Nghệ nhân “mắt xích” quan trọng trong chuỗi giá trị di sản, làng nghề

Trong bối cảnh truyền thông và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, vai trò của nghệ nhân đang dần chuyển dịch từ “người giữ lửa” sang chủ thể tạo ra giá trị. Không chỉ gắn bó trong phạm vi gia đình, làng nghề, nghệ nhân ngày càng tham gia sâu vào các hoạt động du lịch, trình diễn, quảng bá, góp phần lan tỏa và nâng tầm giá trị di sản.

Từ giữ nghề đến lan tỏa giá trị di sản sống

Tại làng tranh dân gian Đông Hồ, Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Oanh vẫn miệt mài bên từng tờ tranh, chậm rãi tô màu, in nét như gìn giữ hồn cốt của nghề xưa. Nhưng không gian ấy giờ đây không còn tĩnh lặng như trước. Bên cạnh mực tàu, ván khắc và những xấp tranh mới in, còn có những vị khách phương xa đang chăm chú dõi theo từng động tác, lắng nghe bà kể về quy trình làm tranh, về chất liệu dân dã và cả những triết lý sống thấm đẫm trong mỗi bức tranh Đông Hồ. Không chỉ là người làm nghề, nghệ nhân còn trở thành “người kể chuyện”, đưa di sản đến gần hơn với công chúng hôm nay.

Nghệ nhân “mắt xích” quan trọng trong chuỗi giá trị di sản, làng nghề
Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Oanh đã có hơn 50 năm gắn bó với nghề làm tranh dân gian Đông Hồ.

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Oanh chia sẻ: “Phần lớn thời gian chúng tôi vẫn dành cho sản xuất, nhưng hiện nay, ngoài làm nghề, nghệ nhân còn phải biết kể chuyện, giải thích, tương tác và trực tiếp tạo ra trải nghiệm cho du khách…”. Lời tâm sự ấy cho thấy sự thay đổi rõ nét trong vai trò của người nghệ nhân – không chỉ gìn giữ nghề truyền thống mà còn chủ động tham gia vào quá trình lan tỏa giá trị di sản.

Sự chuyển mình này cũng được thể hiện rõ qua mô hình giáo dục trải nghiệm tại làng gốm Phù Lãng. Tại đây, Hợp tác xã Gốm Minh Tâm và Đức Thịnh thường xuyên đón các đoàn học sinh đến tham quan, học tập ngoại khóa. Dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân, người tham gia được trực tiếp vận hành bàn xoay, tự tay tạo hình những sản phẩm gốm, qua đó hiểu sâu hơn về kỹ thuật chế tác và giá trị văn hóa của làng nghề truyền thống.

Chủ Hợp tác xã Gốm Minh Tâm cho biết, vào những thời điểm cao điểm, cơ sở phải huy động thêm nhiều nghệ nhân trong làng cùng tham gia hướng dẫn học sinh và du khách trải nghiệm. Từ một hoạt động sản xuất thuần túy, nghề gốm nay đã trở thành một không gian trải nghiệm sinh động, nơi nghệ nhân không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn trực tiếp trình diễn, truyền dạy và kết nối giá trị văn hóa với công chúng.

Sự chuyển dịch này cũng diễn ra rõ nét với di sản Dân ca Quan họ Bắc Ninh. Từ hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng trong làng, xã, quan họ ngày nay đã vươn ra không gian rộng lớn hơn, hiện diện trên sân khấu nghệ thuật, các hoạt động quảng bá du lịch, sự kiện giao lưu quốc tế và lan tỏa mạnh mẽ trên nền tảng số. Nhiều nghệ nhân, liền anh, liền chị không chỉ thực hành diễn xướng mà còn chủ động tham gia trưng bày, giới thiệu và kể chuyện về di sản.

Tiêu biểu như liền anh Dương Đức Thắng, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Quan họ Hoài Trung (xã Liên Bão), người đã dành nhiều tâm huyết sưu tầm di vật, cổ vật liên quan đến quan họ. Anh thường xuyên được mời tham gia trình diễn, quảng bá tại các sự kiện văn hóa – du lịch quy mô lớn, góp phần đưa quan họ đến gần hơn với công chúng.

Theo anh Thắng, mỗi hiện vật đều mang trong mình một câu chuyện riêng. Khi câu chuyện được kể, công chúng không chỉ tò mò mà còn có nhu cầu tìm hiểu sâu hơn, từ đó nhận ra quan họ không chỉ là làn điệu, câu hát mà còn là phong tục, nếp sống. Ngay cả một làn điệu, nếu được lý giải về ý nghĩa, hoàn cảnh ra đời, cũng sẽ mang lại những cảm xúc sâu sắc hơn nhiều so với việc chỉ thưởng thức đơn thuần.

Khi nghệ nhân trở thành trung tâm của chuỗi giá trị

Đại diện một doanh nghiệp lữ hành chuyên khai thác tour làng nghề cho biết, nhu cầu của du khách ngày nay không chỉ dừng ở việc mua sản phẩm mà còn muốn được trực tiếp quan sát, trải nghiệm và lắng nghe câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm. Giá trị của một món đồ thủ công không chỉ nằm ở công năng, mà còn ở quy trình tạo tác, chất liệu và những lớp văn hóa bản địa được gửi gắm trong đó. Trong hành trình ấy, nghệ nhân chính là người kiến tạo trải nghiệm – vai trò mà không ai có thể thay thế.

Thực tiễn cho thấy, nhiều làng nghề đã chủ động phát triển các mô hình du lịch cộng đồng, kết hợp trải nghiệm, lưu trú và ẩm thực. Không ít nghệ nhân mạnh dạn ứng dụng công nghệ số để quảng bá sản phẩm, xây dựng thương hiệu cá nhân, từng bước tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Một số khác còn hợp tác với các nhà thiết kế để sáng tạo sản phẩm mới, phù hợp với thị hiếu hiện đại nhưng vẫn giữ được giá trị truyền thống.

Nghệ nhân Đặng Ngọc Phùng, làng nghề mây tre đan Xuân Hội (xã Tân Chi) chia sẻ, bên cạnh sản xuất, ông thường xuyên tham gia các hội chợ, sự kiện văn hóa - du lịch để giới thiệu sản phẩm. Những lần trưng bày tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã mang lại hiệu quả rõ rệt khi sản phẩm được tiêu thụ nhanh, đặc biệt được du khách quốc tế ưa chuộng nhờ tính thân thiện với môi trường. Thực tế này giúp nghệ nhân hiểu rõ hơn về thị trường, từ đó điều chỉnh mẫu mã, nâng cao chất lượng và định hướng phát triển phù hợp.

Chính quá trình vừa sản xuất, vừa trực tiếp quảng bá và tiêu thụ sản phẩm đã giúp nghệ nhân từng bước làm chủ thị trường, nắm bắt nhu cầu, thị hiếu tiêu dùng, qua đó chủ động đổi mới, nâng cao giá trị sản phẩm.

Theo các chuyên gia văn hóa, sự chuyển dịch vai trò của nghệ nhân từ “người giữ lửa” sang “người tạo giá trị” là xu hướng tất yếu trong bối cảnh phát triển kinh tế sáng tạo. Để quá trình này diễn ra hiệu quả, nghệ nhân cần được trao quyền tham gia sâu hơn vào các hoạt động khai thác di sản, đồng thời được hỗ trợ về kỹ năng, công cụ và cơ chế để hưởng lợi xứng đáng từ giá trị do chính mình tạo ra.

Khi nghệ nhân thực sự trở thành chủ thể trung tâm trong chuỗi giá trị, di sản sẽ không còn chỉ là nguồn tài nguyên tiềm năng mà trở thành động lực quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - văn hóa theo hướng bền vững.

Mộc Nhiên

Tin liên quan

Tin mới hơn

Hà Nội đón nhận danh hiệu “Thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới” của hai làng nghề Sơn Đồng và Chuyên Mỹ

Hà Nội đón nhận danh hiệu “Thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới” của hai làng nghề Sơn Đồng và Chuyên Mỹ

LNV - Tối 8-5, tại Hoàng thành Thăng Long, UBND thành phố Hà Nội tổ chức Lễ đón nhận danh hiệu làng nghề khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ và làng nghề điêu khắc sơn mỹ nghệ Sơn Đồng là thành viên của Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới và khai mạc sự kiện trưng bày, trình diễn và tạo tác sản phẩm thủ công mỹ nghệ làng nghề.
Hà Nội đón thêm 2 làng nghề gia nhập mạng lưới thủ công sáng tạo thế giới

Hà Nội đón thêm 2 làng nghề gia nhập mạng lưới thủ công sáng tạo thế giới

LNV - Tối 8/5, tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long (Ba Đình, Hà Nội), UBND TP Hà Nội tổ chức lễ đón nhận làng nghề khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ và làng nghề điêu khắc sơn mỹ nghệ Sơn Đồng trở thành thành viên của Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới. Sự kiện diễn ra từ ngày 8 đến 10/5, gắn với hoạt động trưng bày, trình diễn và tạo tác sản phẩm thủ công mỹ nghệ làng nghề.
Giữ lửa nghề mứt gừng truyền thống ở Mỹ Chánh

Giữ lửa nghề mứt gừng truyền thống ở Mỹ Chánh

LNV - Những ngày giáp Tết, thôn Mỹ Chánh, xã Nam Hải Lăng lại rộn ràng vào mùa làm mứt gừng truyền thống. Khắp xóm làng, những bếp than đỏ lửa suốt ngày đêm, hương gừng cay nồng hòa quyện trong không khí như báo hiệu mùa xuân đang cận kề.
Người giữ “hồn” tò he Phú Xuyên

Người giữ “hồn” tò he Phú Xuyên

LNV - Hơn 20 năm gắn bó với những nắm bột đầy sắc màu, anh Đặng Văn Hậu (sinh năm 1985, làng Phượng Dực, xã Phượng Dực, thành phố Hà Nội) không chỉ là một nghệ nhân làm tò he, mà còn là người kiên trì gìn giữ và thổi sức sống mới cho một loại hình nghệ thuật dân gian đang đứng trước nhiều thách thức. Với anh, “truyền thống không chỉ là quá khứ, mà còn là tương lai”.
Giữ bản sắc người Hà Nội: Nối dài dòng chảy ngàn năm

Giữ bản sắc người Hà Nội: Nối dài dòng chảy ngàn năm

LNV - Phát triển văn hóa chính là phát triển con người, và ngược lại, con người là nền tảng để bồi đắp, lan tỏa các giá trị văn hóa. Vì vậy, gìn giữ bản sắc người Hà Nội cũng chính là cách tiếp nối dòng chảy văn hiến ngàn năm, để văn hóa trở thành “nguồn lực mềm”, góp phần khẳng định vị thế và bản sắc riêng của Thủ đô trong khu vực và trên thế giới.
Gia Lai: Độc đáo Lễ cúng mừng nhà Rông mới của người Jrai tại làng Ơp

Gia Lai: Độc đáo Lễ cúng mừng nhà Rông mới của người Jrai tại làng Ơp

LNV - Lễ cúng mừng nhà Rông mới có ý nghĩa cảm tạ thần linh đã luôn giúp đỡ dân làng. Đồng thời cầu mong khi về nhà rông mới, thần sẽ tiếp tục phù hộ cho dân làng khỏe mạnh, bình an.

Tin khác

Người Vĩnh Chánh bền bỉ giữ nghề bó chổi cọng dừa

Người Vĩnh Chánh bền bỉ giữ nghề bó chổi cọng dừa

LNV - Suốt hơn 30 năm qua, làng nghề bó chổi cọng dừa Vĩnh Chánh (xã Phú Hòa, tỉnh An Giang) vẫn bền bỉ giữ gìn phương thức sản xuất truyền thống, không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa mà còn tạo sinh kế ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Kết nối du lịch làng nghề Đà Nẵng: Từ tiềm năng đến chuỗi giá trị trải nghiệm

Kết nối du lịch làng nghề Đà Nẵng: Từ tiềm năng đến chuỗi giá trị trải nghiệm

LNV - Được xem là loại hình du lịch giàu trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa, du lịch làng nghề đang dần trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch của Đà Nẵng. Trong bối cảnh không gian đô thị ngày càng mở rộng và kết nối thuận lợi hơn, việc khai thác hiệu quả các làng nghề được kỳ vọng sẽ tạo ra những sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.
Gốm Thanh Hà: Kết tinh của tâm huyết, tình yêu và hành trình gìn giữ nghề truyền thống

Gốm Thanh Hà: Kết tinh của tâm huyết, tình yêu và hành trình gìn giữ nghề truyền thống

LNV - Nằm nép mình bên dòng sông Thu Bồn hiền hòa, làng gốm Thanh Hà (Hội An) không chỉ là một làng nghề truyền thống mà còn là nơi lưu giữ linh hồn văn hóa của xứ Quảng. Trải qua hàng trăm năm lịch sử, từng sản phẩm gốm nơi đây vẫn mang theo hơi thở của đất, của con người và của một tình yêu nghề bền bỉ qua bao thế hệ.
Nghệ nhân làng nghề: Mong “đãi ngộ xứng đáng” để giữ lửa nghề

Nghệ nhân làng nghề: Mong “đãi ngộ xứng đáng” để giữ lửa nghề

LNV - Trong căn xưởng nhỏ ở làng Chuyên Mỹ (Hà Nội), nghệ nhân Nguyễn Xuân Dũng vẫn miệt mài khảm ốc xà cừ từng chi tiết trên bức tranh chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Với ông, mỗi sản phẩm không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà còn là cách giữ gìn ký ức và hồn cốt của nghề truyền thống. Nhưng phía sau những tác phẩm tinh xảo ấy, không ít nghệ nhân vẫn đang đối mặt với bài toán mưu sinh.
Định giá lại thủ công mỹ nghệ Việt Nam: Khi di sản trở thành giá trị toàn cầu

Định giá lại thủ công mỹ nghệ Việt Nam: Khi di sản trở thành giá trị toàn cầu

LNV - Một chiếc khăn thổ cẩm có thể chỉ được bán với giá vài chục nghìn đồng trong nước, nhưng khi bước ra thị trường quốc tế, giá trị của nó có thể lên tới hàng trăm USD. Khoảng cách ấy không nằm ở chi phí nguyên liệu hay công sức, mà được tạo nên từ câu chuyện văn hóa và thông điệp bền vững mà sản phẩm mang theo. Với hàng nghìn làng nghề truyền thống, thủ công mỹ nghệ Việt Nam đang sở hữu một “mỏ vàng” nhưng chưa được khai thác đúng mức.
Phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch bảo tồn Di tích quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn (Hà Nội)

Phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch bảo tồn Di tích quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn (Hà Nội)

LNV- Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 756/QĐ-TTg ngày 28/4/2026 phê duyệt Nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn, xã Hát Môn, thành phố Hà Nội.
Điện Biên chú trọng phát triển nghề, làng nghề truyền thống gắn với sinh kế bền vững

Điện Biên chú trọng phát triển nghề, làng nghề truyền thống gắn với sinh kế bền vững

LNV - Tỉnh Điện Biên hiện có 44 nghề và làng nghề truyền thống, phản ánh rõ nét bản sắc văn hóa của các dân tộc và giá trị văn hóa bản địa đặc trưng. Nhằm duy trì và phát triển các nghề này, đồng thời tạo điều kiện để người dân có thể sống được bằng nghề và gắn bó lâu dài, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp như hỗ trợ bảo tồn, phục dựng cũng như công nhận các nghề, làng nghề truyền thống.
Trát Cầu - nơi nhịp trống hội hòa cùng nhịp thở của làng nghề

Trát Cầu - nơi nhịp trống hội hòa cùng nhịp thở của làng nghề

Mỗi độ tháng Ba âm lịch, khi tiết xuân còn vương trên những triền sông Nhuệ, làng Trát Cầu lại thức dậy trong một nhịp điệu rất riêng. Đó là nhịp trống hội vang lên từ Đền làng, hòa cùng tiếng máy may, máy chần bông rộn ràng trong từng xưởng nhỏ. Một không gian vừa linh thiêng, vừa đời thường - nơi truyền thống và hiện đại cùng song hành trong một mạch chảy không ngừng.
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Đẩy mạnh hoạt động 6 tháng đầu năm, góp ý hoàn thiện chính sách phát triển bền vững

Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Đẩy mạnh hoạt động 6 tháng đầu năm, góp ý hoàn thiện chính sách phát triển bền vững

LNV - Ngày 28/4/2026, tại Hà Nội, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã tổ chức cuộc họp Thường vụ nhằm tổng kết công tác 4 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 5, 6 năm 2026. Cuộc họp do ông Trịnh Quốc Đạt, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam chủ trì, với sự tham dự của các đồng chí lãnh đạo Hiệp hội, Hội đồng Tư vấn và Văn phòng.
Làng Xuân Trạch văn hiến tiên phong trong số hóa di sản

Làng Xuân Trạch văn hiến tiên phong trong số hóa di sản

LNV- Trong dòng chảy không ngừng của thời gian, mỗi làng quê Việt Nam luôn là nơi kết tinh những giá trị văn hóa bền vững – từ truyền thống gia đình, dòng họ đến những ký ức cộng đồng được gìn giữ qua bao thế hệ. Xuân Trạch, mảnh đất giàu truyền thống, cũng đang lưu giữ trong mình một kho tàng di sản quý báu, từ đình làng, lễ hội, gia phả cho đến những câu chuyện đời thường đầy ý nghĩa.
Văn phòng đại diện Tạp chí Làng nghề Việt Nam tại Hải Phòng: Tự hào đồng hành cùng sự phát triển của thành phố

Văn phòng đại diện Tạp chí Làng nghề Việt Nam tại Hải Phòng: Tự hào đồng hành cùng sự phát triển của thành phố

LVN - Văn Phòng Tạp chí Làng nghề Việt Nam tại Hải Phòng đã bám sát các Làng nghề, nghệ nhân, Hội viên để khôi phục phát triển Làng nghề Việt Nam, mỗi xã một sản phẩm (OCOP), xây dụng nông thôn mới và hoạt động của thành phố Hải Phòng.
Giữ gìn tinh hoa văn hóa, thúc đẩy kinh tế từ làng nghề truyền thống

Giữ gìn tinh hoa văn hóa, thúc đẩy kinh tế từ làng nghề truyền thống

LVN - Mỗi làng nghề truyền thống trên dải đất hình chữ S không chỉ là đơn vị sản xuất kinh tế thuần túy, mà còn là một kho tàng văn hóa sống động, nơi lưu giữ “hồn cốt” của dân tộc qua bao thế hệ. Trong dòng chảy hối hả của nền kinh tế số, việc khơi dậy tiềm năng từ những giá trị văn hoá để tạo nên sức bật mới đang trở thành hướng đi tất yếu, giúp các làng nghề không chỉ “sống khỏe” mà còn vươn tầm thế giới.
Hải Phòng: Một gia đình có hai nghệ nhân Ưu tú

Hải Phòng: Một gia đình có hai nghệ nhân Ưu tú

Hai anh em Dương Minh Đức và Dương Văn Tiến vinh dự đều được Nhà nước phong tặng Nghệ nhân ưu tú, kế thừa và phát huy nghề đắp, vẽ mỹ thuật truyền thống, góp phần giữ gìn làng nghề, bảo tồn di sản văn hóa Hải Phòng.
Hà Nội: Bánh cuốn Thanh Trì di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Hà Nội: Bánh cuốn Thanh Trì di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Vừa qua, phường Vĩnh Hưng tổ chức Lễ công bố Quyết định ghi danh nghề làm bánh cuốn Thanh Trì vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Bảo Việt giữ gìn và phát huy di sản truyền thống trong kỷ nguyên mới

Bảo Việt giữ gìn và phát huy di sản truyền thống trong kỷ nguyên mới

Công ty Bảo Việt phối hợp cùng các cấp hiệp hội làng nghề, nghệ nhân, lãnh đạo doanh nghiệp để lan tỏa giá trị di sản, góp phần vào sự phát triển bền vững của làng nghề.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Điện lực Gia Lai bàn giao các công trình “Thắp sáng đường quê”

Điện lực Gia Lai bàn giao các công trình “Thắp sáng đường quê”

LNV - Công trình “Thắp sáng đường quê” góp phần cải thiện điều kiện đi lại, sinh hoạt của người dân khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tiếp nối tinh thần Ngày Chiến thắng, vun đắp tình hữu nghị Việt - Nga

Tiếp nối tinh thần Ngày Chiến thắng, vun đắp tình hữu nghị Việt - Nga

LNV - Ngày 7/5 vừa qua, Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị TP. HCM đã tổ chức buổi họp mặt kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng phát xít (9/5/1945 - 9/5/2026). Sự kiện
Hà Nội khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống để phát triển công nghiệp văn hóa

Hà Nội khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống để phát triển công nghiệp văn hóa

Hà Nội có nhiều chủ trương, chính sách, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị các làng nghề truyền thống
Giải chạy “Hành trình theo chân Bác - Vì an ninh Tổ quốc” năm 2026: Những bước chạy mang theo niềm tự hào

Giải chạy “Hành trình theo chân Bác - Vì an ninh Tổ quốc” năm 2026: Những bước chạy mang theo niềm tự hào

LNV- Nhưng Giải chạy “Hành trình theo chân Bác – Vì an ninh Tổ quốc” năm 2026 tại Nghệ An lại khiến hàng nghìn người nhớ đến bởi một điều khác: cảm giác tự hào đến nghẹn lòng khi được chạy trên quê hương của Bác Hồ.
Hội Nông dân Việt Nam hướng dẫn triển khai nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026 - 2030

Hội Nông dân Việt Nam hướng dẫn triển khai nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026 - 2030

LNV - Ban Thường vụ Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vừa ban hành Hướng dẫn số 299-HD/HNDTW ngày 08/5/2026 về việc thực hiện Nội dung 02 thuộc Nội dung thành phần 08 của Hợp phần thứ nhất trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm n
Giao diện di động