Làng đào Nhật Tân (Hà Nội)

Làng Nhật Tân có lịch sử trồng đào lâu đời từ thời kỳ phong kiến, nằm trên vùng đất bồi phù sa sông Hồng màu mỡ. Nghề trồng đào tại đây không chỉ là kinh tế mà còn là một nghệ thuật truyền thống của người Hà Nội xưa. Sản phẩm nổi tiếng nhất là đào bích với sắc hồng thắm, hoa dày nhiều cánh và đào phai thanh nhã. Đặc biệt, Nhật Tân còn giữ bí quyết chăm sóc đào thất thốn – loại đào quý hiếm, thân xù xì, hoa nở từ gốc đến ngọn. Vào dịp Tết, mỗi gốc đào Nhật Tân đều được uốn nắn theo các dáng thế ý nghĩa như "trực", "huyền", "phụ tử", mang lại sự may mắn và sung túc cho gia chủ.

Làng quất Tàm Xá - Tứ Liên (Hà Nội)

Nằm ven đê sông Hồng, vùng Tàm Xá - Tứ Liên từ lâu đã được mệnh danh là “thủ phủ” quất cảnh của miền Bắc. Trải qua hàng chục năm thâm canh, người dân nơi đây đã nâng tầm cây quất từ loại cây ăn quả thành tác phẩm nghệ thuật. Sản phẩm chủ đạo là những cây quất hội tụ đủ bốn yếu tố: quả vàng, quả xanh, hoa trắng và lộc non. Những năm gần đây, nghệ nhân Tứ Liên còn nổi tiếng với dòng quất bonsai trồng trong bình gốm, tạo hình theo linh vật của năm hoặc các dáng cổ thụ thu nhỏ, rất phù hợp với không gian nhà phố hiện đại trong dịp Tết Nguyên Đán.

Làng cá kho Vũ Đại (Ninh Bình)

Làng Vũ Đại (tên gốc là làng Nhân Hậu, Lý Nhân, Hà Nam cũ) nổi tiếng từ lâu với món cá kho truyền thống. Trước đây, đây là món ăn dân dã của những người dân nghèo trong làng, được kho kỹ để ăn dần trong nhiều ngày Tết. Nhờ hương vị độc đáo, đậm đà, món ăn này dần trở thành đặc sản tiến vua và hiện nay là thương hiệu quà biếu Tết cao cấp bậc nhất cả nước. Sản phẩm trứ danh chính là những niêu cá kho (thường là cá trâm/cá trắm đen). Cá được sơ chế sạch, xếp vào niêu đất cùng các gia vị tự nhiên: gừng, riềng, chanh, nước cốt cua đồng... Quy trình chế biến cực kỳ công phu, cá phải được kho bằng củi nhãn liên tục từ 12 đến 16 tiếng đồng hồ cho đến khi xương mềm nhừ, thịt chắc lại và có màu nâu cánh gián đặc trưng.

Vào dịp Tết Nguyên Đán, làng Vũ Đại rực lửa suốt ngày đêm. Khắp làng nghi ngút khói tỏa và thơm nồng mùi gia vị, mùi củi nhãn. Hàng nghìn niêu đất được xếp san sát trên những dãy bếp dài. Các cơ sở sản xuất phải huy động tối đa nhân lực để kịp giao hàng cho khách đặt từ khắp mọi miền tổ quốc và cả xuất khẩu. Hình ảnh những đoàn xe tải nối đuôi nhau về làng chở cá kho đi tiêu thụ đã tạo nên một không gian Tết vô cùng hối hả và thịnh vượng tại vùng quê Hà Nam.

Làng hương Quảng Phú Cầu (Hà Nội)

Làng Quảng Phú Cầu đã có nghề làm tăm hương từ hơn một thế kỷ trước. Ban đầu chỉ là một nghề phụ lúc nông nhàn, nay đã trở thành làng nghề chuyên nghiệp phục vụ nhu cầu tâm linh lớn nhất miền Bắc. Sản phẩm chính là những bó hương (nhang) thơm mùi thảo mộc thiên nhiên, bồ kết, nhựa trám. Điểm đặc trưng nhất vào dịp Tết là những “đóa hoa hương” đỏ thắm được phơi khắp các khoảng sân rộng. Hương ở đây cháy đều, tàn đẹp và mang mùi thơm thanh khiết, rất được ưa chuộng để thắp trong đêm giao thừa và các dịp lễ hội đầu năm tại các đền chùa.

Gốm Chu Đậu (Hải Phòng)

Nằm bên dòng sông Thái Bình, làng gốm Chu Đậu (Hải Dương nay là Hải Phòng) là biểu tượng của dòng gốm cổ cao cấp với lịch sử hàng trăm năm. Mỗi dịp Tết đến, không khí tại đây lại trở nên hối hả để kịp cung ứng những sản phẩm tinh xảo nhất ra thị trường. Sức hút của gốm Chu Đậu nằm ở sắc men trắng trong, hoa văn xanh chàm vẽ tay tỉ mỉ, mang đậm nét văn hóa Việt như hoa sen, tùng, cúc, trúc. Để chuẩn bị cho không gian Tết, các nghệ nhân tập trung vào dòng sản phẩm đặc trưng: Bộ đồ thờ: Đỉnh hương, mâm bồng, bát hương mang vẻ đẹp uy nghiêm, linh thiêng cho bàn thờ gia tiên; Bình phong thủy: Bình Tỳ Bà, bình Hoa Lam tượng trưng cho âm dương hòa hợp, thu hút tài lộc; Vật phẩm trang trí: Các bộ ấm chén, bình hoa cách điệu giúp phòng khách thêm sang trọng, ấm cúng.

Làng bánh chưng Tranh Khúc (Hà Nội)

Làng Tranh Khúc có lịch sử làm bánh chưng từ nhiều đời nay, là “vựa bánh” lớn nhất cung cấp cho Hà Nội và xuất khẩu. Sản phẩm ở đây nổi tiếng nhờ sự đồng đều: bánh xanh mướt, vuông vức, gạo dẻo và nhân đậu thơm ngậy. Người dân Tranh Khúc có kỹ thuật gói bánh bằng tay “nhanh như máy” mà không cần khuôn nhưng vẫn đảm bảo hàng vạn chiếc bánh đều tăm tắp. Những ngày áp Tết, cả làng đỏ lửa suốt ngày đêm bên những nồi luộc bánh khổng lồ. Mùi lá dong luộc và hương gạo nếp mới đặc trưng lan tỏa khắp không gian, báo hiệu một mùa xuân mới đã về rất gần.

Làng đúc đồng Đại Bái (Bắc Ninh)

Đại Bái là làng nghề đúc đồng có từ thế kỷ 11, do tổ nghề Nguyễn Công Truyền truyền dạy. Từ nghề đúc gia dụng, làng đã phát triển thành trung tâm đúc đồng mỹ nghệ cao cấp. Sản phẩm chủ yếu phục vụ Tết là các bộ đồ thờ ngũ sự (đỉnh, hạc, chân nến), tranh đồng và tượng thần tài. Kỹ thuật chạm khảm “tam khí” (đồng, bạc, vàng) tinh xảo giúp sản phẩm Đại Bái có màu sắc bền đẹp và vẻ sang trọng. Những ngày cuối năm, khách hàng đổ về đây để đặt mua hoặc tân trang lại đồ thờ tự, tạo nên khung cảnh buôn bán cực kỳ hối hả tại vùng đất văn hiến Kinh Bắc.

Làng kẹo lạc Sìu Châu (Ninh Bình)

Kẹo lạc Sìu Châu là đặc sản nức tiếng của tỉnh Nam Định nay là Ninh Bình, có lịch sử từ những năm 1880. Đây là thức quà bình dị nhưng tinh tế, gắn liền với thú vui thưởng trà ngày Tết. Sản phẩm được làm từ lạc chọn lọc, mạch nha và đường kính, qua bàn tay người thợ trở nên giòn tan, không dính răng và có vị bùi béo đặc trưng. Những thanh kẹo hổ phách óng ánh, thơm lừng mùi lạc rang được đóng gói cẩn thận trong bao bì mang sắc đỏ may mắn. Vào dịp Tết, làng nghề luôn tấp nập xe chở kẹo đi phân phối khắp các tỉnh thành, trở thành món quà xuân không thể thiếu trong giỏ quà Tết của người miền Bắc.

Rượu Làng Vân (Bắc Ninh)

Nằm nép mình bên dòng sông Cầu thơ mộng, làng Vân (Việt Yên, Bắc Giang nay là Bắc Ninh) từ lâu đã nổi danh với loại rượu được mệnh danh là “Vân hương mỹ tửu”. Đây là sản vật tiến vua thời xưa và nay trở thành thức quà quý giá, không thể thiếu trên bàn thờ gia tiên hay mâm cơm sum vầy của người dân miền Bắc mỗi dịp Tết đến. Sự độc đáo của rượu làng Vân nằm ở bí quyết nấu rượu từ sắn hoặc gạo nếp cái hoa vàng, kết hợp với 36 vị thuốc Bắc gia truyền quý hiếm. Qua đôi bàn tay khéo léo và quy trình chưng cất nghiêm ngặt, rượu cho ra hương vị êm nồng, tinh khiết, dù nồng độ cao nhưng không gây đau đầu. Vào những ngày giáp Tết, làng Vân lại rộn ràng tiếng lửa củi, mùi hương nếp thơm nồng nàn lan tỏa khắp ngõ nhỏ. Những vò rượu được dán nhãn đỏ may mắn không chỉ là lời chúc sức khỏe, mà còn chứa đựng tâm huyết của người thợ thủ công gửi gắm vào nét văn hóa ẩm thực đặc sắc của vùng đất Kinh Bắc.

Làng chè Tân Cương (Thái Nguyên)

Làng chè Tân Cương từ lâu đã được mệnh danh là “Đệ nhất danh trà” của Việt Nam. Nghề chè nơi đây bắt đầu phát triển rực rỡ từ những năm 1920. Với sự kết hợp hoàn hảo giữa thổ nhưỡng sỏi cơm đặc biệt dưới chân dãy núi Tam Đảo và kỹ thuật chế tác điêu luyện của nghệ nhân, trà Tân Cương đã trở thành một thương hiệu văn hóa nỏi tiếng.

Sản phẩm chủ đạo là trà xanh với các dòng thượng hạng như trà Móc Câu và trà Đinh. Sợi trà sau khi sao vò có hình dáng xoăn tít như móc câu, cánh nhỏ và đều. Khi pha, nước trà mang sắc xanh vàng óng ả như màu mật ong non, tỏa hương thơm dịu mát của cốm mới. Điểm độc đáo nhất chính là vị “tiền chát, hậu ngọt” – cái chát nhẹ ban đầu tan đi nhường chỗ cho vị ngọt hậu sâu lắng và bền bỉ.

Vào dịp Tết Nguyên Đán, không khí tại Tân Cương vô cùng náo nhiệt. Đây là thời điểm làng nghề hoạt động hết công suất để cung ứng các hộp trà cao cấp làm quà biếu. Một ấm trà thơm nồng khởi đầu câu chuyện đầu xuân đã trở thành nét đẹp giao tiếp không thể thiếu của người Việt.