Hà Nội: 27°C Hà Nội
Đà Nẵng: 28°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 29°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 27°C Thừa Thiên Huế

Nghề dệt lụa làng Đốc Tín vang bóng một thời

LNV - Nghề dệt lụa ở làng Đốc Tín, xã Đốc Tín, huyện Mỹ Đức, Hà Nội (nay là xã Hương Sơn, Hà Nội) đã có một thời gian phát triển mạnh mẽ.

Làng Đốc Tín ngoài nghề làm ruộng cấy lúa còn có nghề “Tầm tang canh cửi”. Tương truyền nghề dệt ở Đốc Tín có tư thời nhà Lê (Thế kỷ thứ XIII, XIV). Nghề dệt lúc đó mới chỉ khung dệt thô sơ luồn con thoi bằng tay, dệt nái, đũi. Đến thế kỷ thứ XVI, XVII mới có khung dệt lụa khổ hẹp (lụa vuông). Cuối thế kỷ thứ XIX, đầu thế XX đã có khung dệt cải tiến, dệt lụa tấm khổ rộng. Vào những năm 20 – 30 (Thế kỷ XX), toàn xã có gần 200 khung dệt lụa tơ tằm, tơ bóng, tơ mờ (tơ hóa hóa học của Pháp). Và gần 100 khung hồ sợi, phục vụ cho việc xuất khẩu tơ lụa ra nước ngoài.

Nghề dệt lụa làng Đốc Tín vang bóng một thời

Những năm đầu thế kỷ này, do thị trường tơ lụa trong nước và thế giới mở rộng, nghề chăn tằm mở rộng, nghề chăn tằm, ươm tơ dệt lụa trong nước của Đốc Tín khá phát đạt và nổi tiếng trong vùng. Sản phầm tơ lụa của Đốc Tín được đưa đi bán tận Hà Nội, cố đô Huế, Sài Gòn; sang cả thị trường Hồng Kong, Thái Lan, Cao Miên, Lào, Pháp và một số nước Châu Âu. Năm 1937, tơ lụa Đốc Tín được chọn đi hội chợ Đông Dương lần thứ nhất, rồi đưa sang “Hội chợ triển làm kinh tế các nước thuộc địa” của Pháp tại Paris.

Chính nghề trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa đã làm cho quê hương Đốc Tín thêm thịnh vượng. Nhà nào cũng nuôi tằm; có nhà có buồng tằm tới 20 – 30 nong. Nhiều nhà có lò ươm tơ, có nhà thuê mướn cả hàng chục người ươm. Nhiều gia đình có khung cửi dệt lụa tơ tằm rồi dệt lụa tơ bóng. Sớm chiều trong làng tiếng guồng quay, tiếng thoi đưa lách cách. Trên bến sông làng chiều chiều đông vui các cô gái làng ra giặt lụa. Lụa vàng cả dải sông quê.

Thuở ấy nhiều người thợ dệt, thợ phu hồ từ các nơi khác đến đây làm thuê, học nghề và cả các thương lái từ các nơi đổ về mua tơ, mua lụa; trên bến dưới thuyền đông vui, sầm uất.

Sự phát triền của làng nghề, cùng với uy tín của sản phẩm tơ lụa Đốc Tín và sự dồi dào nguyên liệu của cả vùng dâu tằm Mỹ Đức, Ứng Hòa đã sức hấp dẫn cả một số nhà tư bản Pháp. Vào cuối năm 1920 – 1923, một số nhà tư bản Pháp đã làm ăn với tư bản bản xứ về xây dựng một nhà máy ươm tơ khá hiện đại ở làng Đốc Tín. Nhà máy có lúc 70 – 80 công nhân, trong đó phần lớn là thợ giỏi của làng Đốc Tín. Nhưng rồi nhà máy chỉ hoạt động được ít năm thì do khó khăn về kỹ thuật và do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới, nên nhà máy đã sa sút và phải ngừng hoạt động vào cuối năm 1931 đầu năm 1932.

Công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức liên kết nhiều nông dân trồng dâu nuôi tằm để lấy tơ làm nguyên liệu sản xuất sản phẩm OCOP.
Công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức liên kết nhiều nông dân trồng dâu nuôi tằm để lấy tơ làm nguyên liệu sản xuất sản phẩm OCOP.

Nghề trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa của Đốc Tín vẫn phát triển cho đến năm 1939 – 1940. Do cuộc chiến tranh thế giới lần thứ hai, thị trường quốc tế bị thu hẹp, sản phẩm tơ lụa của Đốc Tín không có nguồn tiêu thụ; nghề trồng dâu, nuồi tằm, ươm tơ, dệt lụa của Đốc Tín bước vào thời ký khó khăn. Nhiều nương dâu bị đốn để trồng rau mầu. Nhiều lò ươm, nhiều khung dệt phải thu hẹp hoặc ngừng hoạt động. Nhều thợ dệt và trai làng phải rời quê đi làm thuê cho các làng dệt còn thoi thóp hoạt động ở vùng Hoài Đức và Hà Đông.

Phần lớn các gia đình ươm tơ, dệt lụa trong làng nay phải trở về với nghề làm ruộng. Đồng ruộng ở Đốc Tín chủ yếu lầy thụt, cả năm chỉ cấy được vụ lúa. Lúc đầu chỉ có sáu, bảy chục khung dệt đã nhanh chóng phát triển tới trên hơn 200 khung dệt, hơn 100 khung hồ, một số tiểu chủ dựng tới sáu, bẩy khung dệt. Nghề dệt tại quê hương phát triển, nhiều người dệt thuê ở vùng nam Hoài Đức trở về làm ăn tại quê. Số hội viên Ái Hữu thợ dệt tăng lên…

Thời điểm nghề dệt vào những năm 1940, nghề dệt ở Đốc Tín có vài trăm khung cửi, chuyện dệt the (áo dài the). Một số người Đốc Tín còn ra làng Vạn Phúc, Hà Đông làm thuê. Bước sang thời kỷ tổng khởi nghĩa nghề dệt ở Đốc Tín có hơn 200 khung cửỉ. Trong kháng chiến chống Pháp nghề dệt Đốc Tín chuyên dệt vải cho Quân nhu cục, không chỉ dệt hàng bán tơ nữa…

Trong thời gian chiến tranh, làng dệt Phùng Xá tản cư còn mang khung cửi về Đốc Tín dệt màn, dệt cho hàng quân nhu. Năm 1946 – 1947 thực dân Pháp đánh chiếm lần thứ 2 tại Hà Nội, chúng hành quân từ trên Vác dọc theo tuyến đường…rồi về làng càn quét bắn phá và đốt cả làng, khiến nhà cửa, khung cửi và các tài sản khác cháy sạch. Cho nên nghề dệt cửi bị gián đoạn cho đến năm 1962 mới phục hồi lại nghề dệt cửi cổ truyền, máy dệt được cải tiến hiện đại hơn trước, máy giận chân, máy tay cài. Chủ yếu dệt màn, dệt lụa, tờ tằm, tơ bóng, tơ mờ. Hết thời gian dệt màn bằng máy cải tiến.

Đến năm 1988 cả xã có 80 khung, 60 khung cửi gỗ, 20 khung cửi sắt. Thời gian này HTX thủ công bị triệu tập thu hồi hết các khung cửi về tập kết của các gia đình về tại sân kho HTX. Một số khung cửi tốt đem bán cho làng dệt Phùng Xá, còn lại bán cho chủ đốt lò gạch để xây trường cấp 3 Mỹ Đức C hiện nay. Còn bi, sắt thép bán cho đồng nát…

Về sau Đốc Tín phục hồi nghề thêu, nghề ren nhưng đều thất bại… Mặc dù làng Đốc Tín không còn giữ được vị thế như xưa trong nghề dệt lụa, lịch sử của nó vẫn là một phần quan trọng trong bức tranh chung về nghề dệt truyền thống của Hà Nội, thể hiện sự phát triển và biến đổi của các làng nghề theo thời gian.

Minh Xuân

Tin liên quan

Nghề trồng dâu nuôi tằm – Hướng phát triển bền vững ở xã Đak Lua, Đồng Nai

Nghề trồng dâu nuôi tằm – Hướng phát triển bền vững ở xã Đak Lua, Đồng Nai

LNV - Nghề trồng dâu nuôi tằm là một trong những nghề truyền thống lâu đời tại Việt Nam, gắn liền với lịch sử sản xuất tơ lụa dân tộc. Tại xã Đak Lua, huyện Tân Phú (Đồng Nai), nghề này đã được duy trì và phát triển suốt hơn 30 năm, trở thành nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ dân, đồng thời góp phần gìn giữ giá trị văn hóa làng nghề.
Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc Tài hoa của nghệ nhân

Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc Tài hoa của nghệ nhân

LNV - Làng lụa Vạn Phúc, nằm bên bờ sông Nhuệ hiền hòa thuộc quận Hà Đông, Hà Nội, là một trong những làng nghề truyền thống lâu đời và nổi tiếng nhất Việt Nam. Với lịch sử hơn 1.000 năm, nơi đây không chỉ là cái nôi của nghề dệt lụa mà còn là biểu tượng văn hóa, thể hiện sự tinh tế và tài hoa của người thợ làng nghề Việt Nam.
Nghệ An: Nghề thủ công truyền thống nhiều thăng trầm

Nghệ An: Nghề thủ công truyền thống nhiều thăng trầm

LNV - Nghệ An là một tỉnh có nhiều nghề thủ công truyền thống. Các làng nghề đã hình thành, tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển thăng trầm của lịch sử. Xuất phát từ việc tranh thủ khoảng thời gian nông nhàn trong sản xuất, đồng thời tận dụng nguồn nguyên vật liệu tại địa phương, người nông dân đã làm ra các sản phẩm thủ công nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của chính bản thân, gia đình. Dần dần, việc sản xuất các sản phẩm thủ công được phát triển và chuyên môn hóa.

Tin mới hơn

“Chạm nghề phố cổ 2026” - Lan tỏa giá trị sơn ta trong dòng chảy di sản và sáng tạo

“Chạm nghề phố cổ 2026” - Lan tỏa giá trị sơn ta trong dòng chảy di sản và sáng tạo

Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2026) và hướng tới 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội phối hợp cùng các nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa đặc sắc với chủ đề “Chạm nghề phố cổ 2026”.
Bộ Chính trị đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương

Bộ Chính trị đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương

LNV- Bộ Chính trị đã chính thức đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở toàn bộ địa giới hành chính hiện nay của tỉnh Quảng Ninh, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong chiến lược đô thị hóa và phát triển vùng của Việt Nam.
Kết nối giao thương sản phẩm làng nghề Hà Nội: Đòn bẩy từ chuyển đổi số

Kết nối giao thương sản phẩm làng nghề Hà Nội: Đòn bẩy từ chuyển đổi số

Chuyển đổi số cùng với việc hình thành hệ sinh thái thiết kế sáng tạo đang mở ra dư địa lớn để sản phẩm làng nghề Hà Nội đẩy mạnh kết nối giao thương.
Quảng Ninh có thêm 8 sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia

Quảng Ninh có thêm 8 sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia

Ngày 15/4, Hội đồng Đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP Trung ương đã tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp quốc gia cho các sản phẩm đăng ký đánh giá, phân hạng năm 2025 (đợt 2). Đợt này, tỉnh Quảng Ninh có thêm 8 sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia.
Phát triển kinh tế tuần hoàn cần thúc đẩy cơ chế hợp tác công -  tư

Phát triển kinh tế tuần hoàn cần thúc đẩy cơ chế hợp tác công - tư

Ngày 14/4, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam đã chủ trì cuộc họp góp ý về đề xuất xây dựng Đề án ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững giai đoạn 2026 - 2030.
Giữ hương vị biển, nâng tầm giá trị làng nghề

Giữ hương vị biển, nâng tầm giá trị làng nghề

Từ khát vọng giữ nghề truyền thống của quê hương vùng biển Bảo Ninh, bà Đào Thị Tám, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh, dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám ở phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị...

Tin khác

Tăng tốc du lịch hè, Lâm Đồng khẳng định vị thế điểm đến

Tăng tốc du lịch hè, Lâm Đồng khẳng định vị thế điểm đến

Bước vào cao điểm du lịch hè, thị trường du lịch Lâm Đồng trở nên sôi động hơn bao giờ hết với hàng loạt chương trình kích cầu, gói ưu đãi hấp dẫn cùng nhiều sản phẩm, dịch vụ mới được tung ra. Từ các khu, điểm du lịch nổi tiếng đến hệ thống lưu trú, lữ hành đều chủ động làm mới trải nghiệm, nâng cao chất lượng phục vụ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách.
Làng nghề vàng bạc Châu Khê trong vận hội phát triển mới

Làng nghề vàng bạc Châu Khê trong vận hội phát triển mới

LNV - Trải qua hơn 5 thế kỷ hình thành và phát triển, làng nghề vàng bạc Châu Khê (xã Đường An, TP. Hải Phòng) vẫn là “cái nôi” của nghề kim hoàn Việt Nam. Từ những thỏi bạc nén phục vụ triều đình đến các sản phẩm trang sức tinh xảo, Châu Khê đã và đang trở thành một làng nghề bền bỉ, giàu bản sắc, không ngừng thích ứng trong dòng chảy của thời đại.
Độc đáo Lễ cúng rừng của người Jrai ở xã Gào

Độc đáo Lễ cúng rừng của người Jrai ở xã Gào

LNV - Hàng trăm người dân tham dự Lễ cúng rừng tại xã Gào. Đây là một nghi lễ truyền thống tiêu biểu của đồng bào Jrai, thể hiện tín ngưỡng lâu đời gắn với ý thức bảo vệ và tôn vinh rừng.
Khu 10 Liên Hoa (Tam Nông): Điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh

Khu 10 Liên Hoa (Tam Nông): Điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh

Những ngày tháng Tư lịch sử, về Khu 10 Liên Hoa, xã Tam Nông (Phú Thọ), dễ dàng cảm nhận không khí rộn ràng lan tỏa khắp từng ngõ xóm.
Ngược dòng sông Đà: 7 ngày, 10 phiên chợ và những phận người bám sóng

Ngược dòng sông Đà: 7 ngày, 10 phiên chợ và những phận người bám sóng

Sông Đà mênh mang, đẹp đến mê hoặc với núi non soi bóng, nhưng cũng dữ dằn đến khôn lường. Chỉ một cơn bão bất chợt, mặt nước hiền hòa lập tức hóa thành sóng dữ, cuốn phăng tài sản, ước mơ và cả cuộc mưu sinh của những con người bám sông
Làng nghề trước yêu cầu nâng tầm: Hướng đi nào tất yếu?

Làng nghề trước yêu cầu nâng tầm: Hướng đi nào tất yếu?

Với 1.350 làng nghề và làng có nghề, Hà Nội sở hữu một kho tàng giá trị quý giá cả về văn hóa lẫn kinh tế. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển bền vững trong bối cảnh mới, mô hình sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết đã bộc lộ nhiều hạn chế, đòi hỏi những hướng đi đồng bộ và hiệu quả hơn để nâng tầm các làng nghề.
Gò Găng nâng tầm nón lá, tạo đòn bẩy kinh tế nông thôn Gia Lai

Gò Găng nâng tầm nón lá, tạo đòn bẩy kinh tế nông thôn Gia Lai

Làng nghề nón lá Gò Găng ở phường An Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai, có 578 hộ dân đang tham gia làm nghề nón lá.
Phú Xuyên: Chuyển đổi số nâng tầm giá trị bản sắc địa phương

Phú Xuyên: Chuyển đổi số nâng tầm giá trị bản sắc địa phương

Song hành với nỗ lực bền bỉ để khẳng định thương hiệu cho các sản phẩm đặc trưng, xã Phú Xuyên đang quyết liệt thực hiện các giải pháp chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, xuyên suốt nhằm minh bạch hóa thị trường...
“Vườn Ánh sáng” thắp sáng di sản tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám

“Vườn Ánh sáng” thắp sáng di sản tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám

Chiều tối ngày 10-4, chương trình “Vườn Ánh sáng” khai mạc tại khu vực Vườn Giám, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, mang đến không gian trải nghiệm độc đáo khi hàng trăm chiếc đèn lồng được thiết kế thủ công tinh xảo do các nghệ nhân ưu tú và các làng nghề truyền thống thực hiện.
Đưa sản phẩm truyền thống đến gần giới trẻ

Đưa sản phẩm truyền thống đến gần giới trẻ

Ngày 12-4, tại Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội - Bảo tàng Hà Nội (phường Từ Liêm, Hà Nội), triển lãm “Phất Quạt Họa Văn” do nhóm cộng đồng trẻ Hà Nội thực hiện đã thu hút đông đảo người yêu văn hóa truyền thống đến tham quan và trải nghiệm.
Vẽ sáp ong - vẽ hồn dân tộc

Vẽ sáp ong - vẽ hồn dân tộc

Giữa sương mây của vùng cao Quản Bạ (Tuyên Quang), bên bếp lửa bập bùng, đôi bàn tay gầy guộc của nghệ nhân Sùng Thị Cẩu tỉ mẩn đưa từng nét bút sáp ong trên mặt vải lanh, bền bỉ nối dài sức sống cho hồn cốt người Mông. Những giá trị văn hóa của dân tộc được bà lặng lẽ gìn giữ suốt gần một thế kỷ qua.
Nghệ nhân “mắt xích” quan trọng trong chuỗi giá trị di sản, làng nghề

Nghệ nhân “mắt xích” quan trọng trong chuỗi giá trị di sản, làng nghề

Trong bối cảnh truyền thông và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, vai trò của nghệ nhân đang dần chuyển dịch từ “người giữ lửa” sang chủ thể tạo ra giá trị. Không chỉ gắn bó trong phạm vi gia đình, làng nghề, nghệ nhân ngày càng tham gia sâu vào các hoạt động du lịch, trình diễn, quảng bá, góp phần lan tỏa và nâng tầm giá trị di sản.
HẢI PHÒNG: Động thổ dự án cụm công nghiệp làng nghề ở Thủy Nguyên

HẢI PHÒNG: Động thổ dự án cụm công nghiệp làng nghề ở Thủy Nguyên

LVN - Ngày 6/4, Hải Phòng động thổ Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp làng nghề cơ khí và đúc Thủy Nguyên.
Lâm Đồng xúc tiến thương mại   thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP

Lâm Đồng xúc tiến thương mại thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP

Lâm Đồng mở rộng thị trường, đa dạng hóa sản phẩm và liên kết vùng để nâng cao chất lượng, cạnh tranh và phát triển bền vững các sản phẩm OCOP.
Ông Nguyễn Anh Tuấn và hành trình gìn giữ tinh hoa thuốc Nam

Ông Nguyễn Anh Tuấn và hành trình gìn giữ tinh hoa thuốc Nam

LNV - Dù tuổi cao nhưng ông Nguyễn Anh Tuấn vẫn miệt mài phát triển cây thuốc Nam chữa bệnh, góp phần nâng cao sức khỏe cho người Việt.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
“Chạm nghề phố cổ 2026” - Lan tỏa giá trị sơn ta trong dòng chảy di sản và sáng tạo

“Chạm nghề phố cổ 2026” - Lan tỏa giá trị sơn ta trong dòng chảy di sản và sáng tạo

Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2026) và hướng tới 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh
Bộ Chính trị đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương

Bộ Chính trị đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương

LNV- Bộ Chính trị đã chính thức đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở toàn bộ địa giới hành chính
Gia Lai hỗ trợ thẻ BHYT cho đồng bào cận nghèo vùng đặc biệt khó khăn

Gia Lai hỗ trợ thẻ BHYT cho đồng bào cận nghèo vùng đặc biệt khó khăn

LNV - UBND tỉnh Gia Lai thống nhất thực hiện chính sách hỗ trợ thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) cho người đang cư trú tại 73 xã khu vực III và 50 thôn đặc biệt khó khăn thuộc xã khu vực II.
Khánh Hòa “đánh thức” làng nghề Chăm bằng du lịch

Khánh Hòa “đánh thức” làng nghề Chăm bằng du lịch

Tỉnh Khánh Hòa đang đẩy mạnh chiến lược bảo tồn di sản văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm thông qua mô hình du lịch làng nghề.
Nông thôn trong kỷ nguyên mới: Cần chính sách phù hợp với thực tiễn

Nông thôn trong kỷ nguyên mới: Cần chính sách phù hợp với thực tiễn

Nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi đổi mới tư duy, tháo gỡ điểm nghẽn, kiến tạo sinh kế bền vững, gắn thị trường, nâng cao thu nhập, chất lượng sống nông thôn.
Giao diện di động