Hình thành cách đây gần trăm năm nhưng làng nghề làm chổi lông gà ấp Bình An mới được công nhận là làng nghề truyền thống hơn 10 năm nay. Ban đầu chỉ có khoảng 70 hộ theo làm chổi lông gà, hiện nay đã trở thành nghề chính của 230 hộ dân tại đây. Nghề vẫn không ngừng phát triển, tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho người dân địa phương.

Theo lời người dân làng kể lại, trước kia nghề truyền thống của làng là làm quạt bằng lông vịt, người dân đi bán quạt ở vùng Sài Gòn - Chợ Lớn, thấy người Hoa ở đó làm chổi lông gà, họ học nghề rồi về làm và phát triển, tồn tại cho đến ngày nay.

Đến với làng nghề làm chổi lông gà Bình An, chúng ta sẽ bắt gặp khung cảnh làm chổi hối hả, từ phơi lông gà, nhuộm màu, vót trúc đến bó chổi, những người phụ nữ tay thoăn thoắt kết từng chiếc lông gà và vận chuyển đem chổi đi bán... Có thể nói đây là công việc tương đối dễ học, dễ làm và dễ kiếm tiền, từ già đến trẻ đều thành thạo. Người đi mua vật liệu và chở hàng đi bán phần nhiều là cánh đàn ông, phụ nữ đảm nhận giai đoạn quấn chổi, còn các cụ già và đám trẻ con xúm xít nhuộm lông gà, uốn trúc.

Nghề làm chổi lông gà hoạt động quanh năm, nhưng sôi động nhất là vào khoảng tháng 10 âm lịch đến Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, để có đủ sản phẩm bán trong mùa tết, ngay từ tháng 3 âm lịch, người làm nghề phải tranh thủ tìm mua lông gà phơi khô dự trữ đến tháng 7 âm lịch.

Nguyên liệu trúc dùng làm cán chổi được người dân làng nghề nơi đây dạo mua từ khắp nơi. Những cây trúc được cưa thành từng khúc theo quy cách dài ngắn tùy vào từng loại cán chổi. Còn các loại lông gà được thu gom từ những cơ sở giết mổ gà rồi làm sạch.

Làng nghề làm chổi lông gà Bình An luôn có sự thay đổi mẫu mã sản phẩm cho phù hợp thị hiếu người tiêu dùng.

Để hoàn thành một cây chổi lông gà, công đoạn đầu tiên là phải phơi lông gà thật khô, dùng dây chỉ xỏ thành từng sợi. Loại lông đuôi gà trống màu nâu thì để nguyên, nếu là lông gà màu trắng thì nhuộm màu, phơi thêm một nắng nữa rồi quấn vào những đoạn trúc hay mây dài 3,5 - 6, 5 tấc tùy loại chổi lớn hay nhỏ, dài hay ngắn.

Bình quân một ngày. mỗi cơ sở làm từ 500 đến 1000 cây chổi. Chổi lông gà được bán với nhiều mức giá khác nhau, loại thường từ 7000 đồng đến 8000 đồng một cây, loại chổi nilong từ 5000 đến 30000 đồng, chổi lông đuôi gà từ 30000 dến 35000 đồng…

Bên cạnh đó, trung bình mỗi lao động có thể kiếm được từ 50 - 100 ngàn đồng/ngày. Trong suốt mùa Tết, nhiều người làm chăm chỉ có thể kiếm đủ tiền chi tiêu, mua sắm Tết. Nghề làm chổi lông gà còn góp phần tạo công ăn việc làm cho nhiều người như xỏ xâu lông gà thuê, chở chổi thuê…

Hiện chổi lông gà ở Bình An đã đi nhiều nơi, chủ yếu là các tỉnh miền Đông Nam Bộ hoặc Campuchia. Những mẫu mã chổi lông gà ở làng nghề này ngày càng được cải thiện mẫu mã thêm bắt mắt.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Đông - chủ 1 cơ sở chổi lông gà ở ấp Bình An cho biết: “Tính sơ sơ, trong xã Bình Thành này có hơn 200 hộ theo nghề làm chổi lông gà. Để đáp ứng nhu cầu, thị hiếu người tiêu dùng, mỗi năm chúng tôi đều có những mẫu mã, màu sắc sản phẩm mới. Trung bình mùa Tết, sản phẩm làm ra tăng gấp đôi, gấp ba ngày bình thường”.

Anh Nguyễn Văn Hùng, theo nghề hơn 10 năm, chia sẻ: “Thu nhập từ việc chở thuê cũng ổn định, nhưng phải dạy rất sớm vì phải đi từ 2 - 3 giờ sáng, vô mùa nhiều người thuê, chở không kịp dễ bị trễ chuyến hàng”.

Nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú, đa dạng của thị trường, làng nghề không chỉ sản xuất các loại chổi từ nguyên liệu lông gà mà còn nhiều chủng loại chổi khác từ các loại dây nhựa, dây bẹ…và được thị trường khắp nơi ưa chuộng.

Trước sự thay đổi mạnh mẽ của xã hội theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, làng nghề làm chổi lông gà vẫn giữ được sự phát triển ổn định dù cho các phương tiện, thiết bị sản xuất còn khá thô sơ. Người dân địa phương vô cùng tinh tế khi biết kết hợp việc thay đổi mẫu mã sản phẩm cho phù hợp thị hiếu người tiêu dùng với việc phát huy những đặc điểm, những giá trị mang tính chất truyền thống để đẩy mạnh phát triển. Thời gian qua, làng chổi lông gà Bình An còn trở thành điểm du lịch Đồng Tháp được nhiều du khách biết đến.

Cây chổi lông gà dù rất bình dị nhưng vẫn luôn chiếm vị thế nhất định trong việc chăm nom khu vực thờ cúng trang nghiêm. Do đó, để giữ vững làng nghề làm chổi lông gà ở Bình An nói riêng và xã Bình Thành nói chung, rất cần sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp chính quyền địa phương về định hướng, về thị trường…nhằm giúp cho nghề ngày càng phát triển, góp phần tạo việc làm và ổn định thu nhập cho người lao động ở địa phương.

Bài và ảnh Lê Quỳnh