Các cơ sở đang chạy đua thời gian sản xuất hương trầm

Nghề làm hương trầm ở các xã của huyện Quỳ Châu cũ nói chung và xã Quỳ Châu hiện nay nói riêng đã có từ hàng trăm năm. Theo như các bậc cao tuổi làm hương ở đây cho biết, từ cuối thế kỷ 19 đã có người làm hương ở vùng này. Tuy nhiên, khoảng 40 năm trở lại đây, nghề này mới thực sự phát triển và thu hút nhiều gia đình tham gia. Những năm gần đây nhiều hộ đã đầu tư mở rộng sản xuất đáp ứng nhu cầu của người dân trong cả nước.

Đốt hương trầm trong dịp Tết nguyên đán đã là truyền thống của người dân xứ Nghệ nói riêng và cả nước nói chung từ nhiều đời nay. Và cũng từ lâu những người đầu tiên đưa hương trầm lên mảnh đất Quỳ Châu đã nhận ra nơi đây được thiên nhiên ưu ái sản sinh ra nhiều loại thảo mộc phù hợp cho quấn hương trầm. Để có những búp hương trầm thơm ngát, những người làm hương phải cầu kỳ chọn lựa nguyên liệu rất kỹ. Để được những cây hương cháy đẹp, ngay từ đầu năm họ đã phải chuẩn bị tre, chẻ ra phơi khô làm chu (lõi của cây hương). Vào mùa hè, khi phù hợp cho phơi nguyên liệu, người làm nghề lại đi khắp vùng để đặt mua rễ cây hương bài, là loại cây thảo mộc có trong tự nhiên, với bộ rễ chùm dày; đưa về phơi khô nghiền nát thành bột và có mùi thơm dịu làm nguyên liệu chính.

Bên cạnh đó, để làm hương trầm còn có các nguyên liệu khác như thảo quả, hoa hồi, quế chi, trầm xơ, bã mía và một vài thứ phụ gia đặc biệt được coi như là bí quyết. Được biết, hiện nay riêng trên địa bàn xã Quỳ Châu có gần 40 hộ sản xuất hương trầm, với hơn 70 triệu que hương mỗi năm, đem lại thu nhập cho người dân hơn 100 tỷ đồng mỗi năm.

Nghề làm hương cũng giúp nhiều người dân có công ăn việc làm ổn định, tận dụng được lao động nông nhàn, kể cả người già. Trong năm thường xuyên có gần 100 lao động trong nghề, những tháng cuối năm có trên 400 lao động tham gia. Tại các cơ sở sản xuất lớn, hàng chục lao động đang hoàn thiện hương để kịp phục vụ nhân dân trong dịp tết.

Chị Trần Thị Loan, Giám đốc HTX Hương trầm Hà Loan, chia sẻ: “Gia đình tôi làm nghề đã trên 40 năm, cũng do bố mẹ truyền lại. Hằng năm gia đình sản xuất hàng chục triệu que hương, mang lại thu nhập cho gia đình hơn 200 triệu đồng mỗi năm. Cơ sở cũng tạo việc làm cho hàng chục lao động có thu nhập ổn định. Dù là sản xuất số lượng lớn nhưng chúng tôi luôn chú trọng đến vấn đề chất lượng nên việc chuẩn bị nguyên liệu là rất quan trọng”. Theo chị Loan cũng như các gia đình sản xuất hương khác, đối với sản phẩm thì hai tiêu chí quan trọng nhất là hương phải cháy đẹp và thơm dễ chịu.

Được biết, hương trầm Quỳ Châu đã được Liên hiệp các HTX tiểu thủ công và Hiệp hội các doanh nghiệp vừa và nhỏ Nghệ An công nhận là Làng nghề truyền thống ở Quỳ Châu với gần 100 hộ gia đình tham gia sản xuất. Có gia đình sản xuất theo quy mô nhỏ lẻ xem như một nghề phụ, nhưng cũng không ít gia đình tập trung đầu tư hình thành cơ sở sản xuất quy mô có hàng chục lao động. Dù với quy mô lớn nhỏ thế nào, nhưng chất lượng của thứ hương trầm đặc sản vẫn được họ giữ gìn với thương hiệu Hương Trầm Quỳ Châu đã thành danh trên thị trường trong và ngoài nước với mùi thơm không thể lẫn. Sản phẩm hương trầm giờ đây không chỉ mua bán sử dụng thông thường mà còn là món quà tặng dịp tết.

Hiện nay bên cạnh sự phát triển mạnh mẽ thì nghề sản xuất hương trầm ở Quỳ Châu cũng gặp những khó khăn nhất định. Trong đó, việc tìm kiếm nguồn nguyên liệu hàng năm đang gặp nhiều khó khăn khi các loại thảo mộc thiết yếu cho sản xuất hương trong tự nhiên đang ít đi.

Hương được đóng gói cẩn thận

Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã Quỳ Châu, cho biết: “Xã xác định sản xuất hương trầm là một nghề mũi nhọn, chính quyền huyện Quỳ Châu cũ cũng như xã Quỳ Châu hiện nay đều rất quan tâm và tạo điều kiện để người dân yên tâm sản xuất. Xã hỗ trợ người dân nâng cao thương hiệu cho sản phẩm bằng cách tham gia Ocop, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số… Ngoài ra xã cũng đang quy hoạch vùng nguyên liệu đáp ứng nhu cầu của các cơ sở, giúp người dân yên tâm đầu tư sản xuất”.

Được biết, hiện trên địa bàn xã đã có 6 HTX, cơ sở sản xuất hương được công nhận sản phẩm đạt OCOP 3 sao. Tuy nhiên theo lãnh đạo xã Quỳ Châu, con số này chưa phản ánh hết thực tế và tiềm năng của nghề làm hương ở xã. Trong thời gian tới xã sẽ động viên, hỗ trợ các cơ sở đầu tư, tham gia chương trình Ocop nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và quảng bá rộng rãi đến người dân trên mọi miền đất nước và cả ở nước ngoài. Với cán bộ và người dân Quỳ Châu, hương trầm không chỉ đơn thuần là sản phẩm kinh tế, mỗi nén hương còn là kết tinh văn hóa, chứa đựng hồn người nơi miền núi xứ Nghệ. Thấy hương trầm là thấy hình ảnh tết.