Kéo dài mùa thu hoạch, nâng giá trị nông sản

Thông thường, mận hậu Mộc Châu bắt đầu ra hoa vào dịp trước Tết Nguyên đán và cho thu hoạch rộ vào đầu hè. Tuy nhiên, việc sản lượng tập trung trong thời gian ngắn từng khiến không ít hộ dân rơi vào cảnh “được mùa, mất giá”.

Khi mận chín đồng loạt, thị trường tiêu thụ chịu áp lực lớn. Giá bán giảm sâu, khiến công sức chăm sóc cả năm nhiều khi chưa tương xứng với thu nhập. Từ thực tế đó, dưới sự hướng dẫn của các cơ quan chuyên môn, nhiều chủ vườn tại các xã, phường trên cao nguyên Mộc Châu đã mạnh dạn áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm điều tiết thời gian ra hoa, đậu quả của cây mận.

Những thao tác như cắt tỉa cành tạo độ thông thoáng, vin cành, khoanh vỏ để ức chế sinh trưởng, kết hợp chế độ tưới tiêu hợp lý cùng bón phân hữu cơ, vi sinh đã giúp cây cho quả sớm hơn và kéo dài mùa thu hoạch. Nhờ vậy, thay vì chỉ thu hái trong vài tuần cao điểm, nhiều vườn mận có thể bắt đầu thu từ tháng 3 và duy trì đến tận tháng 8 dương lịch.

Nông dân tổ dân phố Chờ Lồng, phường Thảo Nguyên (Sơn La) chăm sóc cây mận.

Dẫn khách tham quan khu vườn rộng gần 2ha với những cây vừa trổ hoa vừa lấp lánh quả, ông Đặng Văn Lập, tổ dân phố Cờ Đỏ, phường Thảo Nguyên chia sẻ: “Trước đây gia đình để cây phát triển tự nhiên. Quả sai nhưng kích thước nhỏ, bán vào chính vụ chỉ đạt khoảng 10.000 - 15.000 đồng/kg. Khoảng 4 năm trở lại đây, gia đình tôi bắt đầu áp dụng kỹ thuật làm mận chín sớm. Ngay sau khi kết thúc vụ thu hoạch, cả nhà tiến hành dọn vườn, cắt tỉa cành. Đến tháng 8, tháng 9 thì thực hiện khoanh vỏ để thúc cây phân hóa mầm hoa”.

Theo ông Lập, đây là quy trình đòi hỏi kỹ thuật chính xác và theo dõi sát sao từng giai đoạn sinh trưởng. Việc bón phân, phun thuốc sinh học phải đúng thời điểm để dưỡng hoa, giúp cây đậu quả trong điều kiện sương muối mùa đông.

“Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật, hiện nay gia đình đã có mận hậu để bán từ rất sớm, giá tại vườn dao động từ 60.000 đến 100.000 đồng/kg, cao gấp 3 đến 4 lần so với chính vụ. Dự kiến năm nay, vườn mận của gia đình thu hoạch từ tháng 3 đến tháng 7, sản lượng khoảng 20 tấn”, ông Lập nói thêm.

Câu chuyện của gia đình ông Lập đang trở thành hình mẫu cho nhiều hộ dân tại Mộc Châu. Thay vì tăng sản lượng bằng mọi giá, người trồng mận chú trọng chất lượng, thời điểm bán và giá trị thị trường.

Nông dân tổ dân phố Cờ Đỏ, phường Thảo Nguyên (Sơn La) thu hoạch mận trái vụ.

Từ vườn mận trái vụ đến điểm hẹn du lịch trải nghiệm

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế từ thu hoạch quả, những vườn mận chín sớm còn tạo thêm sức sống mới cho du lịch Mộc Châu trong thời điểm vốn chưa phải mùa cao điểm.

Những ngày đầu tháng 4, gia đình chị Trần Thị Hường, tổ dân phố Chờ Lồng, phường Thảo Nguyên đang tất bật thu hoạch mận trái vụ để giao cho thương lái.

Chị Hường cho biết: “Gia đình hiện có hơn 2ha mận hậu, trong đó khoảng 80% diện tích đã được xử lý cho ra quả trái vụ. Việc chăm sóc đòi hỏi nhiều công sức hơn so với canh tác thông thường, đặc biệt là khâu bổ sung dinh dưỡng hữu cơ, phòng trừ sâu bệnh và điều chỉnh chế độ bón phân để cây ra quả sớm. Nhờ tuân thủ quy trình sản xuất nông nghiệp sạch, VietGAP nên mận sớm của gia đình tôi có chất lượng tốt, bảo đảm an toàn thực phẩm. Quả tuy không quá lớn nhưng giòn, mọng nước, vị chua ngọt hài hòa, được thị trường ưa chuộng. Thương lái từ các tỉnh dưới xuôi lên thu mua ngay tại vườn nên sản lượng tiêu thụ khá ổn định”.

Cây mận trên cao nguyên Mộc Châu ra quả trái vụ khi nông dân tích cực áp dụng khoa học kỹ thuật trong canh tác.

Khi giá trị kinh tế của mận trái vụ ngày càng rõ rệt, nhiều nhà vườn cũng bắt đầu đầu tư chỉnh trang cảnh quan để kết hợp đón khách du lịch.

Những lối đi nhỏ giữa vườn, các tiểu cảnh chụp ảnh, khu nghỉ chân hay quầy bán sản phẩm địa phương được bố trí hài hòa giữa sắc xanh của lá và màu đỏ tím của mận chín. Du khách đến Mộc Châu thời điểm này không còn phải tiếc nuối vì “chưa đúng mùa mận”. Họ có thể trực tiếp bước vào vườn, tự tay hái những quả mận đầu mùa và thưởng thức tại chỗ.

Những quả mận Mộc Châu trái mùa được thu hái phục vụ nhu cầu người tiêu dùng và khách du lịch.

Chị Cao Thị Loan, du khách đến từ Ninh Bình cho biết: “Ban đầu tôi nghĩ thời điểm này chưa phải mùa mận nên chỉ định đến Mộc Châu ngắm cảnh. Nhưng khá bất ngờ khi vẫn được vào vườn tham quan và tự tay hái mận chín. Quả tuy không to như chính vụ nhưng ăn rất giòn, mọng nước, vị chua ngọt dễ chịu”.

Từ một loại nông sản theo mùa, mận hậu Mộc Châu đang dần trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc nhờ tư duy sản xuất mới của người nông dân. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật để rải vụ không chỉ giúp nâng cao thu nhập trên cùng đơn vị diện tích, mà còn giảm áp lực tiêu thụ chính vụ, tránh tình trạng dư thừa sản phẩm.

Quan trọng hơn, những vườn mận trái vụ đã góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm cho du khách khi đến với Khu du lịch quốc gia Mộc Châu.

Du khách tham quan trải nghiệm tại vườn mận trái vụ trên địa bàn phường Thảo Nguyên (Sơn La).

Giữa tiết trời trong trẻo của cao nguyên, được dạo bước trong vườn cây trĩu quả và thưởng thức vị ngọt chua đầu mùa là điều khiến nhiều người muốn quay trở lại. Mùa mận ở Mộc Châu vì thế không còn gói gọn trong vài tháng ngắn ngủi. Bằng bàn tay cần cù và tư duy đổi mới của người nông dân, mùa ngọt ấy đang được kéo dài hơn mỗi năm.