Không chỉ dừng ở các sản phẩm ẩm thực, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Bahnar, Jrai cũng đang hồi sinh nhờ chương trình OCOP. Ảnh: Minh Phương

Thổi hồn văn hóa vào sản phẩm quê hương

Ở huyện Đức Cơ, giữa những ngọn đồi lộng gió, chị Rơ Ô H’Rin (làng Trol Đeng) vẫn kiên trì giữ nghề làm “Muối cỏ thơm H’Rin” – món gia vị gắn liền với bếp lửa người Jrai. Từ loại cỏ Groach đặc trưng của vùng, chị phối trộn cùng ớt, muối và các nguyên liệu bản địa theo bí quyết gia truyền. Sản phẩm giản dị ấy nay đã trở thành OCOP 3 sao cấp tỉnh, được người tiêu dùng ưa chuộng nhờ hương vị đậm đà, khó quên.

Chị H’Rin chia sẻ: “Nhờ tham gia chương trình OCOP, tôi được hỗ trợ về bao bì, nhãn mác và quảng bá sản phẩm tại các hội chợ. Giờ đây, muối cỏ thơm không chỉ có mặt trong bữa ăn của người Gia Lai, mà còn được gửi đi nhiều tỉnh, giúp tôi và bà con có thêm nguồn thu nhập ổn định.”

Cũng từ nếp sống truyền thống, chị Nay H’Tó ở thị xã Ayun Pa đã đưa rượu cần Jrai trở thành thương hiệu được nhiều người biết đến. Với men lá rừng và cách ủ thủ công, rượu cần Ayun Pa mang vị ngọt nồng nàn của lúa mới và tình người Tây Nguyên. Sau khi đạt chứng nhận OCOP 3 sao năm 2023, sản phẩm được tiêu thụ đều đặn tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, giúp chị H’Tó tăng gấp đôi doanh thu.

Không chỉ phụ nữ, nhiều hợp tác xã vùng cao cũng mạnh dạn đầu tư sản xuất theo hướng liên kết chuỗi. HTX Kon Hà Nừng (xã Đăk Rong, huyện Kbang) – với 22 thành viên là người Bahnar – đã phát triển bộ ba sản phẩm mắc ca, gồm nhân, dầu và mật ong mắc ca, đều đạt chuẩn OCOP 3 sao. Nhờ thổ nhưỡng bazan đặc trưng, sản phẩm mang vị béo bùi riêng có, trở thành mặt hàng được ưa chuộng trên các sàn thương mại điện tử.

Tại xã Tơ Tung, sản phẩm “Măng le khô Tơ Tung” cũng đã vươn ra thị trường lớn, có mặt trong hệ thống siêu thị Central Retail và cửa hàng OCOP khắp cả nước. Chính quyền địa phương đang khuyến khích người dân tham gia HTX, kết hợp quảng bá ẩm thực bản địa gắn với phát triển du lịch sinh thái – hướng đi bền vững cho vùng núi phía Tây Gia Lai.

OCOP – Cầu nối kinh tế và văn hóa vùng cao

“Khăn quàng cổ Brưng” của chị Đinh Thị Hái (làng Kgiang, xã Tơ Tung) được chứng nhận sản phẩm đạt OCOP 3 sao năm 2023. Ảnh: Minh Phương

Không chỉ dừng ở các sản phẩm ẩm thực, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Bahnar, Jrai cũng đang hồi sinh nhờ chương trình OCOP. Tại xã Tơ Tung, “Khăn quàng cổ Brưng” của chị Đinh Thị Hái vừa được công nhận đạt chuẩn 3 sao. Mỗi tấm khăn được dệt thủ công qua hàng chục công đoạn, với hoa văn, màu sắc phản ánh đời sống tinh thần phong phú của người Bahnar. “Mỗi sản phẩm là một câu chuyện văn hóa. Người mua không chỉ nhận được món đồ, mà còn mang theo linh hồn của dân tộc chúng tôi,” chị Hái chia sẻ.

Còn tại HTX Dệt thổ cẩm Glar (xã Ia Băng), bà Mlốp và 30 phụ nữ Bahnar cùng chung tay giữ nghề, tạo ra những chiếc túi thổ cẩm Glar tinh xảo. Sản phẩm này cũng được công nhận OCOP 3 sao, mỗi tháng sản xuất 50-70 chiếc, giá từ 350.000 đồng. “Nhờ OCOP, chị em có việc làm ổn định, vừa nuôi sống gia đình, vừa tự hào gìn giữ nghề truyền thống,” bà Mlốp nói.

Theo Sở Công Thương tỉnh Gia Lai, hiện toàn tỉnh có hơn 900 sản phẩm OCOP, trong đó 92 sản phẩm đạt hạng 4-5 sao, phần lớn là thực phẩm, đồ uống, dược liệu và thủ công mỹ nghệ – phản ánh rõ nét bản sắc vùng cao nguyên.

Bà Nguyễn Thị Bích Thu, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh, cho biết: “Trong 3 năm qua, chúng tôi đã hỗ trợ hàng trăm hộ dân, HTX tham gia hội chợ, kết nối giao thương và quảng bá trên sàn thương mại điện tử. Ngày càng nhiều đồng bào biết bán hàng online, thanh toán điện tử, giúp sản phẩm OCOP của Gia Lai lan tỏa xa hơn.”

Cùng với đó, tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, hỗ trợ các đơn vị gắn mã QR, chip NFC, blockchain để truy xuất nguồn gốc và hướng đến xuất khẩu. Việc đào tạo kỹ năng tiếp thị, thiết kế bao bì, quản trị thương hiệu cũng được xem là “chìa khóa” nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm vùng dân tộc thiểu số.

Từ những nguyên liệu giản dị của núi rừng như muối, cỏ thơm, men lá, sợi bông hay tre, nứa..., người Bahnar, Jrai đã “thổi hồn” vào từng sản phẩm để tạo nên giá trị riêng. Mỗi sản phẩm OCOP không chỉ là hàng hóa, mà còn là cầu nối văn hóa, mang niềm tự hào của đại ngàn Tây Nguyên đến với mọi miền đất nước.

Theo định hướng của tỉnh, chương trình OCOP thời gian tới sẽ tiếp tục khuyến khích các chủ thể địa phương đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm gắn với du lịch cộng đồng và bảo tồn nghề truyền thống. Khi kinh tế và văn hóa song hành, OCOP không chỉ giúp người dân ổn định cuộc sống, mà còn làm sống dậy hồn cốt văn hóa Tây Nguyên – nơi mỗi sản phẩm là một câu chuyện về con người và khát vọng vươn lên giữa núi rừng Gia Lai./