Từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp đô thị hiện đại

Một góc diện mạo nông thôn mới ở xã Gia Lâm, Hà Nội.

Gia Lâm vốn là vùng bãi trù phú của phía Đông Hà Nội, với lợi thế đất đai màu mỡ, nguồn lao động dồi dào và truyền thống canh tác lâu đời. Sau sáp nhập, cùng với tốc độ đô thị hóa hơn 80%, nông nghiệp của xã không thu hẹp mà đang từng bước chuyển hướng sang nông nghiệp đô thị, công nghệ cao, phù hợp với chiến lược phát triển của huyện Gia Lâm cũ và quy hoạch chung Thủ đô.

Nhờ hệ thống giao thông hoàn thiện, từ quốc lộ 5, đường Lý Thánh Tông, Thành Trung đến tuyến kết nối cầu Thanh Trì, cầu Vĩnh Tuy, hoạt động vận chuyển nông sản, vật tư và hàng hóa thuận lợi hơn trước đây nhiều lần. Các vùng sản xuất rau màu, cây ăn quả, trang trại chăn nuôi đang được tổ chức lại theo hướng quy mô, tập trung và an toàn sinh học, hướng đến đáp ứng nhu cầu của các khu đô thị lớn như Vinhomes Ocean Park, Trâu Quỳ, Cổ Bi.

Bên cạnh đó, xã Gia Lâm đang thúc đẩy chuyển đổi một số diện tích đất nông nghiệp kém hiệu quả sang mô hình kinh tế đô thị như trồng hoa cây cảnh, nuôi trồng thủy sản kết hợp sinh thái, phát triển nông nghiệp trải nghiệm. Những mô hình này không chỉ đem lại giá trị kinh tế cao hơn mà còn góp phần giữ gìn cảnh quan nông thôn, nâng chất tiêu chí môi trường của nông thôn mới nâng cao.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc địa phương tập trung đầu tư cho Công viên Gia Lâm dự án gần 290 tỷ đồng, có hơn 9ha mặt nước và 3ha cây xanh, đã hoàn thiện 75% khối lượng. Công viên sau khi đưa vào sử dụng sẽ là không gian sinh thái lớn của vùng, hỗ trợ điều hòa khí hậu và tạo cảnh quan cho các mô hình nông nghiệp đô thị, du lịch nông nghiệp trong tương lai.

Cùng với các tuyến đường khớp nối Trâu Quỳ – Dương Xá – Đông Dư, các dự án mở rộng giao thông công cộng, quy hoạch bến xe trạm trung chuyển… Gia Lâm đang tạo nên hạ tầng đa lớp, giúp hoạt động sản xuất – tiêu thụ nông sản trở nên thuận tiện, nhanh chóng và giá trị cao hơn.

Gìn giữ tinh hoa làng nghề thích ứng với thị trường đô thị

Nghệ nhân làng nghề Kiêu Kỵ tham gia sản xuất, góp phần bảo tồn nghề truyền thống và tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn mới.

Không chỉ có nông nghiệp, làng nghề chính là phần “hồn cốt” của Gia Lâm. Sau sáp nhập, với vị thế trung tâm mới và nhu cầu tiêu thụ lớn từ các khu đô thị, các làng nghề đang có cơ hội mở rộng không gian phát triển và bước vào thời kỳ đổi mới mạnh mẽ.

Gia Lâm hiện có nhiều làng nghề truyền thống vẫn duy trì hoạt động ổn định, đóng góp tích cực vào xây dựng nông thôn mới. Trong đó, nổi bật là các nghề mộc dân dụng, nghề nấu rượu, nghề trồng đào, quất cảnh, làm bún, miến… ở các thôn thuộc Kim Sơn, Dương Xá, Đặng Xá, và một số xã đã đô thị hóa mạnh. Nhiều hộ sản xuất nhỏ trước đây đã chuyển lên mô hình tổ hợp tác, liên kết nhóm để chuẩn hóa quy trình, đăng ký nhãn hiệu và tham gia đánh giá OCOP. Một số sản phẩm như bún khô, miến dong, rượu truyền thống hay đồ gỗ gia dụng bước đầu được tiêu thụ ổn định tại hệ thống cửa hàng đặc sản Hà Nội và qua các sàn thương mại điện tử.

Công tác quản lý quy hoạch làng nghề, sắp xếp lại mặt bằng sản xuất, hướng đến xây dựng cụm ngành nghề tập trung đang được xã rà soát kỹ lưỡng, đặc biệt tại khu vực có nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ. Xã cũng đang thống kê quỹ đất xen kẹt, quỹ đất công để dự kiến hình thành các không gian sản xuất, trưng bày và giới thiệu sản phẩm làng nghề, tạo điểm nhấn văn hóa du lịch cho Gia Lâm trong giai đoạn tới.

Đặc biệt, hạ tầng giao thông đồng bộ giúp các làng nghề có điều kiện tiếp cận thị trường rộng hơn. Tuyến đường gom từ cầu Thanh Trì đến cầu vượt Phú Thụy, đường 179 đoạn Phú Thụy – Cầu Chùa, cùng hàng loạt tuyến đường khớp nối mới tại Cổ Bi, Trâu Quỳ đang được đẩy nhanh tiến độ, mở ra hướng phát triển làng nghề gắn với thương mại dịch vụ.

Sự phát triển mạnh mẽ của Khu đô thị Vinhomes Ocean Park (420ha, quy mô dân số quy hoạch 89.500 người) cũng là cơ hội lớn cho làng nghề Gia Lâm tiêu thụ sản phẩm tại một thị trường dân cư trẻ, năng động, có nhu cầu cao về sản phẩm handmade, đồ trang trí, thực phẩm chế biến truyền thống.

Cùng với việc đầu tư hạ tầng và củng cố các mô hình sản xuất hiện có, Gia Lâm cũng xác định nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng chuỗi giá trị nông sản và sản phẩm làng nghề theo hướng bền vững. Xã đang phối hợp với các doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị phân phối lớn để hình thành mạng lưới liên kết từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao thu nhập cho người dân, giảm phụ thuộc vào thị trường tự phát.

Địa phương tiếp tục nghiên cứu xây dựng điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề ngay trong khu vực trung tâm, tạo không gian quảng bá ổn định và thu hút du khách từ các khu đô thị lân cận như Ocean Park, Trâu Quỳ, Cổ Bi. Ứng dụng chuyển đổi số, bán hàng trực tuyến cũng được khuyến khích mạnh mẽ, giúp nông dân và các cơ sở nghề tiếp cận thị trường rộng hơn. Với định hướng này, Gia Lâm không chỉ khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có mà còn tạo nền tảng vững chắc để đưa nông nghiệp và làng nghề phát triển theo hướng hiện đại, thích ứng với đô thị hóa, góp phần hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới kiểu mẫu.

Lãnh đạo xã Gia Lâm cho biết, từ nay đến cuối năm, địa phương sẽ tập trung hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới nâng cao, đặc biệt ở lĩnh vực nông nghiệp và phát triển làng nghề. Xã sẽ đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng phục vụ sản xuất, hỗ trợ người dân chuyển đổi mô hình canh tác theo hướng nông nghiệp đô thị, nông nghiệp sạch; đồng thời rà soát, củng cố các cơ sở nghề truyền thống, khuyến khích tham gia chương trình OCOP và chuẩn hóa sản phẩm theo nhu cầu thị trường.

Với quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân, Gia Lâm đang tiến từng bước vững chắc để trở thành phường văn minh và hiện đại, đồng thời giữ lại những giá trị đã tạo nên sức sống bền bỉ của một vùng quê giàu truyền thống. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển của Thủ đô: đô thị hóa gắn với bản sắc, hiện đại hóa đi đôi với phát triển bền vững.

Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối chương trình xây dựng Nông thôn mới Hà Nội.