Bộ Trưởng Bộ NN&PTNN Lê Minh Hoan tham quan tại khu trưng bày các sản phẩm gốm của Làng nghề gốm Giang Cao

Chum sành là lại đồ đựng quen thuộc trong đời sống người dân Việt Nam, được thiết kế với phần ruột rỗng, miệng tròn, ở giữa phình lớn và thon dần về phần đáy. Từ thời xưa, chum sành đã được ông cha ta dùng để ngâm rượu, giúp rượu uống được ngon hơn. Đến ngày nay, nét văn hóa ngâm rượu trong chùm sành ngày càng được phổ biến rộng rãi hơn. Chum sành không chỉ là vật dụng để ngâm rượu mà đã còn trở thành món đồ trang trí độc đáo cho ngôi nhà.

Trước xu hướng đó, các làng nghề sản xuất gốm sứ cũng có sự thay đổi linh hoạt để tạo ra nhiều sản phẩm chum sành phục vụ nhu cầu người sử dụng. Tại làng nghề gốm Giang Cao, Nghệ nhân Nguyễn Huy Hoàng (1983, Hà Nội) được xem là một trong những người đi đầu trong việc sản xuất và chế tác các loại chum sành cao cấp. Dù tuổi đời và tuổi nghề còn khá trẻ nhưng anh Nguyễn Huy Hoàng đã có nhiều dấu ấn trong sự nghiệp làm gốm sứ nói chung và phát triển các loại chum nói riêng tại làng nghề Giang Cao.

Nghệ nhân Nguyễn Huy Hoàng đang làm màu cho chum sành “Cá chép vượt vũ môn”

Anh Nguyễn Huy Hoàng có quê gốc ở huyện Đông Anh (Hà Nội) nhưng sau một cơ duyên thì anh đã gắn bó với nghề làm gốm ở làng Giang Cao (Bát Tràng, Gia Lâm). Ngoài việc kế thừa những giá trị truyền thống của làng nghề hơn 60 năm tuổi, anh Hoàng còn tìm hướng đi riêng cho mình trong sự nghiệp làm gốm. Vì vậy, anh tập trung vào việc sản xuất đa dạng các loại chum, không ngừng nghiên cứu, rèn nghề và tạo ra những sản phẩm mang nét đẹp khác biệt. Nghệ nhân Nguyễn Huy Hoàng kết hợp hài hòa giữa nét văn hóa truyền thống và yếu tố hiện đại. Điều này thể hiện rõ ở nhiều tác phẩm chum sành của anh như “Cá chép vượt vũ môn”, “Mai hạc trường xuân”…

Theo Nghệ nhân Nguyễn Huy Hoàng, tác phẩm “Cá Chép Vượt Vũ Môn” được lấy cảm hứng từ tích cổ cá chép hóa rồng đã có từ ngàn đời xưa, tượng trưng cho người vượt khó, vượt nghịch cảnh để thành công. Họa tiết trên chum là hình ảnh hoa sen và đàn cá chép mạnh mẽ đang nhả ngọc, cùng nhau vượt qua ải vũ môn gian khó. Đặc biệt, toàn bộ họa tiết trên chum sành này còn được các nghệ nhân làng nghề Kiêu Kỵ dát vàng một cách tỉ mỉ, làm tăng thêm giá trị cho tác phẩm. Để hoàn thiện một chiếc chum “Cá Chép Vượt Vũ Môn”, mỗi nghệ nhân, thợ giỏi lành nửa tháng để thực hiện từ công đoạn làm đất, tạo hình, tỉa đường nét, làm màu…

Với tài năng và tâm huyết với nghề làm gốm, trong Hội thi Sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2022, Nghệ nhân Nguyễn Huy Hoàng cũng nhận được giải nhì với tác phẩm chum sành “Mai Hạc Trường Xuân”. Sản phẩm gắn với tích xưa, có cây mai đại diện cho mùa xuân, chim hạc thể hiện sự trường lạc, vĩnh cửu, cùng đóa hoa mẫu đơn đại diện cho cái đẹp. Thông qua đó, người nghệ nhân muốn gửi tới thông điệp về một cuộc sống tươi đẹp. Điểm nổi bật của chiếc chum sành này là kỹ thuật xuất sắc của người nghệ nhân khi kết hợp nhiều thủ pháp thủ công là vừa điêu khắc, vừa đắp nổi, vừa ám họa để hoàn thiện từng chi tiết.

Anh Nguyễn Mạnh Hoà - Giám đốc Công ty Gốm sứ Bảo Khánh (Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội), một trong những người có kinh nghiệm nghiên cứu lâu năm về gốm sứ, đánh giá cao tay nghề của Nghệ nhân Nguyễn Huy Hoàng, các sản phẩm thể sự tinh xảo mà không phải nghệ nhân nào cũng làm được. Anh Hoàng đã góp một phần không nhỏ vào việc phát huy đặc điểm khác biệt của chum sành Giang Cao trong việc ngâm rượu. Nhờ nguồn nguyên liệu được chọn lọc kỹ lưỡng, khi nung lên chum sành đạt độ kết khối tốt nhưng thành chum vẫn xốp để thẩm thấu được các tạp chất của rượu ra bên ngoài. Ngoài ra, chum sành cũng có khả năng giữ nhiệt tốt nên giữ được các loại rượu ngâm không bị biến đổi theo thời tiết.

Bài, ảnh: Đỗ Uyên