Nằm cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 30km về phía Nam, bên cạnh dòng sông Đáy thơ mộng là ngôi làng có nghề truyền thống làm nón đã ngót hơn 300 năm nay. Xưa kia làng Chuông được biết đến với nhiều loại nón như; nón quai thao(nón ba tầm), nón mười, nón tu lờ… là thứ nón quý để cung tiến cho hoàng hậu và công chúa, binh lính.. để rồi câu ca dao say đắm lòng người cất nên không biết tự bao giờ:

Muốn ăn cơm trắng cá trê
Muốn đội nón tốt thì về làng Chuông

Nghề làm nón không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho người dân làng Chuông, mà nó còn gắn kết mọi người trong làng lại gần với nhau thông qua tục “ đi ngồi” . Ngày xưa khi chưa có điện, vào buổi tối khi thời tiết nóng bức người dân trong làng thường thắp đèn dầu mang ra bụi tre ngồi cùng với nhau làm các công đoạn như bứt vòng, thắt nón, khâu nón…vào những hôm có trăng thì bức tranh hữu tình của làng Chuông càng trở lên thơ mộng. Đến ngày nay tục “đi ngồi” vẫn được người dân làng Chuông gìn giữ , giờ đã có điện thì mọi người hay đến nhà nhau ngồi để vừa đan nón vừa trò chuyện về cuộc sống sinh hoạt hàng ngày.

Tình cảm xóm làng được gắn bó qua tục đi ngồi

Làng Chuông thờ vị thành hoàng làng là Phùng Hưng, dân ngưỡng kính gọi là Bố Cái đại vương. Khi xưa, Phùng Hưng dẫn quân từ quê hương ông ở Đường Lâm theo dòng sông Đáy xuống trang Thời Trung(tên xưa của làng Chuông thì đóng doanh trại, luyện binh sĩ ở đây.Từ làng Chuông, Phùng Hưng dẫn quân qua Thạch Bích đến làng Triều Khúc(Hà Nội),đánh thẳng vào Tống Bình lật đổ ách thống trị phong kiến nhà Đường ở thế kỉ thứ VII giành quyền tự chủ cho đất nước.

Đền Thượng Cổ nơi thờ Phùng Hưng

Sau này dân làng nhớ ơn lập đền thờ và tôn Phùng Hưng làm thành Hoàng làng của làng. Làng mở hội tưởng niệm Phùng Hưng vào ngày mồng mười tháng ba, với nhiều hoạt động lễ hội đặc sắc được thể hiện qua câu ca dao:

“Mồng mười đi chợ Chuông chơi
Xem đánh cờ người xem thổi cơm thi”

Hoạt động giao lưu buôn bán nón tại làng Chuông thường tấp nập vào buổi sáng phiên chợ các ngày 4-14-20-24-30, chợ chỉ bán nón và các nguyên liệu làm nón. Đây là phiên chợ không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà nó còn là dịp để các khách du lịch trong nước và nước ngoài đến tham quan.

Nếu như khi xưa, nghề làm nón mang lại thu nhập cao cho người dân làng Chuông vì nón thường bán cho vua chúa, quan lại để câu ca dao “Thứ nhất làm quan, thứ nhì làm nón” đã từng là niềm tự hào của người dân nơi đây. Bây giờ nghề làm nón dần bị mai một dần bởi nghề làm nón mang lại thu nhập không cao, nên trong làng giờ chỉ còn những người già, trung niên làm nón. Mỗi chiếc nón như đong đầy tình cảm, đam mê của thế hệ đi trước dày công gìn giữ nghề của cha ông để lại.

Mạnh Đoàn