Ông Nguyễn Văn Thảo – một hộ trồng bưởi hơn mười năm tại địa phương cho biết trong quá trình kiểm tra độ già của trái trước thu hoạch: “Bưởi năm nay được mùa, tép chắc, vị ngọt thanh, màu sắc đạt yêu cầu thị trường”. Theo ông, sự đồng đều về mẫu mã và chất lượng là kết quả của việc tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, đặc biệt trong quản lý dinh dưỡng và điều tiết nước tưới theo từng giai đoạn sinh trưởng.

Kết quả này không chỉ là niềm vui của riêng một hộ trồng mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi tích cực của toàn vùng. Tại địa phương, nhiều nông hộ đang từng bước chuẩn hóa quy trình canh tác, hướng đến mục tiêu xây dựng và phát triển nhãn hiệu tập thể “Bưởi da xanh Tân Hiệp – Hớn Quản”, nhằm xây dựng tiêu chuẩn chất lượng đồng nhất, nâng cao giá trị thương mại và mở rộng thị trường cho đặc sản bản địa.

Từ canh tác xen canh đến định hướng cây trồng chủ lực

Trước đây, bưởi da xanh là loại cây chủ yếu được trồng xen trong các vườn điều, hồ tiêu hoặc cao su. Diện tích nhỏ lẻ, phương thức chăm sóc dựa nhiều vào kinh nghiệm khiến chất lượng trái không đồng đều. “Nhà nào có vài gốc thì chăm, không thì để tự phát triển. Đến mùa thu hoạch, trái đẹp bán được giá, trái không đạt thì bỏ” – Bà Lê Thị Hạnh – một hộ trồng bưởi lâu năm, cho biết.

Tuy nhiên, xu hướng tiêu dùng thay đổi đã tạo ra cơ hội mới. Thị trường ngày càng ưa chuộng dòng bưởi da xanh có múi hồng, tép giòn, ít hạt, vị ngọt thanh. Đồng thời, khi giá điều và hồ tiêu biến động theo chiều hướng giảm, nhiều hộ bắt đầu cơ cấu lại vườn cây, mở rộng diện tích trồng bưởi da xanh từ vài chục lên hàng trăm gốc.

Sự phát triển nhanh về diện tích cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý kỹ thuật. Thực tế cho thấy, nếu không kiểm soát tốt dinh dưỡng, nước tưới và thời điểm thu hoạch, chất lượng trái dễ bị ảnh hưởng, làm giảm giá trị thương phẩm. “Làm bưởi theo kiểu may rủi thì không thể phát triển lâu dài”, ông Thảo nhận định.

Từ thực tiễn đó, địa phương xác định việc chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng áp dụng quy trình kỹ thuật đồng bộ, kiểm soát chất lượng ngay từ vườn trồng là điều kiện tiên quyết để nâng cao hiệu quả kinh tế và xây dựng thương hiệu bền vững cho bưởi da xanh.

Kiểm soát kỹ thuật – Nền tảng nâng cao chất lượng bưởi

Từ năm 2020, ngành nông nghiệp tại địa phương từng bước triển khai các giải pháp chuẩn hóa quy trình canh tác bưởi da xanh theo hướng bền vững. Trọng tâm là kiểm soát đồng bộ các yếu tố kỹ thuật như dinh dưỡng, nước tưới, quản lý sâu bệnh và ghi chép nhật ký sản xuất nhằm nâng cao tính ổn định về năng suất và chất lượng trái.

Trong thực tế sản xuất, nước tưới được điều tiết theo từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây, đặc biệt ở giai đoạn ra hoa, đậu trái và phát triển trái. Việc áp dụng hệ thống tưới giúp kiểm soát lượng nước phù hợp, hạn chế tình trạng dư ẩm làm giảm hàm lượng đường trong múi hoặc thiếu nước gây khô múi. Song song đó, chế độ bón phân được chia thành nhiều đợt, cân đối NPK kết hợp phân hữu cơ nhằm cải thiện độ phì đất và hạn chế hiện tượng nứt vỏ, sượng múi.

Công tác phòng trừ sâu bệnh cũng chuyển dần sang các biện pháp sinh học, giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Việc ghi chép nhật ký chăm sóc được thực hiện thường xuyên, tạo cơ sở theo dõi sinh trưởng và phục vụ truy xuất nguồn gốc.

Nhờ kiểm soát tốt các yếu tố kỹ thuật, chất lượng bưởi da xanh Tân Hiệp ngày càng đồng đều hơn về kích cỡ, mẫu mã và chất lượng. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm và tiến tới xây dựng thương hiệu vùng trồng một cách bền vững.

Chất lượng ổn định – mở rộng đầu ra

Trước đây, bưởi da xanh chủ yếu được tiêu thụ theo hình thức thu mua tự phát, sản lượng phụ thuộc vào quy mô từng vườn và thời điểm thu hoạch. Những năm gần đây, phương thức tiêu thụ đã có sự chuyển biến rõ rệt thông qua việc ngày càng nhiều thương lái chủ động liên hệ, đặt mua trước vụ, đặc biệt vào giai đoạn cao điểm cuối năm. Điều này phản ánh mức độ tín nhiệm của thị trường đối với chất lượng và tính ổn định của sản phẩm.

Cùng với đó, yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe hơn về kích cỡ, mẫu mã và chất lượng sản phẩm. Áp lực cạnh tranh từ thị trường yêu cầu người sản xuất phải kiểm soát chặt chẽ quy trình kỹ thuật nhằm nâng cao tỷ lệ trái đạt chuẩn thương phẩm và đảm bảo tính đồng đều giữa các lô sản xuất.

Theo đánh giá chuyên môn, để mở rộng kênh phân phối và gia tăng giá trị, sản phẩm cần được xây dựng tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng, gắn với quy trình canh tác thống nhất và định vị thương hiệu vùng trồng. Trên cơ sở đó, việc triển khai xây dựng nhãn hiệu tập thể “Bưởi da xanh Tân Hiệp – Hớn Quản” hướng tới thiết lập cơ chế quản lý chất lượng đồng bộ, minh bạch thông tin và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm củng cố vị thế sản phẩm trên thị trường và bảo đảm định hướng phát triển bền vững cho vùng trồng.

Song song với việc xây dựng nhãn hiệu, địa phương định hướng hình thành vùng trồng có mã số quản lý, thực hiện nhật ký canh tác và áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể. Khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện này, sản phẩm bưởi da xanh có cơ sở tham gia vào hệ thống phân phối hiện đại như siêu thị và chuỗi cửa hàng nông sản an toàn, qua đó nâng cao giá trị kinh tế và đảm bảo phát triển bền vững cho vùng trồng.

Với các tiêu chí sản xuất ngày càng được nâng cao, bưởi da xanh Tân Hiệp đang từng bước tạo dựng dấu ấn riêng:

• Vỏ mỏng – múi hồng – tép giòn – vị ngọt thanh
• Quy trình chăm sóc được ghi chép rõ ràng
• Canh tác theo hướng an toàn, hạn chế tối đa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật

Tất cả tạo nền tảng quan trọng để xây dựng Nhãn hiệu tập thể “Bưởi da xanh Tân Hiệp – Hớn Quản” – một bước đi cần thiết nhằm khẳng định uy tín, nâng tầm giá trị và định vị thương hiệu trái cây của địa phương trên thị trường.

Cuối ngày, vườn bưởi rực lên dưới ánh hoàng hôn. Những hàng bưởi thẳng tắp, những trái bưởi căng mọng, vừa đủ độ chín trở thành một bức tranh đẹp của vùng đất đỏ. Giờ đây, bưởi da xanh Tân Hiệp đang trở thành một trong những hướng đi bền vững cho nông dân địa phương.

Không chỉ là sản phẩm nông nghiệp, bưởi da xanh nơi đây còn phản ánh quá trình chuyển mình của một vùng quê: từ thay đổi phương thức canh tác, tuân thủ quy trình kỹ thuật, chủ động tiếp cận thị trường đến từng bước xây dựng thương hiệu tập thể. Giá trị của trái bưởi Tân Hiệp vì thế không chỉ nằm ở vị ngọt đặc trưng, mà còn ở hành trình nỗ lực và tư duy đổi mới của người dân trên con đường phát triển lâu dài, bền vững.