Những ngư dân cùng nhau chuyển cá ngừ lên bờ chờ thương lái đến mùa.

Làng biển Thiện Chánh, gồm các khu phố Thiện Chánh, Thiện Chánh 1, Thiện Chánh 2 thuộc phường Tam Quan Bắc, thị xã Hoài Nhơn, nổi tiếng với nghề câu cá nhám, ngư dân gọi loài cá này là "cọp biển" và gần đây là nghề câu cá ngừ đại dương hay còn gọi là cá bò gù. Theo số liệu thống kê, toàn thị xã có hơn 2.100 tàu cá đánh bắt xa bờ, sản lượng khai thác cá ngừ đại dương chiếm khoảng 60 đến 70% lượng cá ngừ cả nước. Trong đó, phường Tam Quan Bắc có gần 1.100 tàu đánh bắt xa bờ, riêng làng Thiện Chánh có hơn 600 tàu.

Hơn 40 năm theo nghề, lão ngư Nguyễn Thanh Hồng (Trưởng khu phố Thiện Chánh 2, phường Tam Quan Bắc) nhớ như in những khó khăn, sự nghiệt ngã của nghề biển. Ông Hồng nhớ lại, trước năm 1975, làng Thiện Chánh (nay là khu phố Thiện Chánh) chỉ vỏn vẹn mấy chục nóc nhà tranh tre, nứa lá đơn sơ. Người dân trong làng chỉ có nghề khai thác hải sản ven bờ, phương tiện đánh bắt thô sơ nên hiệu quả thấp. Chính vì vậy, cái nghèo, cái khó cứ đeo bám làng biển từ thế hệ này đến thế hệ khác.

Dù vậy, làng Thiện Chánh xưa kia vẫn nổi tiếng nhờ có đội thợ câu cá nhám lão luyện. "Cá nhám còn gọi là cá mập cáo, ngư dân mệnh danh loài cá này là "cọp biển" bởi chúng rất hung hãn, mạnh mẽ khi đi săn mồi. Vậy nên nghề câu cá nhám rất nguy hiểm, đòi hỏi thợ câu phải bạo gan, lành nghề mới dám đối đầu, đánh bắt loài cá này", ông Hồng chia sẻ.

Ông Hồng cho biết thêm: 17 tuổi tôi đã đi khắp các vùng biển Hoàng Sa, Trường Sa làm nghề lưới vây, lưới rút, đến nghề câu vàng (còn gọi là câu giàn), chủ yếu để câu cá nhám. Cách đây khoảng 25 năm, tàu của chúng tôi đã câu được những con cá ngừ đại dương đầu tiên. Đêm đó, tàu chúng tôi bất ngờ gặp đàn cá lớn lên đến hàng ngàn con, khuấy động cả vùng biển. Nhìn thấy cảnh tượng đó ai cũng nổi da gà vì chưa gặp loài cá này bao giờ. Những con cá cắn câu chúng tôi bắt được nặng đến hơn nửa tạ. Đưa cá vào bờ mới biết đó là cá ngừ đại dương - loài cá mà ngư dân ở Phú Yên, Khánh Hòa đã câu nhiều năm rồi. Từ đó, tôi bắt đầu chuyển sang nghề câu cá bò gù, cá chuồn, cá thu và liên tục trúng lớn. Mỗi chuyến đi biển, thu nhập cao hơn trước từ 8 -10 lần.

Được biết, khoảng từ năm 2000, ngư dân làng Thiện Chánh và nhiều làng biển khác ở thị xã Hoài Nhơn bắt chuyển sang nghề câu cá ngừ đại dương. Nhờ chính quyền địa phương vận động và tạo điều kiện nhiều ngư dân vay vốn đầu tư đóng tàu cá công suất lớn, bám biển. Nhiều gia đình giàu lên, trở thành tỷ phú nhờ nghề câu cá ngừ đại dương.

Đến nay, khu phố Thiện Chánh 2 có khoảng 665 hộ, chủ yếu làm nghề liên quan đến khai thác hải sản, thu nhập bình quân 80 triệu đồng/người/năm. Cả khu phố có hơn 90 nhà cấp 3 (2 tầng kiên cố trở lên). Còn khu phố Thiện Chánh 1 có hơn 600 hộ và 100 nhà cấp 3, thu nhập bình quân hơn 70 triệu đồng/người/năm. Trong số đó phải kể đến lão ngư Bùi Thanh Ninh (Sáu Ninh, ở khu phố Thiện Chánh 1), được dân địa phương gọi là "vua tàu cá" ở thị xã Hoài Nhơn. Ngư dân Trần Văn Sơn (50 tuổi, ở khu phố Thiện Chánh 2) làm chủ đội tàu gồm 7 chiếc. Hay các ngư dân Huỳnh Quang Đạo, Nguyễn Văn Hùng, Huỳnh Văn Tình, Trần Trung Sơn… đều sở hữu 3 đến 6 tàu.

Theo ông Phạm Tiến Dũng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Tam Quan Bắc, năm 2020, sản lượng khai thác hải sản đạt 23.000 tấn, tổng sản phẩm địa phương đạt gần 5.000 tỷ đồng, thu nhập bình quân đạt hơn 82 triệu đồng/người/năm. Năm 2021, dịch Covid-19 bùng phát, sản lượng khai thác hải sản chỉ đạt 15.000 tấn, tổng sản phẩm địa phương đạt gần 4.400 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người giảm xuống còn 75 triệu đồng/người/năm. Còn trong 4 tháng đầu năm 2022, ngư dân đã đánh bắt được trên 5.000 tấn hải sản các loại, trong đó cá ngừ đại dương hơn 3.000 tấn. Nghề đánh bắt đang hồi phục nhanh sau khi dịch bệnh được khống chế, nhờ vậy mà đời sống người dân đã ổn định lại.

Nguyễn Việt Hùng