nguồn gen quý, vươn tầm thương hiệu quốc tế
13:10 | 11/09/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Người trẻ “lội ngược dòng” Giữ lửa di sản làng nghề Hưng Yên
07:00 | 11/09/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Bảo tồn di sản qua chính sách hỗ trợ nghệ nhân ở Lào Cai
07:00 | 10/09/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Mùa khai giảng ở làng mắm Lục Độ, nơi người ta quen đợi bằng năm
17:36 | 05/09/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
Người “đánh thức” nghề tơ tằm Phùng Xá
11:53 | 04/09/2026 OCOP
Xã Đại Xuyên (Hà Nội): Kỷ cương để vươn xa, sáng tạo để phát triển bền vững
09:23 | 03/09/2026 Nông thôn mới
Từ Tokyo mở rộng cánh cửa xuất khẩu cho sản phẩm làng nghề Hà Nội
10:00 | 02/09/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Giữ hồn làng nghề trong nhịp sống hiện đại
17:18 | 30/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Đèn lồng chim Uyên Ương Làng nghề Sinh Dược
16:53 | 30/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề truyền thống Vĩnh Long Nét văn hoá sông nước Nam Bộ
15:56 | 29/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Vượt khỏi lũy tre làng: Nâng tầm nhận thức, kiến tạo thương hiệu cá nhân
15:55 | 29/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng Hội tụ tinh hoa, vươn mình trong thời đại số
07:00 | 28/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nghệ nhân Ưu tú – Nhà thiết kế áo dài Lan Hương: Gìn giữ hồn nghề, lan tỏa giá trị Việt
14:06 | 26/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Bắc Ninh: Giữ gìn bản sắc làng nghề gắn với đổi mới sản phẩm
13:16 | 25/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Cần Thơ : Làng nghề truyền thống, góp phần xây dựng nông thôn mới
07:00 | 23/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Đại hội Đại biểu Hội Làng nghề mỹ nghệ xã Sơn Đồng thành công tốt đẹp
20:00 | 22/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề truyền thống, giữ sinh kế bền vững ở Cao Bằng
07:00 | 22/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Phát huy vai trò văn hóa trong tăng cường hiểu biết, gắn kết nhân dân ASEAN
17:28 | 21/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề trong xây dựng nông thôn mới tại Thanh Hóa
07:00 | 21/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nhà hàng Thúy Mùi "nhà bếp" của thôn
08:00 Văn hóa - Xã hội
Nghệ nhân làm phỗng đất và món đồ chơi Trung thu truyền thống
07:00 Làng nghề, nghệ nhân
Công nghệ số thổi hồn cho làng nghề Việt
07:00 Làng nghề, nghệ nhân
Đắk Lắk nghiệm thu đề án khuyến công
07:00 Khuyến công
Khuyến công Đắk Lắk: Hỗ trợ doạnh nghiệp cà phê đổi mới công nghệ
00:00 Khuyến công






