Bảo tồn nghề làm ngói đất của người Nùng Dín
LNV - Chưa biết nguồn gốc viên ngói từ đâu nhưng cách nay hơn 40 năm, bà con người Nùng Dín ở xã Tung Chung Phố (huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai) đã truyền cho nhau nghề làm ngói đất nung để lợp mái nhà. Ngày nay, nghề làm ngói truyền thống của người Nùng Dín dường như mai một, ít người duy trì nghề truyền thống này nữa.
Mái ngói đất nung của người Nùng Dín đã có tuổi đời hơn bốn mươi năm - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Người Nùng Dín ở bản Văng Leng kể lại, trước kia nhà nào ở đây cũng học để tự tay làm ra ngói lợp nhà cho gia đình mình và anh em trong dòng họ.
Nghệ nhân ưu tú Lù Phìn Hòa, người Nùng Dín ở bản Văng Leng nhớ lại: "Trước năm 1979, có ông Lùng Tả Chéng, người Nùng ở thôn Lồ Sử Thàng (xã Dìn Chin) về dạy cả bản làm ngói đất. Hồi đó, hầu như đàn ông trong bản Nùng Dín ai ai cũng theo học và biết làm ngói đất".
Nghệ nhân Lù Phìn Hoà dẫn phóng viên đi thăm những gia đình còn giữ nhà truyền thống lợp ngói đất nung - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Theo tiếng dân tộc Nùng Dín thì viên ngói đất này gọi là "chích cổm". Để làm được ngói đất, người già đi chọn nơi có đất thịt, rồi giao nhiệm vụ cho thanh niên trẻ tuổi nhặt sạch đá. Sau đó, mọi người cho trâu giẫm trên đất chừng 3 đến 4 buổi, rồi mới nhào đất để cho vào khuôn làm ngói.
Theo lời mô tả của nghệ nhân Lù Phìn Hòa, khuôn làm ngói được người Nùng Dín đẽo từ gỗ thông, dùng dây cây móc làm đai. Khuôn làm ngói có hình dáng như chiếc xô tôn, đường kính khoảng 30-40 cm. Một khuôn như vậy, mỗi lần làm được 4 viên ngói đất. Sau khi thành viên ngói mộc, lựa ngày nắng đem phơi, chờ ngói khô rồi mới đắp lò để nung.
Những mái ngói đất nung in đậm dấu vết thời gian - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Mặc dù không tổ chức thành nghi lễ, nhưng thường trước khi đốt lò để nung một mẻ ngói đất, người Nùng Dín mổ lợn, mổ gà để cúng tổ tiên theo quan niệm làm "lý" cho "địa lợi, nhân hòa". Cả bản cắt cử nhau đi lấy củi về nung ngói. Để nung một mẻ ngói, phải đốt lò bằng củi và thay phiên canh lò trong 4 ngày 4 đêm liên tiếp. Mỗi mẻ ngói nung được khoảng 4 vạn viên ngói. Mỗi ngôi nhà lợp hết khoảng 10.000 viên ngói.
Sau năm 1979, cả bản người Nùng Dín dừng không làm ngói một thời gian, cho đến tận năm 1981-1982, ông Lù Phìn Hòa và đàn ông trong bản mới đốt lò ngói trở lại, những viên ngói từ năm đó vẫn dùng cho đến ngày nay… Hiện nay, nghề làm ngói truyền thống của người Nùng Dín dường như đã bị mai một, ít người duy trì nghề truyền thống này nữa.
Bản vùng cao Văng Leng còn giữ được nhiều nếp nhà lợp ngói đất nung - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Vậy nhưng, mái ngói đất nung ở Văng Leng vẫn được ví như nhân chứng lặng thầm, không chỉ chở che cho con người mà còn cả những vui buồn, ký ức tốt đẹp theo tháng năm của những gia đình, những cuộc đời nối tiếp các thế hệ trong ngôi nhà đó.
TS. Dương Tuấn Nghĩa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao tỉnh Lào Cai cho rằng: Nghề làm ngói đất nung là một trong số những nghề truyền thống của cộng đồng tộc người dân tộc thiểu số ở Lào Cai, chỉ tiếc là giờ đây không còn ai làm ngói nữa, mặc dù tri thức và kỹ thuật làm ngói vẫn ở trong đầu của rất nhiều người Nùng Dín vùng cao Mường Khương.
Vẻ đẹp của mái ngói đất nung cũng làm nên nét độc đáo trong kiến trúc nhà ở của người Nùng Dín - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Mái ngói đất nung mang theo mơ ước của người Nùng Dín ở vùng cao Mường Khương về một gia đình trên kính dưới nhường, hòa hợp, hạnh phúc. Mái ngói ấy còn là biểu tượng cho sự giao hòa giữa đất và trời, mang theo niềm tin về một cuộc sống yên bình, giản dị, đậm nét truyền thống. Hơn thế, viên ngói đất nung của người Nùng Dín ở Tung Chung Phố còn thể hiện tình đoàn kết, gắn bó keo sơn.
Mong muốn khôi phục lại nghề làm ngói đất nung của người Nùng Dín, bà Nguyễn Thị Điều, Phó Trưởng Phòng Văn hóa Thể thao huyện Mường Khương cho biết: "Huyện Mường Khương cũng đã đưa vào kế hoạch bảo tồn nghề làm ngói đất nung này. Cùng với bảo tồn di sản múa ngựa giấy của người Nùng Dín, chúng tôi sẽ xây dựng bản Văng Leng trở thành điểm đến du lịch văn hóa hấp dẫn của vùng cao Mường Khương".
Theo Lê Thanh Cường
Tin liên quan
Tin mới hơn
Mùa “dứa nữ hoàng” ở Na Sang (Điện Biên)
16:10 | 16/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tháng 5 về trên miền biên viễn, xã Na Sang (Điện Biên) lại ngập trong mùi thơm của dứa chín. Từ trên các triền đồi nhìn xuống, từng đoàn người gùi dứa, chở dứa men theo Quốc lộ 12 tạo nên khung cảnh nhộn nhịp hiếm thấy. Có những du khách dừng xe chỉ vì bị kéo lại bởi hương thơm ngọt lịm ven đường, rồi mang theo vài quả dứa vàng óng như mang cả vị nắng gió Tây Bắc về xuôi.
Ở Na Sang, mùa dứa không chỉ là mùa thu hoạch nông sản. Đó còn là mùa của hy vọng, của tiếng cười sau một năm cặm cụi trên nương dốc. Từ những nương ngô, nương sắn cho thu nhập bấp bênh, cây dứa giờ đã mở ra sinh kế mới, mang theo giấc mơ đổi đời của nhiều hộ dân nơi đây.
Không gian sáng tạo làng nghề truyền thống hút khách tại trung tâm thương mại Hà Nội
16:45 | 14/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Ngày 13/6, tại Trung tâm Thương mại Vincom Mega Mall Royal City, “Chợ phiên kết duyên sáng tạo” dành cho các làng nghề truyền thống Việt Nam chính thức khai mạc. Sự kiện là cầu nối quảng bá tinh hoa nghề thủ công, khơi dậy sức sáng tạo của các làng nghề Hà Nội, đồng thời đưa sản phẩm làng nghề đến gần hơn với người tiêu dùng trong không gian trải nghiệm hiện đại.
Khởi động chương trình phát triển thủ công đương đại trên nền tảng di sản làng nghề
13:32 | 14/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Ngày 13/6/2026 tại Vincom Mega Mall Royal City,72A Nguyễn Trãi, phường Khương Đình, TP Hà Nội, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với Tạp chí Kiến trúc - Hội Kiến trúc sư Việt Nam chính thức khởi động chương trình phát triển thủ công đương đại trên nền tảng di sản làng nghề trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
Làng gốm Phù Lãng gắn sản xuất với du lịch trải nghiệm
08:00 | 12/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Nằm bên bờ sông Cầu thơ mộng thuộc tỉnh Bắc Ninh, làng gốm cổ Phù Lãng từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm gốm sành mộc mạc, mang đậm hồn cốt của vùng đất Kinh Bắc. Trải qua hơn 700 năm thăng trầm, trước áp lực cạnh tranh gay gắt của thị trường hiện đại, Phù Lãng không dừng lại hay để mai một nét nghề. Bằng việc chủ động gắn kết giữa sản xuất truyền thống với mô hình du lịch trải nghiệm, những người thợ gốm nơi đây đang tự mở ra một hướng phát triển kinh tế bền vững, vừa bảo tồn giá trị văn hóa, vừa nâng cao giá trị thương mại cho từng thớ đất quê hương.
Nghệ nhân Võ Ngọc Hùng biến lá bồ đề thành tác phẩm nghệ thuật độc đáo
07:00 | 12/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Với sự kiên trì và tài hoa, Nghệ nhân Võ Ngọc Hùng đã biến lá tự nhiên thành tranh thủ công thể hiện nét đẹp văn hóa và tâm linh xứ Huế, lan tỏa khắp thế giới.
Nghệ nhân Thanh Liễu phục dựng tranh cổ “Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ”
07:00 | 12/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Hai nghệ nhân Hải Phòng hoàn thành bộ ván in mộc bản phục dựng tranh cổ Trúc Lâm, thể hiện kỹ thuật khắc tinh xảo và giá trị lịch sử Việt Nam.
Tin khác
Làng nghề làm hương đen Văn Quan giữ gìn truyền thống độc đáo
07:00 | 12/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Nghề làm hương đen Văn Quan (xã Diên Hà, Hưng Yên) từ nhựa trám và than (tro của cây vừng và đỗ tương), mang lại sinh kế bền vững, đồng thời góp phần bảo tồn nghề truyền thống của làng.
Gìn giữ và lan tỏa di sản mỹ thuật dân gian qua tranh tứ bình
08:40 | 09/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Ngày 8/6, tại Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức lễ ra mắt sách tái bản: “Tranh Tứ bình – Sưu tập chọn lọc Tranh Dân gian”. Đây là hoạt động thiết thực của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày thành lập Bảo tàng (24/6/1966 - 24/6/2026).
Nghề thủ công truyền thống: Nơi giữ gìn và lan tỏa văn hóa Việt
09:00 | 06/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Cảm thấy chưa đủ với những workshop ngắn hướng dẫn làm đồ thủ công trong các không gian nhỏ thành phố, nhiều người trẻ còn lặn lội tìm về những lớp học ngay tại làng nghề truyền thống. Không chỉ học những kỹ thuật làm gốm, thêu hoa, họ còn được tham quan xưởng, nghe kể về lịch sử làng nghề và khám phá nét đẹp văn hóa truyền thống.
Khi người nông dân học bán hàng online từ những hợp tác xã vùng quê
08:00 | 06/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LVN - Không còn quanh quẩn ở những phiên chợ quê, nhiều hợp tác xã (HTX) trên cả nước đang từng bước đưa nông sản truyền thống lên các sàn thương mại điện tử. Từ tinh bột nghệ đỏ, thịt chua đến các loại trái cây đặc sản, hành trình chuyển mình này không chỉ mở rộng đầu ra mà còn góp phần nâng tầm giá trị nông sản Việt trong thời đại số.
Làng nghề trầm hương Phú Hội 1 hơn 100 năm tuổi ở Khánh Hòa
08:00 | 06/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Giữa vùng quê yên bình của xã Vạn Thắng, tỉnh Khánh Hòa, làng nghề trầm hương Phú Hội 1 đã tồn tại hơn một thế kỷ như một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa và kinh tế của người dân địa phương. Qua nhiều thế hệ, nghề làm trầm không chỉ giúp người dân mưu sinh mà còn lưu giữ nét đẹp truyền thống đặc trưng của vùng đất được mệnh danh là “xứ trầm hương” của Việt Nam.
Đông Cứu và hành trình đánh thức giá trị di sản thêu long bào
11:17 | 05/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Tồn tại hơn 300 năm, làng nghề thêu truyền thống Đông Cứu (xã Dũng Tiến, Hà Nội) từng có thời điểm đứng trước nguy cơ mai một bởi những biến động của thời cuộc. Thế nhưng, nhờ không ngừng đổi mới mẫu mã, bám sát nhu cầu thị trường, nghề thêu long bào đã hồi sinh mạnh mẽ, tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị cao. Dẫu vậy, phía sau sự sôi động của những khung thêu vẫn còn đó nỗi trăn trở khi một di sản nghề độc đáo vẫn chưa thể trở thành điểm đến du lịch chuyên nghiệp, tương xứng với tiềm năng và giá trị văn hóa vốn có.
Tuổi trẻ Hà Nội góp phần thay đổi diện mạo làng nghề truyền thống
09:00 | 05/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Những năm gần đây, tại nhiều vùng quê có nghề ở Hà Nội, số người trẻ tuổi sau khi được đào tạo bài bản đã lựa chọn quay về quê hương để tiếp nối, phát triển nghề truyền thống của cha ông ngày một đông. Với tư duy mới, khả năng ứng dụng công nghệ tốt, cách tiếp cận thị trường linh hoạt, họ đang góp phần làm hồi sinh, thúc đẩy phát triển mạnh mẽ các làng nghề...
Chung tay cải thiện môi trường làng nghề vì phát triển bền vững
20:40 | 03/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Hải Phòng có 78 làng nghề được công nhận, song hoạt động sản xuất vẫn đặt ra nhiều thách thức trong bảo vệ môi trường.
80 năm nhớ Khánh Ký – Danh nhân của nghề nhiếp ảnh Việt Nam
12:51 | 02/06/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Nhân kỷ niệm 80 năm ngày mất của Danh nhân nhiếp ảnh Nguyễn Đình Khánh (Khánh Ký) (1946 - 2026), cùng nhìn lại cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp to lớn của người đã đặt nền móng cho sự phát triển của nghề nhiếp ảnh Việt Nam, đồng thời để lại dấu ấn sâu đậm trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX.
Nghệ nhân Lô Thị Hương - Người giữ lửa cho làn điệu khắp của dân tộc Thái
07:00 | 29/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Hơn 80 năm gắn bó với làn điệu dân ca Thái, bà Hương đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ và được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú.
Hương cốm nếp làng Thạc
15:00 | 28/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Người làng Thạc không nhớ nghề này có từ khi nào chỉ biết sử sách chép lại ông tổ của nghề cốm là cụ Trần Xuân Yến (sinh năm 1689). Cụ Yến từng đỗ Tiến sĩ khoa Tân Sửu, niên hiệu Bảo Thái thứ hai (1721). Ông được triều đình phong chức Quốc Tử giám Tế Tửu. Sau đó được phong tặng “Hàn lâm viện thừa chỉ”. Khoảng thời gian ở Thăng Long trông coi việc học hành của các sĩ tử dòng dõi hoàng tộc và quan lại ở kinh đô, ông học được nghề làm cốm nếp của làng Vòng. Là quà quý, nên ông quyết mang nghề về truyền dạy cho dân làng Thạc. Nghề cốm nếp du nhập vào làng từ đó và lưu truyền đến tận ngày nay.
Phát triển hương đen Xà Cầu trong kỷ nguyên số
14:00 | 28/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Làng nghề kết hợp kiểm định, thương hiệu, du lịch trải nghiệm và công nghệ số để duy trì bền vững, giữ gìn di sản văn hóa truyền thống.
Làng cau Cao Nhân Đặc trưng của làng quê Việt
13:00 | 28/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Làng cau Cao Nhân là một làng nghề chuyên trồng cau truyền thống có từ lâu đời tại Thủy Nguyên, Hải Phòng. Đây chính là vựa cau vô cùng nổi tiếng thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đến thăm ngôi làng này sẽ được khám phá và chiêm ngưỡng đặc sản cau, được tận mắt thấy cau bổ tám bổ tư, miếng trầu têm cánh phượng vô cùng bắt mắt đầy tinh tế.
Chương Mỹ (Hà Nội): Từ tinh hoa ngàn năm đến mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới
13:00 | 28/05/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Nằm bên dòng sông Nhuệ hiền hòa, xã Chương Mỹ, Hà Nội từ lâu đã được mệnh danh là vùng đất “độc nhất vô nhị” với nghề khảm trai, sơn mài truyền thống có bề dày lịch sử hơn một thiên niên kỷ.
Hoàn thiện Nghị định mới: Gỡ nút thắt cho phát triển làng nghề Việt Nam
17:02 | 27/05/2026 Tin tức
LNV - Sáng 27/5, tại Ninh Bình, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định về phát triển ngành nghề nông thôn và làng nghề bền vững thay thế Nghị định số 52/2018/NĐ-CP của Chính phủ. Hội thảo không chỉ là diễn đàn góp ý cho một văn bản pháp lý mới, mà còn cho thấy những trăn trở lớn về tương lai của làng nghề Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Mới nhất
Đọc nhiều
Mùa “dứa nữ hoàng” ở Na Sang (Điện Biên)
16:10 Làng nghề, nghệ nhân
Na Sang (Điện Biên) vào mùa dứa chín trở thành điểm nhấn vùng cao, khi cây dứa giúp người dân chuyển đổi sinh kế, nâng cao thu nhập và mở ra hướng phát triển nông sản bền vững.
Tiếng thoi đưa trở lại: Giữ hồn thổ cẩm Mường ở vùng cao Phú Thọ
13:41 Văn hóa - Xã hội
Từng có lúc tiếng thoi đưa ở xóm Cóm, xã Tân Lạc dần thưa vắng. Nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Mường nơi đây đứng trước nguy cơ mai một. Từ mô hình hợp tác xã gắn với phát triển sản phẩm OCOP, những hoa văn cổ của đồng bào Mường nay đang được gìn giữ, tạo việc làm và mở ra hướng sinh kế bền vững cho người dân địa phương.
Ara - Tay Coffee - mang công nghệ đến bản cao
13:40 Văn hóa - Xã hội
Từ sản xuất nhỏ lẻ, HTX Ara-Tay Coffee đã nâng tầm cà phê Arabica Mường Chanh thành sản phẩm OCOP mang đậm dấu ấn Tây Bắc.
Dinh thự họ Vương: Huyền thoại giữa cao nguyên đá
16:06 Văn hóa - Xã hội
Dinh thự họ Vương ở Sà Phìn (Tuyên Quang) hiện lên giữa cao nguyên đá Đồng Văn như một pháo đài cổ. Hơn một thế kỷ qua, nơi đây không chỉ gắn với “Vua Mèo” Vương Chính Đức mà còn là điểm đến văn hóa du lịch tiêu biểu vùng cực Bắc.
Ứng dụng công nghệ cao, gia tăng giá trị cây cao lương
09:58 Khuyến công
LNV - Nhờ đẩy mạnh cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ cao trong toàn bộ chuỗi sản xuất, từ canh tác đến chế biến, cây cao lương tại Lâm Đồng đang từng bước khẳng định tiềm năng kinh tế.
