Quê hương của chiếc Ủ ấm bé nhỏ mà độc đáo đó chính là làng Sơn Vi

Làng Sơn Vi (xã Sơn Vi, Lâm Thao nay thuộc xã Phùng Nguyên, tỉnh Phú Thọ) vốn nổi tiếng với nghề làm ủ ấm truyền thống, nhưng từng có thời gian đứng trước nguy cơ mai một do sự thay đổi của thói quen tiêu dùng hiện đại. Tuy nhiên, nhờ chương trình OCOP (Mỗi xã một sản phẩm), làng nghề đang hồi sinh mạnh mẽ. Năm 2022, sản phẩm ủ ấm Sơn Vi chính thức đạt chứng nhận 3 sao, tạo bước ngoặt lớn về cả chất lượng lẫn mẫu mã.

Là một nghệ nhân có thâm niên hơn 50 năm trong nghề, ông Nguyễn Văn Hảo, chủ Cơ sở sản xuất Ủ ấm Hảo Mai, làng nghề Ủ ấm Sơn Vi cho biết, để có thể cho ra sản phẩm Ủ ấm Sơn Vi, người thợ sẽ phải trải qua nhiều công đoạn. Từ chọn nan, uốn vanh, lên khuôn, cắt ván gắn đáy, may túi nhồi bông, đánh bóng và sơn. Trong đó, khó nhất là công đoạn làm nan. Dưới bàn tay khéo léo của những nghệ nhân như ông Nguyễn Văn Hảo, chiếc ủ ấm làm từ nứa già, vỏ trấu, bông gạo không chỉ bền đẹp hàng chục năm mà còn trở thành biểu tượng văn hóa độc đáo của vùng đất Tổ.

Nghệ nhân Bùi Đông Hồng (làng nghề Ủ ấm Sơn Vi) đang làm công đoạn uốn nan, lên khuôn cho các sản phẩm ủ ấm. Ảnh: Thu Hương

Sức bật từ OCOP đã giúp sản phẩm vươn xa khỏi lũy tre làng, xuất hiện tại các hội chợ toàn quốc và xuất khẩu sang các thị trường lớn như Nhật Bản, Pháp, Mỹ. Theo thống kê, trung bình mỗi dịp đông về, làng nghề cung ứng ra thị trường khoảng 10.000 sản phẩm với giá từ 80.000 đến 300.000 đồng, mang lại thu nhập ổn định cho hàng chục lao động địa phương. Đáng mừng hơn, sự phát triển này đã thu hút thế hệ trẻ quay lại giữ lửa nghề thay vì ly hương cầu thực. Chính quyền địa phương khẳng định sẽ tiếp tục hỗ trợ vốn và ứng dụng công nghệ số để ủ ấm Sơn Vi không chỉ là sinh kế bền vững mà còn là điểm sáng trong bảo tồn bản sắc văn hóa Việt.

Mỗi chiếc Ủ ấm đều mang hồn cốt của dân làng Sơn Vi.

Ông Chử Đức Oanh, Chủ tịch UBND xã Sơn Vi cho hay, làng nghề Ủ ấm Sơn Vi là điểm sáng trong việc bảo tồn và phát triển sản phẩm truyền thống gắn với Chương trình OCOP. Trong thời gian tới, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục sát cánh, hỗ trợ các hộ làm nghề về vốn vay, đào tạo tay nghề, kết nối tiêu thụ và quảng bá sản phẩm. “Chương trình OCOP không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế mà còn giúp nâng tầm giá trị văn hóa bản địa, thúc đẩy tinh thần tự hào dân tộc trong mỗi người làm nghề. Chúng tôi đang tiếp tục các nỗ lực để gìn giữ, phát triển làng nghề Ủ ấm Sơn Vi bằng việc tư vấn, hỗ trợ cho người dân về cách nâng cao chất lượng sản phẩm, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá để làng nghề truyền thống như Sơn Vi bắt kịp xu thế”, ông Chử Đức Oanh nói. Có thể thấy, sự hồi sinh của làng nghề ủ ấm Sơn Vi là minh chứng sinh động cho hiệu quả của Chương trình OCOP. Không chỉ tạo ra sản phẩm mang bản sắc địa phương, Ủ ấm Sơn Vi còn là biểu tượng của sự kiên cường, của bàn tay lao động miệt mài gìn giữ nghề cổ.