Trở lại Hà Tĩnh sau cơn bão, gánh nặng hơn 2000 tỷ đồng thiệt hại còn hiện hữu. Song, mỗi con người trong đoàn báo chí Trung ương chúng tôi đều nhận thấy rõ: Hà Tĩnh nay đã khác! - Như phát biểu đầy cảm xúc của anh Ngô Tất Thắng (Phó Chánh văn phòng - Văn phòng điều phối Nông thôn mới Trung ương, người có vai trò đặc biệt đối với đề án “Mỗi xã một sản phẩm - OCOP”) trước khi kết thúc chuyến công tác: Hà Tĩnh - Nhiều xã nông thôn mới đã thành công!

Đồng chí Ngô Tất Thắng cùng đoàn thăm quan KDC kiểu mẫu, vườn mẫu tại Hà Tĩnh.

Là người có chút đam mê “Nông thôn mới”, đam mê rong ruổi trên mọi miền đất nước, tôi cùng hơn 20 đồng nghiệp trong đoàn “khảo sát thực tế về xây dựng Nông thôn mới tại Hà Tĩnh” đều bước qua hết ngỡ ngàng này đến bất ngờ kia. Dù đã chứng kiến bao đổi thay của các vùng quê sau Nông thôn mới, nhưng tại Hà Tĩnh, xây dựng Nông thôn mới (XD NTM) thực sự là công cuộc toàn diện, đúng chất “đồng lòng - đồng sức” của cả bộ máy chính trị - xã hội và nhân dân toàn tỉnh.

Phải nói thêm, từ một vùng quê rất nghèo, quanh năm đối mặt với thiên tai,.., nhưng Hà Tĩnh đã tiên phong với nhiều bước đi đột phá như khẳng định sự kiên cường ở quê hương của những điệu hò ví dặm làm say lòng người.

Những chỉ tiêu NTM đã vượt trên bình quân chung cả nước: 36,6% số xã đạt chuẩn, 18 xã phấn đấu xây dựng NTM kiểu mẫu (sáng tạo của tỉnh), không còn xã dưới 9 tiêu chí hay tỷ lệ nghèo đa chiều chỉ còn 10,37%. Địa phương cũng có tổng mức đóng góp tự nguyện cùng XD NTM từ nhân dân và doanh nghiệp trong tốp đầu cả nước: hơn 6000 tỷ đồng tính đến 30/06/2017, chưa kể lượng vốn lớn người dân tự bỏ ra để chỉnh trang nhà cửa, ruộng - vườn trong xây dựng vườn mẫu, nhà mẫu (khoảng trên dưới 100 triệu/hộ)…

Chỉ tiếc là Nông thôn mới về với Hà Tĩnh hơi muộn…

Chị Dương Thị Thư - một nông dân thôn Hà Thanh (X. Tượng Sơn - H. Thạch Hà) chia sẻ về việc XD NTM cũng như xây dựng thôn Hà Thanh thành Khu dân cư (KDC) kiểu mẫu - tiên tiến năm 2017: “Chỉ tiếc nông thôn mới về muộn quá chú à, giá mà về từ đầu những năm 2000 thì hay biết bao”. Theo chị Thư, những năm đó, thôn chị nghèo lắm, đường vào làng không có - đi bộ còn khó, đất đai cằn cỗi - không biết làm ăn gì để sống, cả thôn tràn ngập trong bụi rậm, cỏ dại… Người dân khi đó chỉ mong tìm được một động lực, một hướng đi để có thể thay đổi. Nông thôn mới về với thôn từ năm 2012-2013, toàn dân hồ hởi hưởng ứng vận động và được hỗ trợ của Đảng bộ - Chính quyền địa phương khởi đầu từ việc chủ động phát quang bụi rậm, làm sạch ruộng vườn, thay đổi phương thức sản xuất… ngay từ chính mảnh vườn, bờ ao nhỏ của mình. Từ chỗ đói kém triền miên, đến giờ này sau trừ chi phí, hàng ngày chị Thư cũng thu về được khoảng 300.000-600.000 đ/ngày bán những con cá, trái bầu, trái mướp, quả cam… trong khuôn viên chưa đầy 2000m2.

Tương tự như chị Thư là gia đình ông Dương Kim Hoàng (Thôn Hà Thanh, người đầu tư gần 100 triệu tự cải tạo ruộng vườn, mạnh dạn đầu tư hơn 5000 bầu nấm theo chuyển giao từ Sở Khoa học công nghệ - ước tính doanh thu khoảng hơn 100 triệu đ/vụ), một số hộ dân KDC NTM kiểu mẫu Nam Trà, xã viên các hợp tác xã (HTX) tại Sơn Lâm, Sơn Mai, Cẩm Yên,…

Đồng chí Ngô Văn Tân- Phó chủ tịch UBND huyện Thạch Hà chia sẻ: “Cái được nhất trong XD NTM của Tượng Sơn và Thạch Hà nói riêng, Hà Tĩnh nói chung là đội ngũ cán bộ xã, là người dân thực sự hiểu, làm cho chính họ, không phải làm cho tỉnh, cho huyện…”.

Nông thôn mới kiểu mẫu - Bước đột phá tiên phong đặc trưng xứ sở câu hò ví dặm

Theo ghi nhận của PV trong suốt hành trình, với khoảng 6-7 triệu/hộ tự nguyện đóng góp XD NTM, cộng thêm hàng chục, hàng trăm triệu mỗi gia đình tự bỏ ra chỉnh trang nhà cửa, ruộng vườn, thay đổi cơ cấu sản xuất trên cơ sở hỗ trợ - ưu đãi theo chính sách, NTM Hà Tĩnh đã/đang bước sang giai đoạn mới - giai đoạn nâng chất, đảm bảo đời sống, phát triển kinh tế bền vững cho khu vực nông thôn.
Bộ 10 tiêu chí xây dựng KDC NTM kiểu mẫu được UBND tỉnh ban hành theo quyết định số 33/QĐ-UBND ngày 31/07/2014 đáp ứng trực tiếp và đi sâu vào đời sống kinh tế - văn hóa - xã hội của từng hộ dân. Là bước đi đột phá, tiên phong trên cả nước sau thành quả của NTM giai đoạn 1 tại mỗi địa phương, phát huy và khai thác hiệu quả những hạ tầng, nền móng được xây dựng từ giai đoạn 1.

Một mô hình nhà mẫu , vườn mẫu trong NTM Hà Tĩnh.

Theo báo cáo từ Văn phòng Điều phối NTM tỉnh Hà Tĩnh, hiện đã có 129 thôn đạt chuẩn KDC NTM kiểu mẫu, 18 xã phấn đấu đạt xã NTM kiểu mẫu, nâng các tiêu chí lên mức 2,5 lần so với quy định toàn quốc, một số tiêu chí được nâng tầm từ cấp thôn như: Nhà ở, thu nhập, môi trường xanh - sạch… Đặc biệt, tại các KDC kiểu mẫu, hệ thống vườn mẫu (5 tiêu chí) đang phát huy tác dụng tốt trong góp phần nâng cao chất lượng thu nhập - đời sống bà con cùng với việc ứng dụng KHCN tiên tiến, gắn kết chặt chẽ chính quyền - người dân trong đời sống hàng ngày.

Những đồi cam trù phú


Phồn vinh những trại bò, trại lợn.

Trong chuyến đi này, qua mỗi KDC NTM kiểu mẫu của Hà Tĩnh là một bất ngờ lớn. Từ những con đường thôn/xóm sạch bóng với hàng rào cây xanh đỏ thắm bóng cờ, vòm dây leo rợp mát đặc trưng Hà Tĩnh; Những vườn cam, vườn chanh trĩu quả hứa hẹn cả trăm triệu/vụ, những trại hươu, trại lợn… trị giá cả tỷ đồng nhờ ứng dụng KHCN hiệu quả; đến cả những ngôi nhà mang đậm hồn quê giữa khoảnh vườn không ngọn cỏ. Những địa danh: Nam Trà, Hà Thanh, Yên Mỹ, Phong Giang… đã nức tiếng không chỉ trong nước, theo cách nói vui của người dân: Mỗi ngày thiếu đoàn đến thăm lại thấy nhớ, vì con số hàng trăm đoàn, hàng nghìn người trong và ngoài nước đến thăm quan - học tập trong một vài năm trở lại đây đối với nơi này đã trở thành thói quen, nếp sống.

Vĩ thanh!

Tạm biệt Hà Tĩnh, tạm biệt những nụ cười hồn hậu, những niềm tin vượt bão lũ, vượt qua những khắc nghiệt của thiên tai vươn tới thành công, no ấm và phồn vinh của con người, trong lòng mỗi thành viên trong đoàn hẳn không thể quên được men say của những điệu hò ví dặm trên suốt chuyến hành trình của các chị, các mẹ, các em như tại Phong Giang ngày ấy, của nét quê mộc mạc, của phong cảnh “rất quê”… Càng không thể quên được sự tự tin trong quyết tâm cao độ cho sự đổi thay của cả hệ thống chính trị đến người dân Hà Tĩnh. Riêng với tôi còn có hình ảnh vị “tể tướng” của VPĐP NTM Hà Tĩnh - Trần Huy Oánh (Chánh Văn phòng VPĐP NTM tỉnh, PGĐ Sở Nông nghiệp&PTNT) sau nhiều đêm mất ngủ với bộn bề công việc cùng cái bắt tay nồng ấm và lời hẹn “Nhà báo phải về Hà Tĩnh nhiều nữa để hiểu sâu hơn người Hà Tĩnh làm NTM như thế nào”, chia sẻ: “… Hà Tĩnh làm được là ở sức dân, là sự đồng lòng cao độ của người dân và chính quyền…?”. Ánh mắt anh dù đỏ, phong thái anh dù có chút mệt mỏi khi vừa trải qua cuộc họp căng thẳng song vẫn ánh lên niềm tin sâu sắc - niềm tin của người dân vào công cuộc mà anh cũng như bao tầng lớp quyết tâm thực hiện./.

Bài và ảnh: Hoàng Nam, Ngàn Thương