Nâng tầm thương hiệu để giữ nghề truyền thống

Nghề làm gốm được đánh giá là một trong những nghề có truyền thống lâu đời nhất Việt Nam. Ảnh: Ngô Xuyến

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Đỗ Thành Thuận, hiện xã có ba làng nghề sản xuất gốm sứ gồm: Bát Tràng, Giang Cao, Kim Lan, với khoảng hơn 6.000 hộ dân gắn bó với nghề. Đặc biệt, xã có tới 173 nghệ nhân gốm sứ đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu, trở thành lực lượng nòng cốt trong gìn giữ và sáng tạo giá trị mới cho nghề truyền thống.

Sản xuất gốm không chỉ là kế sinh nhai mà còn là niềm tự hào của người dân nơi đây. Hiện toàn xã có 49 sản phẩm được chứng nhận OCOP, trong đó nhiều sản phẩm đạt chuẩn 5 sao và tiềm năng 5 sao. Nghề gốm phát triển đã góp phần đưa thu nhập bình quân đầu người của xã đạt hơn 87 triệu đồng/người/năm – mức cao so với mặt bằng chung của khu vực nông thôn.

Năm 2025, Bát Tràng dự kiến sẽ tiếp tục đánh giá, phân hạng thêm 16 sản phẩm OCOP và đề nghị thành phố thẩm định, công nhận thêm 15 nghệ nhân. Đồng thời, xã đang triển khai hoàn thiện đề án phát triển làng nghề gắn với du lịch trải nghiệm, qua đó đưa Bát Tràng trở thành điểm đến tiêu biểu trong hệ thống du lịch làng nghề của Hà Nội.

Trung tâm Tinh hoa làng nghề Việt được đặt tại làng gốm Bát Tràng. Ảnh: ST

Bà Hà Thị Vinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và làng nghề Hà Nội, đồng thời là nghệ nhân, doanh nhân gắn bó nhiều năm với gốm Bát Tràng, cho biết: “Với lịch sử lâu đời và nét độc đáo, Bát Tràng đã trở thành biểu tượng của nghề gốm Việt Nam. Các cơ sở sản xuất ngày nay không chỉ chú trọng tạo ra sản phẩm mà còn đầu tư nâng cấp, mở rộng không gian tham quan, trải nghiệm để phục vụ du khách trong và ngoài nước.”

Đặc biệt, Trung tâm Tinh hoa làng nghề Việt (Bảo tàng gốm Bát Tràng) hiện là địa chỉ hấp dẫn, nơi du khách có thể chiêm ngưỡng kiến trúc độc đáo, các tác phẩm gốm mỹ nghệ tinh xảo và tìm hiểu về lịch sử hình thành, phát triển nghề gốm. Không chỉ có gốm, nơi đây còn là điểm giao thoa của nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống khác như nghề mây tre đan, nghề nón, điêu khắc ánh sáng…

Hướng tới tiêu chuẩn quốc tế

Quá trình làm gốm đều được những người thợ gốm tỉ mỉ, chau chuốt. Ảnh: ST

Theo bà Hà Thị Vinh, để Bát Tràng được công nhận là thành viên của Mạng lưới các thành phố Thủ công sáng tạo thế giới (thuộc Hội đồng Thủ công thế giới), cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đồng bộ từ chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Trong đó, yếu tố quan trọng là “nuôi dưỡng” nghề và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp, nghệ nhân.

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội cùng các đơn vị liên quan đã đồng hành cùng địa phương trong việc hỗ trợ vốn, xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu. Đặc biệt, người dân và các dòng họ ở Bát Tràng cũng trở thành “sứ giả văn hóa”, trực tiếp kể câu chuyện về lịch sử, nghề nghiệp của mình cho khách tham quan. Mô hình sản xuất gắn với du lịch đã được Hội đồng Thủ công thế giới đánh giá cao, mở ra cơ hội để Bát Tràng vươn tầm quốc tế.

Không chỉ riêng Bát Tràng, Hà Nội hiện có hơn 1.300 làng nghề và làng nghề truyền thống, trong đó nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một. Theo bà Hoàng Thị Hòa, Trưởng phòng Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội), giai đoạn 2025-2030, thành phố đặt mục tiêu khôi phục ít nhất 5 làng nghề truyền thống có nguy cơ thất truyền, đồng thời công nhận mới ít nhất 10 nghề và 25 làng nghề, làng nghề truyền thống.

Thành phố cũng dự kiến phát triển ít nhất 3 làng nghề gắn với du lịch, hình thành 10 tour, tuyến du lịch trải nghiệm làng nghề nhằm thu hút khách tham quan, qua đó tạo động lực phát triển bền vững cho khu vực nông thôn.

Với riêng Bát Tràng, định hướng phát triển nghề gắn với du lịch trải nghiệm không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mà còn góp phần bảo tồn, lan tỏa tinh hoa văn hóa truyền thống. Khi mỗi sản phẩm gốm được tạo ra từ bàn tay nghệ nhân đồng thời trở thành câu chuyện văn hóa, thương hiệu gốm Bát Tràng sẽ ngày càng được khẳng định, không chỉ ở Việt Nam mà còn trên thị trường quốc tế./.