Bảo tồn nghề làm ngói đất của người Nùng Dín
LNV - Chưa biết nguồn gốc viên ngói từ đâu nhưng cách nay hơn 40 năm, bà con người Nùng Dín ở xã Tung Chung Phố (huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai) đã truyền cho nhau nghề làm ngói đất nung để lợp mái nhà. Ngày nay, nghề làm ngói truyền thống của người Nùng Dín dường như mai một, ít người duy trì nghề truyền thống này nữa.
Mái ngói đất nung của người Nùng Dín đã có tuổi đời hơn bốn mươi năm - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Người Nùng Dín ở bản Văng Leng kể lại, trước kia nhà nào ở đây cũng học để tự tay làm ra ngói lợp nhà cho gia đình mình và anh em trong dòng họ.
Nghệ nhân ưu tú Lù Phìn Hòa, người Nùng Dín ở bản Văng Leng nhớ lại: "Trước năm 1979, có ông Lùng Tả Chéng, người Nùng ở thôn Lồ Sử Thàng (xã Dìn Chin) về dạy cả bản làm ngói đất. Hồi đó, hầu như đàn ông trong bản Nùng Dín ai ai cũng theo học và biết làm ngói đất".
Nghệ nhân Lù Phìn Hoà dẫn phóng viên đi thăm những gia đình còn giữ nhà truyền thống lợp ngói đất nung - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Theo tiếng dân tộc Nùng Dín thì viên ngói đất này gọi là "chích cổm". Để làm được ngói đất, người già đi chọn nơi có đất thịt, rồi giao nhiệm vụ cho thanh niên trẻ tuổi nhặt sạch đá. Sau đó, mọi người cho trâu giẫm trên đất chừng 3 đến 4 buổi, rồi mới nhào đất để cho vào khuôn làm ngói.
Theo lời mô tả của nghệ nhân Lù Phìn Hòa, khuôn làm ngói được người Nùng Dín đẽo từ gỗ thông, dùng dây cây móc làm đai. Khuôn làm ngói có hình dáng như chiếc xô tôn, đường kính khoảng 30-40 cm. Một khuôn như vậy, mỗi lần làm được 4 viên ngói đất. Sau khi thành viên ngói mộc, lựa ngày nắng đem phơi, chờ ngói khô rồi mới đắp lò để nung.
Những mái ngói đất nung in đậm dấu vết thời gian - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Mặc dù không tổ chức thành nghi lễ, nhưng thường trước khi đốt lò để nung một mẻ ngói đất, người Nùng Dín mổ lợn, mổ gà để cúng tổ tiên theo quan niệm làm "lý" cho "địa lợi, nhân hòa". Cả bản cắt cử nhau đi lấy củi về nung ngói. Để nung một mẻ ngói, phải đốt lò bằng củi và thay phiên canh lò trong 4 ngày 4 đêm liên tiếp. Mỗi mẻ ngói nung được khoảng 4 vạn viên ngói. Mỗi ngôi nhà lợp hết khoảng 10.000 viên ngói.
Sau năm 1979, cả bản người Nùng Dín dừng không làm ngói một thời gian, cho đến tận năm 1981-1982, ông Lù Phìn Hòa và đàn ông trong bản mới đốt lò ngói trở lại, những viên ngói từ năm đó vẫn dùng cho đến ngày nay… Hiện nay, nghề làm ngói truyền thống của người Nùng Dín dường như đã bị mai một, ít người duy trì nghề truyền thống này nữa.
Bản vùng cao Văng Leng còn giữ được nhiều nếp nhà lợp ngói đất nung - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Vậy nhưng, mái ngói đất nung ở Văng Leng vẫn được ví như nhân chứng lặng thầm, không chỉ chở che cho con người mà còn cả những vui buồn, ký ức tốt đẹp theo tháng năm của những gia đình, những cuộc đời nối tiếp các thế hệ trong ngôi nhà đó.
TS. Dương Tuấn Nghĩa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao tỉnh Lào Cai cho rằng: Nghề làm ngói đất nung là một trong số những nghề truyền thống của cộng đồng tộc người dân tộc thiểu số ở Lào Cai, chỉ tiếc là giờ đây không còn ai làm ngói nữa, mặc dù tri thức và kỹ thuật làm ngói vẫn ở trong đầu của rất nhiều người Nùng Dín vùng cao Mường Khương.
Vẻ đẹp của mái ngói đất nung cũng làm nên nét độc đáo trong kiến trúc nhà ở của người Nùng Dín - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Mái ngói đất nung mang theo mơ ước của người Nùng Dín ở vùng cao Mường Khương về một gia đình trên kính dưới nhường, hòa hợp, hạnh phúc. Mái ngói ấy còn là biểu tượng cho sự giao hòa giữa đất và trời, mang theo niềm tin về một cuộc sống yên bình, giản dị, đậm nét truyền thống. Hơn thế, viên ngói đất nung của người Nùng Dín ở Tung Chung Phố còn thể hiện tình đoàn kết, gắn bó keo sơn.
Mong muốn khôi phục lại nghề làm ngói đất nung của người Nùng Dín, bà Nguyễn Thị Điều, Phó Trưởng Phòng Văn hóa Thể thao huyện Mường Khương cho biết: "Huyện Mường Khương cũng đã đưa vào kế hoạch bảo tồn nghề làm ngói đất nung này. Cùng với bảo tồn di sản múa ngựa giấy của người Nùng Dín, chúng tôi sẽ xây dựng bản Văng Leng trở thành điểm đến du lịch văn hóa hấp dẫn của vùng cao Mường Khương".
Theo Lê Thanh Cường
Tin liên quan
Tin mới hơn
Giữ hương vị biển, nâng tầm giá trị làng nghề
10:49 | 14/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Từ khát vọng giữ nghề truyền thống của quê hương vùng biển Bảo Ninh, bà Đào Thị Tám, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh, dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám ở phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị...
Tăng tốc du lịch hè, Lâm Đồng khẳng định vị thế điểm đến
10:38 | 14/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Bước vào cao điểm du lịch hè, thị trường du lịch Lâm Đồng trở nên sôi động hơn bao giờ hết với hàng loạt chương trình kích cầu, gói ưu đãi hấp dẫn cùng nhiều sản phẩm, dịch vụ mới được tung ra. Từ các khu, điểm du lịch nổi tiếng đến hệ thống lưu trú, lữ hành đều chủ động làm mới trải nghiệm, nâng cao chất lượng phục vụ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách.
Làng nghề vàng bạc Châu Khê trong vận hội phát triển mới
16:38 | 13/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Trải qua hơn 5 thế kỷ hình thành và phát triển, làng nghề vàng bạc Châu Khê (xã Đường An, TP. Hải Phòng) vẫn là “cái nôi” của nghề kim hoàn Việt Nam. Từ những thỏi bạc nén phục vụ triều đình đến các sản phẩm trang sức tinh xảo, Châu Khê đã và đang trở thành một làng nghề bền bỉ, giàu bản sắc, không ngừng thích ứng trong dòng chảy của thời đại.
Độc đáo Lễ cúng rừng của người Jrai ở xã Gào
09:13 | 13/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Hàng trăm người dân tham dự Lễ cúng rừng tại xã Gào. Đây là một nghi lễ truyền thống tiêu biểu của đồng bào Jrai, thể hiện tín ngưỡng lâu đời gắn với ý thức bảo vệ và tôn vinh rừng.
Khu 10 Liên Hoa (Tam Nông): Điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh
08:00 | 13/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Những ngày tháng Tư lịch sử, về Khu 10 Liên Hoa, xã Tam Nông (Phú Thọ), dễ dàng cảm nhận không khí rộn ràng lan tỏa khắp từng ngõ xóm.
Ngược dòng sông Đà: 7 ngày, 10 phiên chợ và những phận người bám sóng
07:00 | 13/04/2026 Du lịch làng nghề
Sông Đà mênh mang, đẹp đến mê hoặc với núi non soi bóng, nhưng cũng dữ dằn đến khôn lường. Chỉ một cơn bão bất chợt, mặt nước hiền hòa lập tức hóa thành sóng dữ, cuốn phăng tài sản, ước mơ và cả cuộc mưu sinh của những con người bám sông
Tin khác
Làng nghề trước yêu cầu nâng tầm: Hướng đi nào tất yếu?
00:00 | 13/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Với 1.350 làng nghề và làng có nghề, Hà Nội sở hữu một kho tàng giá trị quý giá cả về văn hóa lẫn kinh tế. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển bền vững trong bối cảnh mới, mô hình sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết đã bộc lộ nhiều hạn chế, đòi hỏi những hướng đi đồng bộ và hiệu quả hơn để nâng tầm các làng nghề.
Gò Găng nâng tầm nón lá, tạo đòn bẩy kinh tế nông thôn Gia Lai
00:00 | 13/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề nón lá Gò Găng ở phường An Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai, có 578 hộ dân đang tham gia làm nghề nón lá.
Phú Xuyên: Chuyển đổi số nâng tầm giá trị bản sắc địa phương
18:00 | 12/04/2026 Kinh tế
Song hành với nỗ lực bền bỉ để khẳng định thương hiệu cho các sản phẩm đặc trưng, xã Phú Xuyên đang quyết liệt thực hiện các giải pháp chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, xuyên suốt nhằm minh bạch hóa thị trường...
“Vườn Ánh sáng” thắp sáng di sản tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám
16:00 | 12/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Chiều tối ngày 10-4, chương trình “Vườn Ánh sáng” khai mạc tại khu vực Vườn Giám, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, mang đến không gian trải nghiệm độc đáo khi hàng trăm chiếc đèn lồng được thiết kế thủ công tinh xảo do các nghệ nhân ưu tú và các làng nghề truyền thống thực hiện.
Đưa sản phẩm truyền thống đến gần giới trẻ
11:00 | 12/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Ngày 12-4, tại Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội - Bảo tàng Hà Nội (phường Từ Liêm, Hà Nội), triển lãm “Phất Quạt Họa Văn” do nhóm cộng đồng trẻ Hà Nội thực hiện đã thu hút đông đảo người yêu văn hóa truyền thống đến tham quan và trải nghiệm.
Vẽ sáp ong - vẽ hồn dân tộc
07:00 | 12/04/2026 Nông thôn mới
Giữa sương mây của vùng cao Quản Bạ (Tuyên Quang), bên bếp lửa bập bùng, đôi bàn tay gầy guộc của nghệ nhân Sùng Thị Cẩu tỉ mẩn đưa từng nét bút sáp ong trên mặt vải lanh, bền bỉ nối dài sức sống cho hồn cốt người Mông. Những giá trị văn hóa của dân tộc được bà lặng lẽ gìn giữ suốt gần một thế kỷ qua.
Nghệ nhân “mắt xích” quan trọng trong chuỗi giá trị di sản, làng nghề
09:00 | 11/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Trong bối cảnh truyền thông và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, vai trò của nghệ nhân đang dần chuyển dịch từ “người giữ lửa” sang chủ thể tạo ra giá trị. Không chỉ gắn bó trong phạm vi gia đình, làng nghề, nghệ nhân ngày càng tham gia sâu vào các hoạt động du lịch, trình diễn, quảng bá, góp phần lan tỏa và nâng tầm giá trị di sản.
HẢI PHÒNG: Động thổ dự án cụm công nghiệp làng nghề ở Thủy Nguyên
10:43 | 10/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LVN - Ngày 6/4, Hải Phòng động thổ Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp làng nghề cơ khí và đúc Thủy Nguyên.
Lâm Đồng xúc tiến thương mại thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP
10:09 | 10/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Lâm Đồng mở rộng thị trường, đa dạng hóa sản phẩm và liên kết vùng để nâng cao chất lượng, cạnh tranh và phát triển bền vững các sản phẩm OCOP.
Ông Nguyễn Anh Tuấn và hành trình gìn giữ tinh hoa thuốc Nam
07:00 | 10/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Dù tuổi cao nhưng ông Nguyễn Anh Tuấn vẫn miệt mài phát triển cây thuốc Nam chữa bệnh, góp phần nâng cao sức khỏe cho người Việt.
Nâng tầm nông sản Việt: Từ kỷ lục 70 tỷ USD đến khát vọng 100 tỷ USD
00:00 | 09/04/2026 Kinh tế
Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, tiêu chuẩn xanh khắt khe hơn và các cơ chế như điều chỉnh carbon qua biên giới bắt đầu hình thành, phát triển thị trường và thương hiệu nông sản không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc. Mục tiêu đạt 100 tỷ USD vào năm 2030 chỉ có thể hiện thực hóa khi nông nghiệp Việt Nam chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng, thương hiệu, chuyển đổi số và năng lực thích ứng chủ động.
Hoa văn lụa Vạn Phúc: Mã văn hóa trên từng sợi tơ
12:01 | 08/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Lụa Vạn Phúc (Hà Nội) từ lâu đã trở thành biểu tượng của tinh hoa thủ công truyền thống. Nếu chất lụa tạo nên vẻ đẹp mềm mại thì các họa tiết, hoa văn chính là những ký hiệu đã được "mã hóa" thể hiện cho văn hóa, giá trị thẩm mỹ của cư dân nông nghiệp Bắc Bộ. Vì vậy, khám phá hoa văn trên lụa Vạn Phúc cũng là hành trình đọc lại một “văn bản văn hóa” được viết lên bằng những sợi tơ.
Làng tiện gỗ Nhị Khê trăn trở giữ nghề truyền thống
08:00 | 08/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, khi máy móc dần thay thế đôi bàn tay thủ công, những làng nghề truyền thống đứng trước không ít thách thức. Ẩn sau vẻ đẹp tinh xảo của từng sản phẩm tiện gỗ là nỗi trăn trở của người nghệ nhân Nhị Khê, những con người vẫn lặng lẽ giữ lửa nghề, gìn giữ giá trị văn hóa cha ông trước “cơn lốc” công nghiệp hóa.
Sơn Cẩm Hà: Điểm đến văn hóa, lịch sử và thiên nhiên hấp dẫn tại Đà Nẵng
10:51 | 06/04/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nằm về phía tây nam thành phố Đà Nẵng, xã Sơn Cẩm Hà được hình thành từ bốn vùng đất xưa là Tiên Sơn, Tiên Cẩm, Tiên Hà và Tiên Châu. Trải qua bao biến thiên của lịch sử, vùng đất này vẫn lưu giữ được những giá trị nguyên sơ, đậm đà bản sắc xứ Quảng.
Lạng Sơn: Xanh hoá nông thôn kiến tạo không gian sống bền vững
10:20 | 06/04/2026 Nông thôn mới
Thời gian qua, các cấp, ngành, người dân trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã chủ động triển khai các giải pháp để giữ vệ sinh môi trường nông thôn. Từ đó từng bước góp phần hoàn thành tiêu chí môi trường và cảnh quan nông thôn trong xây dựng nông thôn mới (NTM).
Mới nhất
Đọc nhiều
Giữ hương vị biển, nâng tầm giá trị làng nghề
10:49 Làng nghề, nghệ nhân
Từ khát vọng giữ nghề truyền thống của quê hương vùng biển Bảo Ninh, bà Đào Thị Tám, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh, dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám ở phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị...
Khánh Hòa: Trồng dưa lưới công nghệ cao, năng suất vượt trội
10:45 Khuyến công
Việc ứng dụng công nghệ cao tại hai cơ sở trồng dưa lưới ở khu vực Nam Khánh Hòa (thuộc địa bàn tỉnh Ninh Thuận trước đây) đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Năng suất đạt khoảng 33–35 tấn/ha/vụ, trong đó tỷ lệ quả loại 1 chiếm từ 85 - 88%. Đáng chú ý, sản phẩm dưa lưới tại đây đã được chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP, khẳng định chất lượng và hướng đi sản xuất an toàn, bền vững.
Tăng tốc du lịch hè, Lâm Đồng khẳng định vị thế điểm đến
10:38 Làng nghề, nghệ nhân
Bước vào cao điểm du lịch hè, thị trường du lịch Lâm Đồng trở nên sôi động hơn bao giờ hết với hàng loạt chương trình kích cầu, gói ưu đãi hấp dẫn cùng nhiều sản phẩm, dịch vụ mới được tung ra.
Học sinh Gia Lai kỳ vọng bứt phá với dự án BESOP
10:00 Văn hóa - Xã hội
LNV - Xuất sắc lọt vào top 135 dự án vào vòng chung kết cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII, nhóm học sinh đến từ Gia Lai đang tích cực hoàn thiện dự án, sẵn sàng tranh tài ở sân chơi cấp quốc gia diễn ra từ ngày 17/4 – 19/4.
Giá cam sành tăng từng ngày, nông dân Vĩnh Long phấn khởi
07:00 Tin tức
Sau một thời gian dài đối mặt với tình trạng giá cả bấp bênh, những ngày đầu tháng 4, người trồng cam sành tại tỉnh Vĩnh Long đang sống trong bầu không khí phấn khởi khi giá cam liên tục “nhảy múa”
