Làng nghề mộc Chợ Thủ có nguồn gốc từ miền Bắc, do những người ở miền bắc vào Nam định cư lập nghiệp, họ mang theo nghề và truyền dạy nghề cho những người dân nơi đây. Trải qua thời gian, những kỹ thuật của nghề ngày càng được các nghệ nhân, thợ giỏi trong làng không ngường nâng cao.

Sự nổi bật và tinh túy của làng nghề còn được đi vào thơ ca “Long Điền Chợ Thủ quê anh / Trai chuyên làm tủ, gái sành cửi canh…”. Nghề Dệt và nghề chạm khắc gỗ là hai nghề tiêu biểu của người dân nơi đây. Không chỉ cho ra đời những sản phẩm cho sinh hoạt, nâng cao đời sống của người dân mà làng nghề còn gắn bó lâu dài với người dân nơi đây, nó được nhắc đến như đặc trưng của huyện Chợ Mới, để đi đâu, dù gần, dù xa người ta vẫn nhớ về làng nghề nhộn nhịp với tiếng đục, đẽo…

Các thao tác, kỹ thuật của nghề chạm khắc gỗ Chợ Thủ rất đa dạng, phong phú. Có thể quy về bốn loại chính: Chạm trổ, chạm lộng, chạm nổi và chạm âm. Mỗi kỹ thuật chạm có một đặc trưng riêng: chạm trổ là tạo nên hình tượng không gian ba chiều và tách rời, khiến ta có thể quan sát được hình tượng từ mọi hướng. Chạm lộng cũng tạo nên hình tượng không gian ba chiều nhưng không tách rời nhau mà các hình tượng này dính liền nhau thành một dây, thường áp dụng đối với các hình tứ linh hay tứ quý trên các bao lam, thành vọng. Chạm nổi tạo hình tượng nổi một phần trên nền gỗ có văn hoa đính kèm, thường áp dụng đối với các bức phù điêu. Còn chạm âm là loại chạm đơn giản, khoét lõm vào bề mặt gỗ, thường áp dụng đối với các tấm liễn. Với mỗi sản phẩm người thợ sẽ dùng những kỹ thuật chạm riêng, đặc trưng cho từng sản phẩm.

Huyện Chợ Mới phát triển làng nghề mộc Chợ Thủ.

Người thợ sẽ áp dụng những kỹ thuật trong nghề kết hợp với sự sáng tạo, con mắt thẩm mỹ của bản thân, tạo ra những sản phẩm độc đáo, nổi bật của làng nghề và tạo nên giá trị thẩm mỹ cao cho khách hàng. Góp phần vào sự thành công của sản phẩm các công cụ đóng vai trò vô cùng quan trọng. Mỗi người thợ phải trang bị cho mình một bộ đục với đủ loại, kích thước khác nhau, thường được quy về bốn loại chính: đục bạt, đục dũm, đục tách và cây chàng.

Cũng như các nghề khác, người thợ làm nghề mộc cũng cần trải qua rất nhiều công đoạn. Đầu tiên là khâu chọn gỗ, gỗ quyết định cao đến tuổi thọ của sản phẩm. Tiếp theo là khâu tạo nền, tạo dáng cho sản phẩm rồi chạm khắc, cuối cùng là cạo láng, làm bóng và sơn.

Người thợ mộc ngày ngày tay búa, tay đục, cần mẫn, tỉ mỉ với từng sản phẩm. Để tạo ra được một sản phẩm ứng ý đòi hỏi nhiều yếu tố ở người thợ, như: có óc sáng tạo, mắt thẩm mỹ cao và trên hết là có tình yêu với nghề, mong muốn gìn giữ làng nghề, đưa làng nghề ngày một phát triển bền vững.

Nghề mộc từ khi xuất hiện đã luôn gắn bó với người dân nơi đây, hiện toàn xã Long Điền A có trên 300 cơ sở với hơn 1000 hộ tham gia làm nghề, giải quyết việc làm cho hơn 2.300 lao động. Bên cạnh đó còn có gần 1.300 lao động phù trợ.

Bài và ảnh Thuý Hằng