Câu chuyện giữ sản vật địa phương trước giá trị của rừng kinh tế

16:01 | 02/06/2022 OCOP Theo dõi langngheviet.com.vn trên

LNV - Hạt dẻ thóc là một trong những đặc sản địa phương của vùng Lục Nam (Bắc Giang). Tuy nhiên, hiện loại hạt này đang bị suy giảm do người dân không còn mặn mà với việc nhặt dẻ, lợi ích kinh tế chênh lệch quá lớn so với rừng trồng…

Người dân nhặt hạt dẻ trong rừng

Khi mùa dẻ tới…

Dẻ thóc (hạt nhỏ) là tên gọi địa phương để phân biệt với loài dẻ Trùng Khánh (hạt to). Loại dẻ này mọc tập trung nhiều nhất ở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang với diện tích hơn 1.500 ha, sản lượng khai thác hơn 1.000 tấn/năm. Cây dẻ tập trung nhiều ở các xã như Nghĩa Phương, Vô Tranh, Bình Sơn, Trường Sơn…

Ghé thăm rừng dẻ vào tháng 8 âm lịch, dịp đầu mùa thu hoạch, tôi gặp ông Trần Thế Mỹ (60 tuổi), tại thôn Trại Lán, xã Vô Tranh, cho biết: “ Hạt dẻ thì năm được năm mất, bình thường bán 30.000/kg, năm nay mất mùa giá cao hơn từ 40.000-50.000/kg. Nhưng gia đình ít người nên chẳng nhặt được là bao.”

Gia đình ông Mỹ được giao 2ha rừng dẻ với khoảng 100 cây. Ông kể, ngày xưa dẻ được nhiều nhưng ít người mua, có khi trong nhà có cả tấn dẻ thóc. Mọi người thường làm hạt dẻ thành món xôi, chè, rang, cơm độn dẻ,… Giờ thì sáng thu tối đã có người tới mua.

Thời gian thu hoạch của dẻ là từ đầu tháng 8 đến hết tháng 10 âm lịch. Khi ở trên cây, quả dẻ có gai, lúc chín sẽ rụng xuống đất và rơi hạt ra ngoài vỏ. Để nhặt loại dẻ này được thuận lợi, người dân phải quyét dọn sạch gốc cây. Khi nhặt chỉ cần mang túi và nhặt bằng tay trần. Tuy nhiên, rừng này rất nhiều muỗi nên phải có hương muỗi mang theo để đốt. Người dân phải thu hái mỗi ngày vào buổi sớm kể cả trời mưa hay nắng, nếu để từ 2-3 ngày không nhặt dẻ sẽ bị hỏng hoặc nảy mầm.

Hạt dẻ thóc chỉ nhỏ như hạt sen nhưng có vị thơm ngậy đặc trưng

Người dân không còn tha thiết giữ rừng dẻ

Theo báo cáo của Hạt Kiểm lâm huyện Lục Ngạn, chỉ trong 3 năm qua, diện từng rừng dẻ tự nhiên được hỗ trợ giảm khá mạnh từ 1.017,69 ha xuống còn 940 ha.

Lý giải về điều này, ông Nguyễn Đình Dũng, Hạt phó Hạt Kiểm lâm huyện Lục Nam, cho biết: “Rừng dẻ tự nhiên chất lượng rừng thấp, lại nằm đan xen với với diện tích rừng trồng nên một số hộ dân đã lợi dụng, cố tình chặt phá để lấy đất trồng rừng. Do hiệu quả kinh tế của rừng dẻ kém hơn nhiều với trồng rừng kinh tế nên bà con không còn mặn mà với rừng dẻ.

Thực tế của người dân cho thấy rằng, 1 ha rừng trồng bạch đàn, sau 4 năm có thể mang lại thu nhập 150-200 triệu mà không quá vất vả. Trong khi giữ rừng dẻ sẽ được hỗ trợ 500.000/ha/năm. Thu nhập từ dẻ hạt thì bấp bênh, năm được nhiều thì 25 triệu/ha, năm mất chỉ được 5 triệu/ha. Thu hoạch rừng dẻ lại vất vả vì phải dọn rừng và đi nhặt từng hạt nhỏ.

Một góc rừng dẻ ở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

Rời xã Vô Tranh, tôi đến gặp ông Đặng Văn Thành, Phó Ban Lâm nghiệp xã Nghĩa Phương – địa phương có nhiều rừng dẻ nhất ở Lục Nam, ông Thành cho biết: Hiện Nghĩa Phương có 512 ha rừng dẻ, trong đó 372 ha được giao khoán. Tuy xã và kiểm lâm đã tuyên truyền quy ước bảo vệ rừng tới từng thôn bản nhưng khi người dân làm rừng sẽ lấn dần sang rừng dẻ. Họ lén chặt một vài cây và khi bị phát hiện, họ bảo là cây đó già rồi hoặc lỡ đốt rừng trồng mà cháy.

Trong một số chuyến thăm người trông rừng dẻ, ông Thành gặp nhiều người dân nói rằng họ sẵn sàng trả rừng dẻ. Có trường hợp người dân trên địa bàn xã, khi được giao rừng dẻ hơn 30 năm, cây dẻ to hơn 30-40cm. Họ nói với ông Thành rằng tiền trông rừng dẻ chỉ đủ mua vài đôi dày đi thăm rừng.

Bản thân gia đình ông Thành cũng có hơn 2ha rừng dẻ nhưng năm nay không có ý định nhặt. Còn ở xã, có đến 50% chủ rừng không quan tâm đến thu hoạch, cho ai nhặt thì nhặt.

Cận cảnh quả dẻ rừng khi ở trên cây

So với loại dẻ to Trùng Khánh, hạt dẻ Lục Nam có hương vị thơm, bùi, béo ngậy hơn. Hạt có giá trị dinh dưỡng cao gồm ít calo, chất béo nhưng giày khoáng chất, tinh bột, chất xơ có lợi cho sức khỏe.
Loại cây dẻ này đã xuất hiện từ lâu ở Lục Nam, đến những năm 1986, do gặp nạn đói, người dân khó khăn nên khai thác gần như hết. Đến năm 1993, kiểm lâm bắt đầu giao rừng cho người dân quản lý nên rừng mới tái sinh được.

Cây dẻ Lục Nam là loại cây thân gỗ, thuộc nhóm V. Người dân trong vùng phân ra nhiều loại dẻ như dẻ quả, dẻ cau, dẻ đầu giông, dẻ sồi, dẻ đỏ… Trong đó, dẻ quả là loại duy nhất cho thu hoạch quả và dẻ đầu giông được đánh giá có gỗ tốt nhất.

Dẻ có tán xòe càng rộng thì quả nhiều, cây dẻ vốn là loại cây tự nhiên nên không phải chăm sóc nhiều, không phun thuốc hay bón phân và không có sâu bệnh. Hạt dẻ thường là thức ăn ưa thích của một số loại như chuột, sóc, chim,…

Cầm trên tay túi dẻ thóc vừa được bà con biếu tặng khiến tôi càng đắn đo về tương lai của loại dẻ bản địa này. Một loại hạt dẻ đặc sản thơm ngon, mang tính riêng biệt hơn so với loại dẻ Trùng Khánh đã phổ biến.

Theo tìm hiểu, hiện HTX Hạt dẻ Lục Nam đang được thành lập để phát triển thành sản phẩm đặc sản địa phương này. Nếu hạt dẻ Lục Nam có thể phát triển được thương hiệu, nâng cao giá trị thì sẽ là động lực to lớn cho người dân bảo vệ rừng dẻ tự nhiên đi đôi với phát triển kinh tế./

Bài và ảnh: Thúy Vi

Tin mới hơn

Sản phẩm OCOP và du lịch giúp phát triển nông thôn bền vững

07:00 | 16/10/2026 OCOP

LNV - Phát huy lợi thế về sản phẩm nông nghiệp, làng nghề truyền thống và bản sắc văn hóa địa phương, du lịch nông nghiệp, nông thôn đang mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho nhiều vùng quê. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng, cần tăng cường liên kết giữa sản xuất với du lịch, đổi mới sản phẩm trải nghiệm và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hướng tới phát triển bền vững.

Pleiku mở rộng không gian quảng bá sản phẩm OCOP gắn với du lịch

15:32 | 12/10/2026 OCOP

LNV - Điểm trưng bày, giới thiệu đặc sản OCOP Gia Lai vừa khai trương tại khu vực Quảng trường Đại Đoàn Kết (phường Pleiku), góp phần quảng bá sản phẩm đặc trưng của địa phương, mở rộng kênh tiêu thụ nông sản và tạo thêm điểm đến mua sắm, trải nghiệm cho du khách.

Livestream quảng bá Bưởi Chum Phú Nghĩa, tiêu thụ gần 1.000 quả bưởi

13:01 | 12/10/2026 OCOP

LNV - Chiều 8/9, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Nghĩa phối hợp với Hội Nông dân xã và Hợp tác xã Nông nghiệp sạch Đức Hậu - Lưu Quang tổ chức phiên livestream với chủ đề “Bưởi Chum Phú Nghĩa - Hương vị từ đất lành”, nhằm quảng bá sản phẩm đặc sản địa phương, mở rộng kênh tiêu thụ nông sản trên nền tảng số.

Từ mô hình chăn nuôi đến sản phẩm đặc trưng địa phương

07:00 | 10/10/2026 OCOP

LNV - Từ đàn chim cút thương phẩm quy mô tại Quảng Trị đến việc khôi phục giống vịt bản địa ở Sơn La, các mô hình chăn nuôi phù hợp địa phương đang giúp nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, các mô hình này cần giải bài toán tổ chức lại sản xuất, chuẩn hóa chất lượng, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường thay vì chỉ tập trung tăng quy mô đàn.

Xúc tiến thương mại, mở rộng cơ hội phát triển du lịch nông nghiệp

12:08 | 09/10/2026 OCOP

LNV - Nhiều sản phẩm OCOP có chất lượng, mang đậm bản sắc địa phương nhưng chưa được khai thác hiệu quả trong hoạt động du lịch. Kết nối không gian sản xuất với trải nghiệm, dịch vụ và thị trường được xem là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng đầu ra và tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn.

Hà Nội: Chuyển đổi số mở hướng nâng tầm thương hiệu và giá trị sản phẩm OCOP

15:49 | 08/10/2026 OCOP

LNV - Chuyển đổi số đang mở ra cơ hội mới để sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và đặc sản địa phương tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, việc ứng dụng công nghệ không thể chỉ dừng ở quảng bá, giới thiệu sản phẩm mà cần gắn với minh bạch nguồn gốc, xây dựng thương hiệu, mở rộng kênh phân phối và thúc đẩy tiêu thụ, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn.

Tin khác

Quảng Ninh: OCOP tạo sức bật kinh tế nông thôn

09:24 | 08/10/2026 OCOP

LNV - Từ những sản vật từng chỉ quanh quẩn trong phạm vi làng, xã, Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP) đang góp phần làm thay đổi cách tổ chức sản xuất ở khu vực nông thôn Quảng Ninh. Giá trị của OCOP không chỉ nằm ở số lượng sản phẩm được xếp hạng, mà sâu xa hơn là quá trình chuẩn hóa sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu, nâng năng lực của doanh nghiệp, hợp tác xã và từng bước đưa tài nguyên bản địa trở thành hàng hóa có thương hiệu, có thị trường và khả năng tạo sinh kế bền vững.

Hà Nội đưa sản phẩm OCOP lên TikTok

16:56 | 05/10/2026 OCOP

LNV - Sáng mai (6-10), tại Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội sẽ diễn ra chương trình “Gian hàng số – nâng tầm thương nhân Thủ đô” và ra mắt kênh TikTok “OCOP Hà Nội”.

Sản phẩm OCOP cá còm kho tộ Đặc sản xứ Nghệ vươn xa

07:00 | 02/10/2026 OCOP

LNV - Từ loài cá nhỏ gắn với bữa cơm quê xứ Nghệ, cá còm kho tộ Lam Nhung được nâng tầm thành sản phẩm OCOP, mang hương vị sông Lam đến nhiều tỉnh, thành.

Nhiều sản phẩm OCOP góp mặt tại Hội chợ Thương mại điện tử Hải Phòng 2026

15:00 | 01/10/2026 OCOP

LNV - Hội chợ Thương mại điện tử Hải Phòng năm 2026 với chủ đề “Kết nối vùng, mở rộng thị trường” diễn ra từ ngày 1-2/10 tại Trung tâm Hội nghị – Biểu diễn thành phố, mang đến không gian giới thiệu, quảng bá và tiêu thụ nhiều sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của Hải Phòng và các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc.

Khai mạc Sự kiện OCOP gắn với văn hóa miền núi phía Bắc tại Hà Nội

12:00 | 01/10/2026 OCOP

LNV - Tối 25/9, tại Công viên Thiên văn học (phường Dương Nội), Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội phối hợp với UBND phường Dương Nội tổ chức Sự kiện giới thiệu sản phẩm OCOP gắn với văn hóa các tỉnh miền núi phía Bắc. Sự kiện thu hút sự tham gia của đại diện các sở, ban, ngành TP. Hà Nội, đại diện một số tỉnh, thành phố cùng chính quyền phố cùng chính quyền địa phương.

Kết nối đặc sản miền núi phía Bắc với thị trường Thủ đô

11:52 | 28/09/2026 OCOP

LNV - Những sản phẩm đặc trưng của vùng núi phía Bắc đang có thêm cơ hội tiếp cận thị trường Hà Nội thông qua sự kiện giới thiệu sản phẩm OCOP gắn với văn hóa các tỉnh miền núi phía Bắc. Chương trình không chỉ quảng bá nông sản, sản phẩm thủ công giàu bản sắc mà còn thúc đẩy kết nối cung – cầu, mở rộng kênh phân phối và nâng cao giá trị cho sản phẩm vùng cao.

Ổi lê Di Trạch nông sản OCOP 4 sao

07:00 | 27/09/2026 OCOP

LNV - Từ những diện tích trồng lúa trước đây, người dân Di Trạch, xã Hoài Đức đã từng bước chuyển sang phát triển cây ăn quả có giá trị kinh tế cao. Trong đó, ổi lê trở thành một trong những sản phẩm chủ lực, được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và được công nhận OCOP 4 sao

Sơn La: Nâng tầm OCOP bằng chất lượng và thị trường

14:00 | 25/09/2026 OCOP

LNV - Từ cà phê, chè đến nhiều nông sản đặc trưng, Chương trình OCOP đã mở thêm cơ hội để sản phẩm Sơn La được chuẩn hóa và tiếp cận thị trường rộng hơn. Nhưng hạng sao không phải đích đến cuối cùng. Khi cạnh tranh ngày càng cao, khả năng duy trì chất lượng ổn định, làm chủ vùng nguyên liệu, đổi mới chế biến và đáp ứng nhu cầu thị trường mới quyết định sức sống lâu dài của mỗi sản phẩm OCOP.

Chỉ dẫn địa lý: Tiềm năng lớn, khai thác còn hạn chế

09:00 | 25/09/2026 OCOP

LNV - Được bảo hộ chỉ dẫn địa lý mới là bước khởi đầu. Để những tên tuổi gắn với vùng đất thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, sản phẩm còn phải vượt qua bài toán tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng, liên kết thị trường và xây dựng đầu ra bền vững. Thực tế cho thấy, đây vẫn là những “điểm nghẽn” khiến giá trị của nhiều chỉ dẫn địa lý chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng.

OCOP tiếp sức cho thương hiệu làng nghề, nâng vị thế hàng Việt

07:34 | 23/09/2026 Làng nghề, nghệ nhân

LNV - Với hơn 1.350 làng có nghề, trong đó hơn 300 làng nghề truyền thống, Hà Nội sở hữu nguồn lực lớn để phát triển sản phẩm OCOP gắn với xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và thúc đẩy tiêu dùng hàng Việt. Mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn kết tinh kỹ năng nghề, bản sắc văn hóa và sức sáng tạo của người dân Thủ đô, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của hàng Việt trong quá trình hội nhập.

Cốm tươi Minh Hằng vươn xa nhờ chứng nhận OCOP 4 sao

07:00 | 20/09/2026 OCOP

LNV - Từ nghề làm cốm được gìn giữ qua nhiều thế hệ, Cốm tươi Minh Hằng đã từng bước chuẩn hóa sản xuất, xây dựng thương hiệu và được công nhận OCOP 4 sao. Câu chuyện của một sản phẩm đặc trưng Mễ Trì cho thấy Chương trình OCOP đang góp phần tạo động lực để sản phẩm truyền thống nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và thích ứng với nhu cầu tiêu dùng hiện đại.

Phường Yên Nghĩa hưởng ứng Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”

19:00 | 14/09/2026 OCOP

LNV - Hưởng ứng Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, chiều 14-9, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Yên Nghĩa phối hợp với UBND phường tổ chức hội nghị triển khai các hoạt động tuyên truyền, vận động, góp phần lan tỏa thói quen tiêu dùng hàng Việt trong cán bộ và nhân dân trên địa bàn.

Mở rộng không gian thị trường, nâng giá trị sản phẩm OCOP

13:00 | 10/09/2026 OCOP

LNV - Từ những điểm du lịch làng nghề, du lịch nông thôn đến hệ thống phân phối, chuỗi liên kết và thị trường xuất khẩu, sản phẩm OCOP đang có thêm nhiều cơ hội tiếp cận người tiêu dùng. Tuy nhiên, để đi xa hơn, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng đầu ra mà còn phải nâng chất lượng, xây dựng thương hiệu, phát huy giá trị bản địa và đáp ứng ngày càng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường.

Nem Hiệp Lừng Hồng: Từ hương vị quê nhà đến sản phẩm hướng tới OCOP

12:14 | 10/09/2026 OCOP

LNV - Từ món nem thính quen thuộc của người dân Bến Hiệp, xã Minh Thọ, tỉnh Hưng Yên, anh Nguyễn Đức Lừng đang từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất, xây dựng thương hiệu Nem Hiệp Lừng Hồng, với mong muốn giữ hương vị quê nhà và đưa sản phẩm đến với thị trường rộng hơn.

Doanh nghiệp Việt Nam quảng bá nông sản, thực phẩm tại Fine Food Australia 2026

14:55 | 04/09/2026 Xúc tiến thương mại

LNV - Khu gian hàng Việt Nam tại Hội chợ Fine Food Australia 2026 giới thiệu nhiều sản phẩm nông sản, thực phẩm thế mạnh, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp kết nối đối tác, tìm kiếm cơ hội gia tăng xuất khẩu vào thị trường Australia.

Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều