Bảo tồn nghề làm ngói đất của người Nùng Dín
LNV - Chưa biết nguồn gốc viên ngói từ đâu nhưng cách nay hơn 40 năm, bà con người Nùng Dín ở xã Tung Chung Phố (huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai) đã truyền cho nhau nghề làm ngói đất nung để lợp mái nhà. Ngày nay, nghề làm ngói truyền thống của người Nùng Dín dường như mai một, ít người duy trì nghề truyền thống này nữa.
Mái ngói đất nung của người Nùng Dín đã có tuổi đời hơn bốn mươi năm - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Người Nùng Dín ở bản Văng Leng kể lại, trước kia nhà nào ở đây cũng học để tự tay làm ra ngói lợp nhà cho gia đình mình và anh em trong dòng họ.
Nghệ nhân ưu tú Lù Phìn Hòa, người Nùng Dín ở bản Văng Leng nhớ lại: "Trước năm 1979, có ông Lùng Tả Chéng, người Nùng ở thôn Lồ Sử Thàng (xã Dìn Chin) về dạy cả bản làm ngói đất. Hồi đó, hầu như đàn ông trong bản Nùng Dín ai ai cũng theo học và biết làm ngói đất".
Nghệ nhân Lù Phìn Hoà dẫn phóng viên đi thăm những gia đình còn giữ nhà truyền thống lợp ngói đất nung - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Theo tiếng dân tộc Nùng Dín thì viên ngói đất này gọi là "chích cổm". Để làm được ngói đất, người già đi chọn nơi có đất thịt, rồi giao nhiệm vụ cho thanh niên trẻ tuổi nhặt sạch đá. Sau đó, mọi người cho trâu giẫm trên đất chừng 3 đến 4 buổi, rồi mới nhào đất để cho vào khuôn làm ngói.
Theo lời mô tả của nghệ nhân Lù Phìn Hòa, khuôn làm ngói được người Nùng Dín đẽo từ gỗ thông, dùng dây cây móc làm đai. Khuôn làm ngói có hình dáng như chiếc xô tôn, đường kính khoảng 30-40 cm. Một khuôn như vậy, mỗi lần làm được 4 viên ngói đất. Sau khi thành viên ngói mộc, lựa ngày nắng đem phơi, chờ ngói khô rồi mới đắp lò để nung.
Những mái ngói đất nung in đậm dấu vết thời gian - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Mặc dù không tổ chức thành nghi lễ, nhưng thường trước khi đốt lò để nung một mẻ ngói đất, người Nùng Dín mổ lợn, mổ gà để cúng tổ tiên theo quan niệm làm "lý" cho "địa lợi, nhân hòa". Cả bản cắt cử nhau đi lấy củi về nung ngói. Để nung một mẻ ngói, phải đốt lò bằng củi và thay phiên canh lò trong 4 ngày 4 đêm liên tiếp. Mỗi mẻ ngói nung được khoảng 4 vạn viên ngói. Mỗi ngôi nhà lợp hết khoảng 10.000 viên ngói.
Sau năm 1979, cả bản người Nùng Dín dừng không làm ngói một thời gian, cho đến tận năm 1981-1982, ông Lù Phìn Hòa và đàn ông trong bản mới đốt lò ngói trở lại, những viên ngói từ năm đó vẫn dùng cho đến ngày nay… Hiện nay, nghề làm ngói truyền thống của người Nùng Dín dường như đã bị mai một, ít người duy trì nghề truyền thống này nữa.
Bản vùng cao Văng Leng còn giữ được nhiều nếp nhà lợp ngói đất nung - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Vậy nhưng, mái ngói đất nung ở Văng Leng vẫn được ví như nhân chứng lặng thầm, không chỉ chở che cho con người mà còn cả những vui buồn, ký ức tốt đẹp theo tháng năm của những gia đình, những cuộc đời nối tiếp các thế hệ trong ngôi nhà đó.
TS. Dương Tuấn Nghĩa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao tỉnh Lào Cai cho rằng: Nghề làm ngói đất nung là một trong số những nghề truyền thống của cộng đồng tộc người dân tộc thiểu số ở Lào Cai, chỉ tiếc là giờ đây không còn ai làm ngói nữa, mặc dù tri thức và kỹ thuật làm ngói vẫn ở trong đầu của rất nhiều người Nùng Dín vùng cao Mường Khương.
Vẻ đẹp của mái ngói đất nung cũng làm nên nét độc đáo trong kiến trúc nhà ở của người Nùng Dín - Ảnh: VGP/Lê Thanh Cường
Mái ngói đất nung mang theo mơ ước của người Nùng Dín ở vùng cao Mường Khương về một gia đình trên kính dưới nhường, hòa hợp, hạnh phúc. Mái ngói ấy còn là biểu tượng cho sự giao hòa giữa đất và trời, mang theo niềm tin về một cuộc sống yên bình, giản dị, đậm nét truyền thống. Hơn thế, viên ngói đất nung của người Nùng Dín ở Tung Chung Phố còn thể hiện tình đoàn kết, gắn bó keo sơn.
Mong muốn khôi phục lại nghề làm ngói đất nung của người Nùng Dín, bà Nguyễn Thị Điều, Phó Trưởng Phòng Văn hóa Thể thao huyện Mường Khương cho biết: "Huyện Mường Khương cũng đã đưa vào kế hoạch bảo tồn nghề làm ngói đất nung này. Cùng với bảo tồn di sản múa ngựa giấy của người Nùng Dín, chúng tôi sẽ xây dựng bản Văng Leng trở thành điểm đến du lịch văn hóa hấp dẫn của vùng cao Mường Khương".
Theo Lê Thanh Cường
Tin liên quan
Tin mới hơn
Gia đình say mê nghề sinh vật cảnh và làm vườn
17:39 | 11/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Nằm ven Quốc lộ 32, gần khu vực cổng làng Vật Phụ, xã Vật Lại, Hà Nội, mô hình sản xuất, kinh doanh sinh vật cảnh của vợ chồng anh Lê Chí Hiếu và chị Đặng Thị Huệ (cùng sinh năm 1984) đang mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Từ niềm đam mê cây cảnh, sự cần cù và tư duy nhạy bén, anh chị từng bước gây dựng cơ nghiệp, đồng thời tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng tại địa phương.
Hiệp hội làng nghề TP Hải Phòng: tăng cường kết nối, mở rộng thị trường cho làng nghề
20:54 | 09/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Ngày 8/8/2026, Hiệp hội Làng nghề thành phố Hải Phòng tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026. Hội nghị tập trung đánh giá kết quả đạt được, tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn và thống nhất các giải pháp thúc đẩy bảo tồn, phát triển làng nghề trong giai đoạn mới.
Xã Phú Xuyên (Hà Nội): Khởi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến
20:00 | 08/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Sáng ngày 8/8/2026, UBND xã Phú Xuyên (Thành phố Hà Nội) phối hợp với Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển hạ tầng và đô thị Hoàng Tín long trọng tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến.
Viện Nghiên cứu, Tư vấn Kiến trúc và Bảo tồn phát triển Làng nghề chính thức đi vào hoạt động
10:49 | 08/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Ngày 8/8/2026, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Tư vấn Kiến trúc và Bảo tồn phát triển Làng nghề (RICACVCD) tổ chức Lễ công bố chính thức đi vào hoạt động, mở ra hướng đi mới trong nghiên cứu, tư vấn quy hoạch, kiến trúc, bảo tồn và phát triển bền vững các làng nghề Việt Nam.
Nho Lâm - Cái nôi nghề rèn truyền thống của Nghệ An
08:00 | 08/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV- Làng Nho Lâm, xã Tân Châu, tỉnh Nghệ An (thuộc xã Diễn Thọ, huyện Diễn Châu cũ), nổi tiếng với nghề rèn truyền thống, lưu giữ di sản văn hóa, gắn với truyền thuyết Thánh tổ Cao Lỗ và tinh thần lao động bền bỉ.
Sinh viên tham gia "Đánh thức" Di sản Làng nghề Hà Nội
08:00 | 08/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Đầu tháng 7, bầu không khí của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 trở nên sôi động hơn bao giờ hết với sự xuất hiện của hơn 100 sinh viên đến từ nhiều trường đại học. Không gói gọn bản thân trong giảng đường, các bạn trẻ đã chọn dấn thân vào một hành trình đặc biệt: Một tuần cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc với các nghệ nhân tại những làng nghề truyền thống lâu đời của mảnh đất kinh kỳ. Bằng lăng kính tươi mới của thế hệ mình, họ đang viết tiếp câu chuyện di sản theo một cách rất riêng.
Tin khác
Nghệ nhân giữ gìn nghề làm khèn bè truyền thống dân tộc Thái
08:00 | 07/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Với kinh nghiệm hơn 15 năm trong nghề, Nghệ nhân ưu tú Trương Văn Thông (65 tuổi) đã tinh thông việc chế tác khèn bè. Ông hiện là một trong những nghệ nhân làm nhạc cụ người dân tộc thiểu số giỏi bậc nhất ở miền núi Nghệ An.
Nghề làm lưới xứ biển U Minh: Sinh kế bền vững cho phụ nữ nông thôn
08:00 | 07/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Thay vì phải ly hương tìm việc làm, nhiều phụ nữ tại xã ven biển U Minh (xã U Minh, tỉnh Cà Mau) đã tìm được nguồn thu nhập ổn định ngay tại quê nhà nhờ duy trì và phát triển nghề làm lưới truyền thống.
Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc chính thức trở thành điểm du lịch của Hà Nội
10:52 | 04/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Sau nhiều năm gìn giữ và phát huy nghề dệt lụa truyền thống, Vạn Phúc tiếp tục ghi dấu ấn khi trở thành điểm du lịch của Hà Nội. Sự kiện này mở ra cơ hội để làng nghề phát huy lợi thế văn hóa, thu hút du khách và phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản.
Chuyển đổi số chìa khóa để làng nghề Việt bứt phá
10:40 | 04/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Làn sóng chuyển đổi số đang tạo ra cơ hội mới để các làng nghề truyền thống Việt Nam tái định vị trên thị trường. Thay vì chỉ phụ thuộc vào kênh tiêu thụ truyền thống, nhiều sản phẩm thủ công đã từng bước hiện diện trên các nền tảng số, tiếp cận khách hàng trong và ngoài nước. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, các làng nghề cần một lộ trình chuyển đổi bài bản, kết hợp giữa đổi mới tư duy, nâng cao năng lực số và xây dựng thương hiệu bền vững.
Xã Gia Lâm đẩy mạnh quảng bá sản phẩm OCOP, làng nghề trên nền tảng số
10:21 | 04/08/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Thực hiện Kế hoạch triển khai cao điểm "100 ngày thực hiện nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số", chiều ngày 02/8, UBND xã Gia Lâm tổ chức phiên livestream quảng bá, giới thiệu và kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và sản phẩm tiêu biểu địa phương trên Fanpage "Xã Gia Lâm - Thành phố Hà Nội".
Nghệ nhân giữ gìn nghề đan lát truyền thống qua mô hình nhà rông thu nhỏ
07:00 | 31/07/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Không chỉ giỏi nghề đan lát, nghệ nhân A Pơr (75 tuổi), thôn Đăk Lôi, xã Ngọk Réo, tỉnh Quảng Ngãi còn sáng tạo mô hình nhà rông thu nhỏ để thích nghi với cuộc sống hiện đại, giúp giữ nghề truyền thống và có thêm thu nhập.
Làng nghề truyền thống hút khách du lịch hè 2026
07:00 | 31/07/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Ngày càng có nhiều du khách tìm về các làng nghề truyền thống để tham quan, trải nghiệm, khám phá giá trị văn hóa lâu đời và góp phần bảo tồn di sản.
Trăn trở giữ hồn nghề làm trống da Giai Lạc
07:00 | 31/07/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Dù khó khăn, nghề làm trống da Giai Lạc (tỉnh Nghệ An) vẫn giữ nét đặc trưng, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và giữ âm thanh quê hương Việt.
Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng: Đưa Hà Nội trở thành trung tâm lớn về văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo
22:35 | 29/07/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Chiều 29-7, Thành ủy Hà Nội tổ chức gặp mặt đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức, nghệ nhân tiêu biểu trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Nghệ nhân: Nguồn lực đặc biệt cho phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô
19:00 | 29/07/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Trong dòng chảy hơn một nghìn năm văn hiến, Thăng Long - Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước mà còn là nơi hội tụ hơn 1.350 làng có nghề và làng nghề, trong đó có nhiều làng nghề truyền thống nổi tiếng của cả nước, cùng đội ngũ nghệ nhân tài hoa đã và đang bền bỉ gìn giữ những giá trị di sản qua nhiều thế hệ. Mỗi sản phẩm thủ công, mỗi bí quyết nghề, mỗi không gian làng nghề đều kết tinh lịch sử, bản sắc và sức sáng tạo của dân tộc. Bởi vậy, khi Hà Nội xác định phát triển công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới, đội ngũ nghệ nhân càng được nhìn nhận là lực lượng nòng cốt trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản và tạo ra những sản phẩm văn hóa mang giá trị kinh tế cao.
Cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm TCMN 2026: Chắp cánh sáng tạo cho làng nghề
11:23 | 29/07/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ (TCMN) mới năm 2026 với chủ đề "Nghệ thuật thủ công – Hơi thở thời đại" vừa được Sở Công Thương Hà Nội phát động, hứa hẹn tiếp tục trở thành sân chơi sáng tạo dành cho các nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất trên địa bàn Thủ đô. Đây không chỉ là hoạt động tôn vinh tinh hoa nghề thủ công mà còn góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm làng nghề trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Từ nương chè đến sinh kế bền vững nơi vùng biên Thanh Thủy
08:00 | 25/07/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Thay vì canh tác manh mún và phụ thuộc vào thương lái như trước đây, người dân vùng biên giới Thanh Thủy (Tuyên Quang) giờ đã có nguồn thu nhập ổn định nhờ mô hình liên kết chuỗi giá trị của Hợp tác xã (HTX) Trồng và Chế biến chè Thanh Thủy. Đứng sau sự thay đổi này là thủ lĩnh trẻ Lý Đức Dân với khát vọng nâng tầm nông sản quê hương.
Nghề hương trầm Quỳ Châu hồi sinh nhờ khát vọng của cô gái Thái
10:41 | 24/07/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Từ những nén hương trầm mộc mạc, cô gái người dân tộc Thái Lương Thị Nga (SN 1991, trú xã Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An) đã bền bỉ thổi vào đó khát vọng khởi nghiệp, biến nghề truyền thống từng lặng lẽ trong núi rừng Phủ Quỳ thành sản phẩm có thương hiệu, mang lại sinh kế ổn định cho bà con và khẳng định giá trị văn hóa của người Thái xứ Nghệ.
Làng nghề Hà Tĩnh trước yêu cầu bảo tồn di sản và khẳng định vị thế trong nền kinh tế hiện đại
10:38 | 24/07/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Từng nổi tiếng với những làng nghề làm nước mắm, nón lá, mộc mỹ nghệ, rèn, mây tre đan hay chế biến hải sản, Hà Tĩnh hôm nay vẫn đang bền bỉ gìn giữ những giá trị truyền thống giữa nhịp phát triển của nền kinh tế hiện đại.
Doanh nhân CCB Nguyễn Văn Quyến: Từ người lính đến nghệ nhân ưu tú
07:00 | 23/07/2026 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Ông Nguyễn Văn Quyến sinh năm 1950 ở một làng quê nghèo, giàu truyền thống cách mạng, thuộc thôn Thiết Bình, xã Vân Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, sau này là xã Thư Lâm, Hà Nội.
Mới nhất
Đọc nhiều
Quảng Trị chia sẻ kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới gắn với phát triển sinh kế
15:08 Nông thôn mới
LNV - Qua hơn 15 năm triển khai Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM), tỉnh Quảng Trị đã hình thành nhiều mô hình phát triển sinh kế phù hợp, góp phần nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững và từng bước thay đổi diện mạo nông thôn, nhất là tại khu vực
Phát động Giải Báo chí toàn quốc ‘Vì sự nghiệp Phát triển Văn hóa Việt Nam lần thứ IV – 2026’
14:44 Kinh tế
LNV - Sáng nay (12/8), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức Lễ phát động Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hoá Việt Nam” lần thứ IV, năm 2026, nhằm ghi nhận, tôn vinh những đóng góp xuất sắc của các tập thể, cá nhân đội ngũ những người làm báo đối với sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam.
Dự báo tháng 8 còn 1-2 đợt nắng nóng, giảm dần trong tháng 9
14:42 Môi trường
LNV - Dự báo giai đoạn nửa cuối tháng 8/2026, khu vực Bắc Bộ có khả năng xuất hiện từ khoảng 1-2 đợt nắng nóng tập trung chính ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ.
Nâng cao trách nhiệm của cơ quan báo chí trong quản lý phóng viên và đề nghị cấp, đổi thẻ nhà báo
08:30 Tin tức
LNV - Ngày 11/8, Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã ban hành Công văn số 1482/BC-QLBC về việc tăng cường trách nhiệm trong việc đề nghị cấp, đổi thẻ nhà báo và quản lý hoạt động của phóng viên.
Gia đình say mê nghề sinh vật cảnh và làm vườn
17:39 Làng nghề, nghệ nhân
LNV - Nằm ven Quốc lộ 32, gần khu vực cổng làng Vật Phụ, xã Vật Lại, Hà Nội, mô hình sản xuất, kinh doanh sinh vật cảnh của vợ chồng anh Lê Chí Hiếu và chị Đặng Thị Huệ (cùng sinh năm 1984) đang mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Từ niềm đam mê
