Làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy nổi tiếng có nghề dệt chiếu cói truyền thống. Mùa thu hoạch cói ở An Xá hằng năm thường vào tháng 3 và tháng 6 Âm lịch. Đó cũng là lúc mùa vụ vừa xong.

Những người già trong làng kể lại rằng, nghề làm chiếu cói có từ lâu lắm, khoảng trên 600 năm về trước. Lúc này, An Xá là vùng hạ lưu sông Bình Giang (sông Kiến Giang ngày nay), phía hữu ngạn là một doi đất phù sa bồi tích. Hàng năm, doi đất ấy cứ dài ra và cao thêm, tôm cá nhiều, chim muông lắm.

Hình thế doi đất đẹp tựa Vĩ Long, người dân An Xá Hạ đến đây đánh bắt chim, cá, trú ngụ qua đêm rồi dần dà dựng lên lều trại sinh sống. Khi đã đủ mặt 12 dòng họ, ngoài hai nghề chính là nông và ngư, người dân nơi đây đã phát triển nghề dệt chiếu cói được mang theo từ miền Bắc vào.

Hiện nay, làng có khoảng 418 hộ dân với gần 2.000 nhân khẩu, trong đó hơn 80 hộ tham gia nghề sản xuất chiếu cói. Trung bình mỗi năm dệt và bán ra thị trường hơn 12.000 đôi chiếu các loại, mang về doanh thu trên 5 tỷ đồng. Nhiều gia đình ở An Xá nhờ làm chiếu kết hợp với làm ruộng mà cuộc sống ổn định, có điều kiện nuôi con ăn học. Địa phương cũng đã mở rộng diện tích trồng cói, từ 4ha lên 7ha, đáp ứng cơ bản nhu cầu nguyên liệu tại chỗ cho làng nghề.

Làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy nổi tiếng có
nghề dệt chiếu cói truyền thống.

Nằm bên hữu ngạn con sông Kiến Giang, làng Quy Hậu, xã Liên Thủy được UBND tỉnh Quảng Bình công nhận là làng nghề truyền thống vào năm 2008. Hiện nay, làng có trên 600 hộ gia đình tham gia làm nón, doanh thu hàng năm đạt 18 tỷ đồng, mang lại thu nhập 12 triệu đồng/lao động/năm.

Vào lúc nông nhàn, khi công việc đồng áng đã xong, người dân ở đây mới làm nón. Bình thường mỗi người làm được từ 2 - 3 chiếc nón/ngày, trừ chi phí lãi được 100.000 – 150.000 đồng.

Nhờ cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường nên sản phẩm nón Quy Hậu không chỉ tiêu thụ mạnh trên địa bàn mà còn được đồng bào các tỉnh Tây Nguyên, Nam Bộ ưa chuộng và trở thành thị trường chủ yếu.

Theo ông Nguyễn Văn Vương - Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Lệ Thủy, để duy trì, phát triển làng nghề, bên cạnh các chính sách ưu đãi của tỉnh, huyện Lệ Thủy đã tăng cường chỉ đạo các địa phương rà soát, đánh giá đúng thực trạng phát triển làng nghề để có những giải pháp phù hợp.

Với mục tiêu đến năm 2020 sẽ khôi phục và khuyến khích phát triển các ngành nghề, làng nghề truyền thống, Lệ Thủy đang tập trung ưu tiên phát triển ngành nghề chế biến nông – lâm - thủy - hải sản, mây tre đan, thủ công mỹ nghệ, hàng lưu niệm, thực phẩm, đồ uống, đồng thời du nhập thêm một số nghề mới... để phục vụ du lịch và xuất khẩu.

Trong thời gian tới, chương trình quốc gia “mỗi xã một sản phẩm” hứa hẹn sẽ giúp cho làng nghề, làng nghề truyền thống trên địa bàn tiếp tục phát triển bền vững.

Thùy Dung