Bà Bùi Thị Lan Phượng, Phó Giám đốc HTX dệt thổ cẩm Vọng Ngàn cho biết: “Nghề dệt thổ cẩm của người dân tộc Mường đã có từ thời xa xưa. Trước kia, công cụ dệt chỉ là khung cửi thô sơ bằng gỗ, tre. Do đó, để tạo nên một sản phẩm hoàn chỉnh thì người thợ dệt phải mất rất nhiều công sức. Sự ra đời của sản phẩm dệt may công nghiệp với mẫu mã đa dạng, hiện đại đã đẩy nghề dệt thổ cẩm thủ công đến chỗ khó khăn. Nhiều thợ dệt giỏi không còn mặn mà và nghề cứ thế mai một. Vì lòng đam mê, ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Mường nói riêng và đồng bào dân tộc Tây Bắc nói chung, tôi và những thợ dệt tâm huyết đã tìm cách khôi phục lại nghề”.

HTX dệt thổ cẩm Vọng Ngàn thành lập và đi vào hoạt động từ năm 2008 với 13 thành viên, gồm các chị em thợ dệt lành nghề có tâm huyết. Đến nay, HTX xã phát triển đến 103 thành viên, trải rộng tại các địa bàn các xã: Mãn Đức, Thanh Hối, Quy Hậu, Đông Lai với hàng trăm khung dệt. HTX có những bước khởi đầu đầy khó khăn. Trước sự phát triển của thời đại, các sản phẩm dệt may công nghiệp dần lấn át sản phẩm dệt thủ công truyền thống. Cơ sở vật chất hạn chế, nguồn nguyên liệu khan hiếm, đầu ra sản phẩm khó khăn, nhiều người nản chí... Những thành viên tâm huyết đã tích cực tuyên truyền cho thế hệ trẻ về ý thức bảo tồn nét văn hóa dân tộc. Hàng ngày, các thành viên còn tới các thôn, xóm vận động các chị em học nghề, hỗ trợ thu mua sản phẩm.

Sản phẩm dệt thổ cẩm của HTX Vọng Ngàn, xã Mãn Đức (Tân Lạc) bán tại nhiều gian hàng,
phiên chợ, đem lại thu nhập cao cho mỗi thành viên.

Theo bà Bùi Thị Lan Phượng: “Ngoài việc kêu gọi các nguồn hỗ trợ từ chính quyền các cấp, mỗi người thợ đều phải nỗ lực, cố gắng để nghề không bị mai một. Không chỉ phục vụ dệt các sản phẩm theo văn hóa dân tộc Mường, HTX còn liên tục sáng tạo, cải tiến mẫu mã, kết hợp chất liệu mới để sản phẩm thêm bền, đẹp”.

Ước mơ khôi phục nghề dệt thổ cẩm của bà Phượng và những người thợ tâm huyết dần trở thành hiện thực. HTX đã nhận được sự quan tâm của các cấp, ngành chức năng hỗ trợ, mở các lớp dạy nghề dệt thổ cẩm cho lao động nông thôn. Nhờ đó, HTX đã phát triển được thêm hàng chục khung dệt tại các xã: Mỹ Hòa (Tân Lạc), Kim Sơn (Kim Bôi), Tân Phong (Cao Phong), góp phần xóa đói - giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm dệt thổ cẩm của người dân trong và ngoài tỉnh ngày càng nhiều, nhất là tại các khu du lịch đã trở thành cơ hội giúp HTX phát triển mạnh mẽ. Các sản phẩm của HTX hiện có mặt tại các gian hàng khu du lịch Khoang Xanh Suối Tiên, Làng văn hóa các dân tộc Việt Nam, thị trường Hà Nội và các vùng lân cận. Hiện, mỗi tháng, HTX xuất hơn 1.200 sản phẩm các loại, gồm túi xách, khăn, ví, mũ... với hoa văn thổ cẩm bắt mắt được làm hoàn toàn thủ công, nhiều sản phẩm độc đáo, màu sắc hiện đại được khách hàng gần xa ưa chuộng. Năm 2018, tổng doanh thu từ bán các sản phẩm dệt thổ cẩm của HTX đạt trên 1,8 tỷ đồng, đem lại thu nhập bình quân từ 1-2 triệu đồng/người/tháng. Trong Lễ hội Khai hạ Mường Bi năm 2019, gian hàng của HTX Vọng Ngàn đã bán được hơn 700 sản phẩm thổ cẩm các loại. Nguồn thu nhập từ dệt thổ cẩm đã góp phần xóa đói - giảm nghèo, giải quyết việc làm cho nhiều lao động.

“Để các sản phẩm dệt thổ cẩm của HTX vươn xa hơn nữa tới những thị trường lớn, HTX mong muốn các cấp chính quyền có thêm chính sách hỗ trợ, đầu tư về cơ sở vật chất, tạo điều kiện quảng bá, giới thiệu sản phẩm để các sản phẩm dệt thổ cẩm ngày càng có chỗ đứng, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc” - bà Bùi Thị Lan Phượng chia sẻ.

Bài và ảnh Hoàng Anh