Vạn Phúc là một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng của Hà Nội

Vạn Phúc nơi lưu giữ nghề dệt lụa truyền thống

Vạn Phúc là một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng của Hà Nội, gắn với nghề dệt lụa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ. Nghề dệt lụa Vạn Phúc được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023, khẳng định giá trị văn hóa, lịch sử và sức sống của nghề truyền thống này.

Từ những khung cửi và bàn tay khéo léo của người thợ, nhiều dòng sản phẩm lụa với màu sắc, chất liệu, hoa văn phong phú đã được tạo nên, trở thành một sản phẩm mang dấu ấn riêng của vùng đất Hà Đông. Không chỉ tạo sinh kế cho người dân, nghề dệt lụa còn góp phần lưu giữ những tri thức, kỹ thuật và giá trị văn hóa được trao truyền qua các thế hệ.

Cùng với quá trình phát triển của thị trường, các cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Vạn Phúc ngày càng chú trọng đổi mới mẫu mã, đa dạng hóa sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng. Lụa Vạn Phúc không chỉ hiện diện trong các sản phẩm truyền thống mà còn được khai thác để phát triển thời trang, quà tặng, sản phẩm trang trí và nhiều dòng sản phẩm phục vụ đời sống hiện đại. Trong bối cảnh đó, bảo hộ sở hữu trí tuệ trở thành một nội dung thiết thực, góp phần bảo vệ thành quả sáng tạo, giữ gìn uy tín thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm làng nghề.

Chủ động xác lập quyền đối với sản phẩm, thương hiệu và sáng tạo

Với chủ đề “Tập huấn về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Làng nghề Dệt lụa Vạn Phúc”, chương trình tập trung vào những nội dung gần với hoạt động sản xuất, kinh doanh của các tổ chức, cá nhân trong làng nghề. Các đại biểu được hướng dẫn cách nhận diện đối tượng sở hữu trí tuệ, lựa chọn hình thức bảo hộ phù hợp và thực hiện các thủ tục đăng ký xác lập quyền. Nội dung tập huấn cũng hướng tới việc giúp người làm nghề hiểu rõ hơn giá trị của tài sản trí tuệ và cách thức quản lý, khai thác tài sản này trong quá trình sản xuất, kinh doanh.

Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp với Hội Làng nghề Dệt lụa Vạn Phúc tổ chức chương trình “Tập huấn về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Làng nghề Dệt lụa Vạn Phúc”

Đối với Vạn Phúc, một trong những nội dung đáng chú ý là bảo hộ nhãn hiệu. Theo thông tin công bố của Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, nhãn hiệu tập thể “Lụa Vạn Phúc” đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ số 487897 theo Quyết định số 444464/QĐ-SHTT ngày 16/4/2024. Cùng với việc xác lập quyền, hệ thống quản lý nhãn hiệu cũng được xây dựng với các tiêu chí về sản phẩm, quy định sử dụng tem, nhãn, bao bì, kiểm soát sản phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Việc bảo hộ nhãn hiệu tập thể có ý nghĩa quan trọng đối với một cộng đồng làng nghề. Không chỉ tạo dấu hiệu nhận diện cho sản phẩm, nhãn hiệu còn gắn với yêu cầu về chất lượng, uy tín và trách nhiệm của các chủ thể cùng sử dụng. Khi được quản lý chặt chẽ, thương hiệu chung sẽ trở thành tài sản góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh của cả làng nghề.

Bên cạnh nhãn hiệu tập thể, các cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Vạn Phúc cũng có thể xây dựng và bảo hộ nhãn hiệu riêng cho sản phẩm, dịch vụ của mình, qua đó tạo dấu ấn riêng trên thị trường và chủ động hơn trong quá trình phát triển thương hiệu như Phương Linh Silk, Sơn Hải Silk...

Bảo vệ hoa văn, thiết kế và giá trị sáng tạo

Một nội dung khác được quan tâm tại chương trình là việc xác định và bảo hộ quyền đối với mẫu hoa văn, thiết kế trên sản phẩm lụa. Hoa văn là một trong những yếu tố tạo nên giá trị thẩm mỹ và dấu ấn riêng của sản phẩm dệt. Từ những mô típ truyền thống đến các mẫu thiết kế mới, hoa văn trên lụa là kết quả của quá trình nghiên cứu, sáng tạo và kinh nghiệm của người làm nghề. Đối với những mẫu hoa văn, thiết kế đáp ứng điều kiện bảo hộ quyền tác giả theo quy định, việc đăng ký hoặc xác lập quyền phù hợp sẽ góp phần bảo vệ thành quả sáng tạo, hạn chế việc sao chép, sử dụng trái phép và tạo cơ sở để chủ thể khai thác giá trị kinh tế từ tác phẩm.

Đặc biệt, trong quá trình đưa lụa truyền thống vào thời trang và các dòng sản phẩm mới, sự kết hợp giữa kỹ thuật dệt thủ công với tư duy thiết kế đương đại đang mở ra nhiều hướng phát triển. Khi đó, câu chuyện sở hữu trí tuệ không chỉ dừng ở việc bảo vệ một tên thương hiệu mà còn mở rộng tới các giá trị sáng tạo được hình thành trong quá trình thiết kế và phát triển sản phẩm.

Các cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Vạn Phúc ngày càng chú trọng đổi mới mẫu mã, đa dạng hóa sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng.

Từ bảo hộ đến phát triển tài sản trí tuệ

Theo nội dung chương trình, bên cạnh hướng dẫn xác định đối tượng và thủ tục xác lập quyền, các tổ chức, cá nhân còn được cung cấp thông tin về cơ chế, chính sách hỗ trợ về sở hữu trí tuệ, các chính sách liên quan đến bảo hộ, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ.

Đây là nội dung thiết thực đối với các làng nghề, bởi tài sản trí tuệ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng lợi thế cạnh tranh. Một thương hiệu được bảo hộ, một thiết kế có giá trị, một hệ thống nhận diện rõ ràng hay một sản phẩm gắn với danh tiếng của làng nghề nếu được quản lý và khai thác đúng hướng đều có thể trở thành nguồn lực cho phát triển.

Thực tế triển khai nhiệm vụ đăng ký và quản lý nhãn hiệu tập thể “Lụa Vạn Phúc” cho thấy, bên cạnh việc xác lập quyền, địa phương còn xây dựng các công cụ quản lý, tiêu chí sản phẩm, sổ tay hướng dẫn sử dụng nhãn hiệu, hệ thống nhận diện và các công cụ quảng bá, truy xuất nguồn gốc. Đây là cách tiếp cận từ bảo hộ sang quản lý và phát triển tài sản trí tuệ, giúp thương hiệu làng nghề có cơ sở phát huy giá trị lâu dài.

Đối với Vạn Phúc, bảo hộ sở hữu trí tuệ vì thế không chỉ là câu chuyện pháp lý mà còn gắn với yêu cầu bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống. Khi thương hiệu được bảo vệ, sản phẩm được kiểm soát về chất lượng và những sáng tạo mới được tôn trọng, giá trị của nghề có thêm nền tảng để phát triển trong môi trường thị trường hiện đại.

Từ khung cửi truyền thống đến những thiết kế mới, từ hoa văn được trao truyền qua nhiều thế hệ đến những sáng tạo của người thợ hôm nay, mỗi sản phẩm lụa Vạn Phúc đều chứa đựng giá trị của nghề và dấu ấn của người làm nghề. Bảo hộ sở hữu trí tuệ chính là một trong những giải pháp để những giá trị ấy được nhận diện, bảo vệ và phát huy đúng mức.

Qua chương trình tập huấn, các tổ chức, cá nhân tại làng nghề có thêm kiến thức để chủ động xác lập, quản lý và khai thác tài sản trí tuệ; đồng thời nâng cao nhận thức về vai trò của thương hiệu, thiết kế và sáng tạo trong quá trình phát triển sản phẩm.

Đó cũng là nền tảng để giữ nghề gắn với giữ thương hiệu, giữ bản sắc và nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần đưa lụa Vạn Phúc tiếp tục khẳng định vị thế của một sản phẩm làng nghề giàu truyền thống trong đời sống đương đại và trên thị trường. Từ bảo hộ đến phát triển, sở hữu trí tuệ đang trở thành “chìa khóa” để Vạn Phúc giữ vững giá trị truyền thống, nâng tầm thương hiệu và mở rộng cánh cửa thị trường cho sản phẩm lụa Việt.