Lá dừa ôm bột lọc trong

Ngọt ngào thơm nhụy đậu xanh ửng vàng

Phu thê vui chuyện xóm làng

Mừng nhau tác hợp thiếp chàng hòa duyên.

Không biết từ bao giờ, trong các đám cưới, đám hỏi của người Việt, đặc biệt là người Kinh Bắc lại không thể thiếu một loại bánh. Loại bánh tượng trưng cho sự thủy chung – bánh phu thê, một loại bánh ngọt cổ truyền của người Việt. Sở dĩ bánh gói thành cặp là bởi dân gian xưa quan niệm bánh phu thê là hình ảnh tượng trưng cho đôi lứa nên duyên vợ chồng. Màu xanh của lá bánh thể hiện sự thủy chung son sắt của người vợ Việt Nam, sợi lạt đỏ buộc bánh tượng trưng cho sợi tơ hồng se duyên cho đôi lứa gắn bó tình nghĩa vợ chồng.

Mỗi chiếc bánh làm ra đều chan chứa tình yêu thương, sự đằm thắm, dịu dàng của người vợ hiền gửi gắm đến người chồng của mình. Cũng chính vì thế mà bánh trở thành thức quà đặc trưng trong mỗi mâm lễ ăn hỏi.

Bánh phu thê Minh Thu - sản phẩm OCOP 4 sao tỉnh Bắc Ninh

Bánh phu thê được gói bằng lá dong hoặc lá chuối rồi luộc lên. Nguyên liệu gồm: gạo nếp, đường cát, đỗ xanh, dừa, sợi đu đủ xanh, hạt sen và đặc biệt là nước hạt dành dành. Gạo nếp phải là nếp cái hoa vàng, xay nhuyễn 10 kg gạo mới lọc được 4 kg bột để tạo nên thứ bánh dẻo trong.

Đặc trưng riêng của bánh chính là màu vàng óng được nhuộm từ nước hạt dành dành, thứ nước không thể thiếu tạo nên món bánh trứ danh của đất vua nhà Lý mà không nơi nào có được.

Điểm độc đáo nữa của bánh phu thê là sợi đu đủ xanh ngâm phèn rồi nhào lẫn với bột và đường cát, chính nguyên liệu này hòa quyện với bột đã tạo nên cái dai dai, giòn giòn của bánh. Khi bóc lớp vỏ xanh, bánh hiện ra đầy hấp dẫn với màu vàng trong như hổ phách và lấp ló sợi đu đủ trắng bắt mắt.

Gia đình nghệ nhân Nguyễn Đình Minh đang gói bánh phu thê

Nghệ nhân Nguyễn Đình Minh cho biết : “Bánh phu thê được gói bằng hai thứ lá. Bên trong là lớp lá chuối chống dính, ngoài cùng là lớp lá dong. Bánh được gói thành từng cặp, dùng dây lạt đỏ buộc lại, tượng trưng cho sợi tơ hồng gắn kết tình nghĩa vợ chồng keo sơn. Gói xong, đem hấp cách thủy từ 30 - 40 phút tùy độ to, nhỏ của bánh là chín, sau đó vớt ra để nguội, ráo nước. Bánh bảo quản trong vòng 3 ngày ở điều kiện bình thường”.

Nghệ nhân Nguyễn Đình Minh tỉ mỉ nặn từng chiếc bánh

Dường như mọi tinh túy của đất trời đều hội tụ, hòa quyện vào nhau dưới bàn tay khéo léo của người dân, để dậy nên vị thơm riêng có của bánh phu thê. Có một điều lạ ở thứ bánh này, đó là không khoe mùi tỏa hương như bánh rán, bánh khúc, chỉ tới khi bóc bánh đặt lên đĩa mới quyến rũ các giác quan.

Nếu có dịp về Bắc Ninh, đừng quên thưởng thức bánh phu thê Đình Bảng và mua về làm quà cho người thân để họ có thể biết đến món đặc sản dân dã của vùng Kinh Bắc này.

Nghệ nhân Nguyễn Đình Minh – bánh phu thê Minh Thu giành huy chương Vàng tại hội thi Bánh dân gian Nam Bộ lần thứ IX – năm 2022